Beeld Jessica de Korte

Het mooiste NederlandDrielandenpunt

Het doolhof in het Drielandenpunt kennen we nu wel, een wandeling door het nabijgelegen bos

Het Drielandenpunt trekt een hoop bezoekers, maar die blijven weg van het bos, ooit geliefd bij smokkelaars.

“Sorry, ja, uhm, ik heb een reservering in jullie restaurant, maar het wordt een half uur later”, hoor ik vanachter de hoge haag. Na een korte pauze: “We zitten vast in het doolhof.” Ik grinnik. Net keek ik zélf nerveus op mijn horloge, bang dat ik hier om sluitingstijd nog rond zou dwalen. Mijn kleding is doordrenkt dankzij de waterfonteinen die overal spontaan gaan sproeien.

Het valt knap tegen, de kern van het Labyrint Drielandenpunt vinden. Zoiets is voor kinderen bedacht, veronderstelde ik, maar ik loop alweer drie kwartier rond. Wat kreeg Napoleon als cadeau van uitvinder Jean-Jacques Dony? De Franse naam voor Aken? Het zijn vragen waar ik geen antwoord op weet. Valsspelen gaat niet. Mijn smartphone heeft geen bereik.

Op de Vaalserberg, met 322,5 meter het hoogste punt van Nederland, ligt de grens met België en Duitsland. De plek werd flink populair in 1928, toen drie grenspalen als symbolisch (nep)drielandenpunt bij elkaar kwamen te staan. Dat zorgde voor een hoop valse vakantiekiekjes. De échte monoliet stond namelijk iets verderop in de bosrand verscholen. Die herken je nu aan de vlaggen van de drie landen.

Beeld Jessica de Korte

De toegangsweg die in 1930 als werkverschaffing is aangelegd, toont zich leeg na etenstijd. Volgens het VVV-bureau is het ’s avonds vrij eenvoudig herten spotten, dus is een wandeling juist dan een aanrader. Weg zijn de wielrenners die al zwetend de helling met stijgingspercentages tot acht bedwingen. Enkele jongeren hangen doelloos rond in het Belgische deel van het Drielandenpunt, vlak voor de Boudewijntoren.

Paaltjes van Staatsbosbeheer slingeren het dichtbegroeide Preusbos in. Kon ik alle boomsoorten maar herkennen, het zijn er zo ontzettend veel. Een esdoorn, een ruwe berk, is dat niet een zomereik? De route volgt de Belgische grens, voert dan een stukje door Nederland, om af te sluiten bij de Duitse grens. Soms staat er een grenspaal. Een saai stenen exemplaar of zo’n elegante Belgische kegel, met een indrukwekkend wapen en een versiering bovenin.

Het Vijlenerbos, waar het Preusbos deel van uitmaakt, heeft een microklimaat. Door de hoge ligging hangt er vaak meer bewolking dan in de dalen en is de temperatuur iets lager. Bovenaan zie je de bomen die op arme bodem goed gedijen, zoals de eik en de berk, in lager gelegen gebieden zijn het juist de beuk, haagbeuk, es en zoete kers die het goed doen, maar ook struiken als de hazelaar, hulst en de wilde kruisbes.

Beeld Jessica de Korte

De bruine koeien zijn volgens de kaart Nederlands

Door de laaghangende zon kleuren de blaadjes oranje, alsof het eensklaps herfst is geworden. Zo ver is het nog niet. De bomen mogen nog even bloeien, in hun favoriete kleding – zo stel ik me dat voor – om de zomer te vieren. Nadat de route een weg met Belgisch grensbord heeft aangetikt, wordt het landschap opener. De bruine koeien in de golvende weilanden zijn volgens de kaart Nederlands, net als het vakwerkhuis en de kerktoren.

Smokkelaars maakten dankbaar gebruik van de adelaarsvarens die als een kleed op de bodem liggen. Na de Eerste, en met name de Tweede Wereldoorlog namen arbeiders, boeren, huisvrouwen, maar ook schoolkinderen levensmiddelen mee over de grens, omdat ze aan de ene kant goedkoper waren dan aan de andere. Boter, koffie en tabak verdwenen in uitgeholde schoenzolen, kistjes met dubbele bodem en speciale smokkelvesten.

Ondertussen hebben mijn ogen moeite met de overgang van de open vlakte naar het bos, waar het al een stuk donkerder is geworden. Ik schrik op van luid struikgeritsel. Als vrouw alleen in grensgebied, zo laat op de avond, een beetje griezelig toch. Maar ineens zijn daar de contouren van een hert. Een luide blaf volgt. Dit is de wildernis. Naast de marter, bunzing, vos, wezel en hermelijnen worden sporadisch zelfs wilde katten in het Vijlnerbos gespot.

Beeld Jessica de Korte

Nog net valt de Lourdes-grot te ontwaren, met de heilige Maria die naar de hemel staart. Terug bij de autoweg heeft de 34 meter hoge Wilhelminatoren zijn lichtjes aan. Vanmiddag stond ik nog tussen meiden met knikkende knieën van de hoogtevrees, alsof ze zojuist de kabelbaan naar de Zwitserse Stockhorn hadden genomen. De eerste houten uitzichttoren verscheen al in 1905, maar werd zwaar beschadigd tijdens de Slag om Aken.

Na de opening van de nieuwe toren in 1951 volgden snel winkeltjes en horeca, maar allerlei wilde ideeën – van de bouw van een piramide door de Land-van-Ooit-oprichter tot aan een attractiepark – werden afgeketst door grondeigenaar Staatsbosbeheer. Het labyrint van haagbeuk, een boom die in dit gebied groeit, kwam er wel, in 1992. Handig om daar genoeg tijd voor te nemen, anders blijft er geen tijd voor een wandeling over.

Nederland, Vaals, Drielandenpunt op Vaalserberg.Beeld Hollandse Hoogte / Frans Lemmens luchtfotografie

Tips

De wandeling van Staatsbosbeheer is 4,8 kilometer lang. De route downloaden kan via visitzuidlimburg.nl. In het boekje De mooiste bergwandelingen van Nederland staat een wandeling van 12,2 kilometer beschreven, met een stevige klim over de noordwand van de Vaalserberg.

Slapen kan in het bergdorp Vijlen. Cuba Libre is een kleinschalig hotel-restaurant, met een Creoolse keuken: www.restaurantcubalibre.nl

Jessica de Korte maakte ook een filmpje over een fietstocht vanaf Vaals: fietseninholland.nl/vaals

Vierlandenpunt

De Vaalserberg was ooit een Vierlandenpunt. Zink in de bodem was de aanleiding voor het ontstaan van de ministaat Moresnet tussen Nederland en Pruisen. Het neutrale landje bestond van 1816 tot 1920, toen het bij België werd gevoegd.

Voor Het mooiste Nederland probeert de redactie van Trouw de mooiste fiets- en wandelroutes door Nederland uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden