Reizen Zweden

Het Zweedse Småland is een culinair paradijs

Beeld Karin Luiten

Småland is een Zuid-Zweedse regio zo groot als Nederland met veel bos, meren en baksteenrode houten huizen. Bakermat van Pippi Langkous en dat bekende woonwarenhuis. Minder bekend: dé plek als je houdt van wildplukken, lekker eten en drinken.

1 Wildplukken

Zweden grijpen elk excuus aan om lekker buiten te zijn. Wat helpt is het bijzondere Allemansrätten, ofwel, het allemansrecht, waardoor je overal mag wandelen, zwemmen, kamperen en niet te vergeten wildplukken. Dat is dan ook zo’n beetje de nationale hobby. Ik ging het bos in met chefkok Pontus Sjöholm van hotel Asa Herrgård. Uiteraard is het bos elk seizoen anders, maar toen ik er was, stond het zacht verende groene mos vol met paddestoelen. Van bleekgele cantharellen tot eekhoorntjesbrood (leuk weetje: de Zweedse naam is Karl Johan), maar vooral trechtercantharellen, dunne gele stammetjes met bruine hoedjes.

Op een open plek in het bos stond wat eenvoudig kookgerei, lees: een wok op pootjes met houtblokken erin, waar we vervolgens gezamenlijk een heerlijke lunch hebben gekookt, inclusief wildgeplukte kruiden en bloemen. Opeten gebeurde aan een houten tafel midden tussen de kaarsrechte boomstammen. Echt een magisch mooie plek. Iedereen kan dit openluchtrestaurant (max. 12 personen) boeken. Zonder kok kan het trouwens ook, dan krijg je een doe-het-zelf-mand mee met extra ingrediënten, plukinstructies en recepten. (asaherrgard.se

2 Moestuin

Niet wild, wel plukken kunt u in Ekobacken, een moestuin aan de rand van de gemoedelijke regiohoofdstad Växjö die gerund wordt door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In de herfstzon is het een ronduit betoverend geheel van 8000 vierkante meter groente, bloemen en vlinders. Veel van de oogst gaat naar lokale restaurants, maar er is ook een winkeltje voor consumenten. Vooral het zelf plukken van bloemen is populair, tegen kiloprijs. Wortel, aardappel en ui lopen ook goed. Plus dille, heel veel dille.

Beeld Karin Luiten

3 Dille

Een van de meest kenmerkende kruiden uit de Zweedse keuken is dille. Niet alleen de donkergroene pluizige takjes zoals wij ze kennen, maar juist ook de gele bloemetjes, die ze hier krondill noemen. Te gebruiken in om te beginnen alles met vis, van haring tot gravad lax en rivierkreeftjes, maar het gaat ook steevast bij ingemaakte bietjes en augurken, plus door gekookte aardappels.

Beeld Louman & Friso

4 Haring

De Zweden hebben nog veel meer met haring dan wij. Van oudsher een goedkoop en alom aanwezig visje, waar je tal van lekkere dingen mee kunt doen. Zoals glasmästar sill, oftewel haring die in een glazen weckpot wordt ingemaakt in het zoet-zuur, vergezeld van allerlei kruiden en groente. Ik leerde het maken van chef Sune Markmann van het knusse bed & breakfast Grimsnäs Herrgård. De pot ging voorzichtig mee in de koffer en na een week bleek de haring botermals en was de groente juist lekker knapperig. Leuk weetje: ingemaakte haring heet sill in het zuiden en strömming in het noorden van Zweden. En ze eten het, raar maar waar, vaak in combinatie met kaas. (www.grimsnas.se)

5 Rivierkreeftjes

Bij ons steeds vaker een plaag in de sloot, in Zweden zijn ze er dol op: rivierkreeftjes. De meren zitten er vol mee, kwestie van fuiken zetten en de volgende dag weer opvissen. Ook koken is zo gepiept, alleen moeten ze voor de smaak daarna nog een dag marineren in een saus met bier, water, zout en veel dille. Vervolgens worden ze in grote hoeveelheden geserveerd, en daar hoort een feestje bij. De (na)zomer is de beste tijd voor een kräftskiva, een kreeftenfeestje. Verplichte onderdelen: papieren hoedjes, versierde tafels (met speciale kreeftslingers en kreeftservetten), veel gezang en veel drank.

Beeld Karin Luiten

6 Drank

Dé lokale drank is snaps (of aquavit). Vergelijkbaar met wodka, maar dan doorgaans met kruiden als smaakmaker. Je drinkt het puur, in kleine glaasjes, liefst koud. De al dan niet huisgestookte varianten zijn talloos, variërend van heerlijk tot ehm, apart. In deze regio zijn ook veel appelboomgaarden, met volop appelsap tot gevolg. De lekkerste variant is die met prik, die verwarrend genoeg – want alcoholvrij – appelcider genoemd wordt. Wijn is er natuurlijk ook overal, zij het prijzig. Een geweldige plek is hotel-restaurant is PM & Vänner, met wel 20.000 flessen in hun bijzondere wijnkelder in een voormalige bankkluis. (pmrestauranger.se

7 Eland

Zoals de leeuw de koning van de jungle is, zo heerst in deze regio de eland. Een imposante verschijning, zo’n grijsbruine hertachtige met aandoenlijke snuit, helemaal met gewei. In theorie is de kans groot dat u er hier in het wild eentje spot, maar de praktijk is doorgaans een stuk weerbarstiger. Dan is de kans groter dat u eland op uw bord tegenkomt.

8 Knäckebröd

Vergeet de Nederlandse variant. Echt knäckebröd is mirakels dun, knapperig en verrukkelijk. Ooit armeluiskost, nu de trots van elke bakker. Aanwezig bij elke maaltijd, van ontbijt tot diner. Culisouvenirtip.

9 Ostkaka

Het iconische toetje uit Småland is ostkaka, letterlijk kaastaart. Een soort korrelige, machtige, cheesecake die traditioneel gebakken wordt in een ronde koperen schaal. Keurige puntjes afsnijden gaat niet, je krijgt gewoon een berg op je bord geschept, vergezeld van bessenjam en slagroom. Er is een levendige bakwedstrijdencultuur en zelfs een speciale feestdag, Ostkakans Dag (14 november).

Beeld Karin Luiten

10 Prinsessentaart

Drie uur ’s middags is in heel Zweden fika-tijd, koffie met iets lekkers. Dat kan bestaan uit van alles, van kanelbullar (kaneelbroodjes) tot sockerkaka (suikercake) tot gaffelkakor (vorkkoekjes, herkenbaar aan de deukstreepjes bovenop). Een echte feestklassieker is de prinsesstårta. Zoals wij onze appeltaart hebben zo zijn de Zweden erg gehecht aan hun prinsessentaart.

Een met kermitgroene marsepein beklede bol, bestaande uit laagjes luchtige cake, frambozenjam, slagroom en banketbakkersroom. En dat alles gegarneerd met een roze marsepeinen roos. Ik leerde deze klassieker maken in de bakkerij van Konditori Toftastrand aan de rand van Växjö, een populaire plek voor familieuitjes.

Aleen mocht mijn taart niet mee het vliegtuig in, want ‘room is vloeistof’, maar dankzij een behulpzame grondstewardess kon hij toch worden ingecheckt. (www.villavik.se

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden