ReizenToscane

Langs wijnmakers in de Maremma, de zuidhoek van Toscane

Landgoed Argentiera. In de verte de Tyrreense Zee.Beeld Matteo Serpi

Italië-correspondent Pauline Valkenet reisde af naar het zuiden van Toscane en ging op bezoek bij wijnmakers die hun wijnkelders, ontworpen door bekende architecten, openstellen voor publiek.

Zeg ‘Toscane’ en veel mensen denken aan een mooi gepolijst landschap: zachte heuvels met sierlijke rijen cipressen en hier en daar zilvergrijze olijfbomen. Maar niet het hele Italiaanse gewest ziet er zo uit. De zuidelijke punt van Toscane, die de Maremma heet, is ruig en bebost en er lopen meer everzwijnen dan mensen rond. Nadat de moerassen hier in de vorige eeuw zijn drooggelegd, zijn boeren er hun vee gaan laten grazen. En daar is het wel zo’n beetje bij gebleven. In de streek is nauwelijks industrie gekomen en er is geen snelweg aangelegd.

De Maremma is de dode hoek van veel toeristen die naar Toscane gaan en dat is best gek, want ook deze zuidhoek is een paradijsje –

helemaal voor toeristen die van wijn en design houden. De afgelopen twintig jaar heeft namelijk een handjevol miljonairs hier grote lappen grond gekocht om wijn te produceren. Ze hebben vooral de rode druivenrassen Sangiovese, Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc en de witte druif Vermentino geplant.

Bovendien hebben ze extra prestige aan hun kelders gegeven door er gevierde architecten op los te laten. Inmiddels zijn deze ultramoderne en beeldschone wijnkelders tot de nok gevuld met heerlijke wijnen en is iedereen welkom om te komen ruiken, proeven en kijken.

Wij doen niets liever en stappen graag in de auto richting de Maremma. We zijn een groepje van mensen die gek zijn op wijn, maar er niet zoveel van afweten. Aan het begin zijn we een beetje bang dat de wijnmakers ons sukkels zullen vinden omdat we niet precies weten hoe een chemisch proces als fermentatie werkt en geen flauw idee hebben of het uitmaakt dat wijn in een vat van Oostenrijks of Frans eiken hout rijpt. Gelukkig blijkt onze angst ongegrond. Wij kennen de Italianen als charmante, vriendelijke mensen die gasten op hun gemak stellen – en de wijnproducenten in de Maremma zijn geen uitzondering.

Wijnkelder van Le Mortelle.Beeld Matteo Serpi

Op een natte herfstdag beginnen we bij Le Mortelle, eigendom van de gerenommeerde Florentijnse wijnfamilie Antinori. Gastvrouw Gemma laat ons eerst een frisse witte wijn van Vermentino, Viognier en Ansonica proeven. Hij is heel aangenaam, met hinten perzik en abrikoos. De rode Botrosecco van Cabernet Sauvignon en Cabernet Franc die Gemma daarna ontkurkt, is er een uit 2016. Dat was net als 2017 een topjaar: perfecte weersomstandigheden zorgden voor perfecte druiven, wat heel smaakvolle wijnen oplevert. We proeven kersen en vanille, en ook peper en drop. De derde wijn is uit 2017 en met 55 euro de topper van Le Mortelle. Onze gastvrouw zegt trots: “Deze wijn is heel elegant en heeft een lichte houtsmaak. En proeven jullie dat vleugje tabak?” Wij laten de wijn in onze glazen tollen, steken onze neuzen erin, nemen een slok en knikken instemmend. Super!

Antinori heeft zijn indrukwekkende kelder in een rotsachtige heuvel laten bouwen. De houten balken in het plafond lijken wel zonnestralen. Door een grote glazen wand zien we heuvels met pijnbomen en rijen goud-geel-rode wijnstokken. Een brede trap cirkelt naar beneden, waar de wijn in houten vaten op smaak ligt te komen. Daar zijn nog ook nog grote stukken rotswand te zien. We vinden deze ultramoderne kelder een plaatje.

Door naar Argentiera, een wijnbedrijf dat is vernoemd naar het zilver dat de Etrusken hier ruim tweeduizend jaar geleden uit de grond haalden. Het lijkt een oud gebouw, maar dat is het niet: de zachtgele wijnmakerij is helemaal nieuw en opgetrokken uit gerecyclede materialen. In de negentiende eeuw zijn er langs de kust van de Maremma militaire forten neergezet en de architect heeft hun vorm overgenomen. Dit bedrijf is onlangs door een succesvolle Oostenrijkse ondernemer gekocht.

In het proeflokaal gaan er drie verschillende rode wijnen open. Alle drie zijn ze een blend van Sangiovese en Merlot en hebben een intens aroma. In de ene wijn proeven we bosvruchten, in de andere walnoot. Deze fluweelzachte wijnen hebben weinig tannines en dat vinden wij een pluspunt.

Wijnkelder van Petra.Beeld Matteo Serpi

En dan willen we Petra zien, ook een opvallende wijnmakerij die half in een heuvel verdwijnt. Dit gebouw van rode steen is ontworpen door de bekende Zwitserse architect Mario Botta. Hij heeft het gebouwd als een soort Maya-tempel met in het midden een trap die naar de hemel leidt. De olijfbomen op het dak geven het geheel iets van een Toscaanse villa, en het gekantelde middenstuk doet denken aan de zon die de druiven helpt groeien.

De Italiaanse familie Moretti – vader Vittorio heeft zijn fortuin in de bouwsector verdiend – is de eigenaar van Petra. Dat die familie goed katholiek is, zien we terug in de kelder: die heeft duidelijk iets weg van een kerk, met altaar en al.

We drinken er een donkerrode Quercegobbe van Merlot, waarin we rijpe bramen en ander rood fruit proeven. Daarna wordt een stevige rode ‘Petra 2015’ ontkurkt, die heel lekker wegdrinkt en smaakt naar peper en rozemarijn.

Een wijnkelder als een amfitheater: Rocca di Frassinello, ontworpen door toparchitect Renzo Piano. Beeld Matteo Serpi

Als we in de schemering aankomen bij Rocca di Frassinello vallen onze monden open. Dit spectaculaire gebouw van herfstrode steen is ontworpen door de Italiaanse toparchitect Renzo Piano. Op de begane grond is een zaal die helemaal van glas is en erboven een toren, waardoor ook deze wijnmakerij doet denken aan een Toscaans fort.

Binnen laat gastheer Giulio ons zien hoe het productieproces hier verticaal in plaats van op de traditionele horizontale manier is georganiseerd: boven worden de druiven gesorteerd en vallen dan door gaten in het dak zachtjes in de stalen tanks eronder. “Wij laten de zwaartekracht het werk doen. Zo hebben de druiven minder stress”, vertelt hij. Daarna zakken de geperste druiven en hun sap verder naar beneden en komen in de wijnkelder terecht.

En wát voor wijnkelder: het is een enorme, vierkante ruimte van beton die op een amfitheater lijkt. Hier, onder de grond, liggen de wijnen in duizend houten vaten te rijpen. Giulio staat even later stil bij een metershoge tank van beton in de vorm van een ei en zegt vol liefde: “Deze heel speciale tank gebruiken we alleen voor onze allerbeste wijn: de Baffonero, gemaakt van Merlot. In deze tank wordt de wijn echt geknuffeld.”

De vier wijnmakerijen geven rondleidingen in verschillende talen. Die kunnen worden geboekt op hun websites. In Rocca di Frassinello kunnen gasten ook overnachten. Informatie over deze en tien andere superhippe Toscaanse wijnmakerijen vindt u op https://www.winearchitecture.it/

Lees ook: Reisreportages vanuit bijzondere bestemmingen, boeiende steden en verre streken, met reistips. U vindt ze op trouw.nl/reizen of op deze kaart. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden