null

ReizenDuitsland

Dwalen door het Düsseldorf van Kraftwerk en andere electropioniers

Beeld Tentoonstelling Electro in het Kunstpalast in Dusseldorf, tot half mei te zien.

Van synth-pop en disco tot house en techno: moderne elektronische muziek ontstond in Düsseldorf. Met dank aan Kraftwerk. Bezoek de bijzondere expositie in het Kunstpalast of dwaal door de stad, in het voetspoor van de roemruchte muzikale robots.

tekst en foto's Sander Groen

Quizvraag: welke band had een ­mogelijk nóg ­grotere invloed op de popcultuur dan The Beatles? Hints: ze werden gecoverd door Coldplay, U2, Fatboy Slim en Simple Minds, vormden dé inspiratiebron voor Daft Punk, ­David Bowie was hun grootste fan en Iggy Pop zocht ze op. Correct: Kraftwerk.

In 1970 ontstaan als kraut-­rockbandje en pas na een paar flops ontpopt als pioniers van de elektronische muziek, met hitalbums als Autobahn, Trans-Europa Express, Die Mensch-Maschine en Computerwelt.

null Beeld

1. HAUPTBAHNHOF - Het station dat albumhoes werd

‘Beste reizigers,’ roept de conducteur om, ‘over enkele ogenblikken bereiken wij station Düsseldorf.’ Tegelijkertijd klinkt via mijn hoofdtelefoon: ‘Wir laufen ‘rein in Düsseldorf City.’ Volgens de songtekst arriveert Kraftwerk vanuit Wenen per TEE, uw verslaggever arriveert vanuit Amsterdam per ICE. Ik stap uit op spoor 16. Daarnaast, op spoor 17, poseren in 1976 Florian Schneider, Ralf Hütter, Karl Bartos en Wolfgang Flür voor de camera van de Amerikaanse popfotograaf ­Michael Ochs. Hij schiet de promotiefoto’s voor het zesde album van de band: Trans Europa Express. Kraftwerk is dan al wereldberoemd en de bandleden cultiveren hun verschijning zorg­vuldig: de mannen zijn ­gehuld in strakke pakken, met geschminkte gelaten en gestifte lippen, als heuse etalagepoppen of Schaufensterpuppen.
Adres: Konrad-Adenauerplatz

null Beeld

2. KLING KLANG STUDIO - Pelgrimsoord voor Kraftwerk-fans

Nadat Schneider en Hütter elkaar ontmoeten op het conservatorium, kopen ze in de rosse buurt een werkplaats van 50 vierkante meter. Van 1969 tot 2009 worden hier alle studio-albums gemaakt, van Tone Float tot Tour de France. Aanvankelijk heet de band Organisation zur Verwirklichung gemeinsamer Musikkonzepte, maar na een geflopt debuutalbum wordt gekozen voor Kraftwerk. Van de volgende twee albums, met verkeerskegels op de hoezen, worden enkele tienduizenden exemplaren verkocht. De leden experimenteren er gedurende die eerste vijf jaar lustig op los en verzamelen een arsenaal aan instrumenten en apparaten. De muziek wordt elektronischer, wat in 1974 culmineert in hun wereldwijde doorbraak met Autobahn. De kenmerkende sound van Kraftwerk is geboren. Nu herinnert aan dit hoofdstuk uit de muziekgeschiedenis slechts een verkeerskegel voor de deur, met daarboven een vervaald bordje Elektro Müller. De studio ligt op een binnenplaats, de poort is meestal open.
Adres: Mintropstrasse 16

null Beeld

3. CREAMCHEESE - Ooit muziektempel, nu appartementen

Düsseldorf ontwikkelt zich in de jaren 60 tot de muziekhoofdstad van West-Duitsland. De Altstadt wordt wel ‘de langste bar ter wereld’ genoemd, dankzij ruim 250 kroegen en clubs – een vruchtbare bodem voor de bandjes die er optreden. Er ontstaat een nieuw ­genre: Krautrock. Epicentrum is de door Günther Uecker opgerichte kunstenaarssociëteit annex nachtclub Creamcheese, vaak vergeleken met The Factory van Andy Warhol in New York. Hier verzorgen Kraftwerk- oprichters Ralf Hütter en de inmiddels overleden Florian ­Schneider op tweede kerstdag 1970 een van hun eerste optredens. Een vaste bezetting is er nog niet, repertoire is er nauwelijks; Kraftwerk improviseert nog maar wat. Sinds de sluiting in 1976 wordt er actiegevoerd voor heropening, maar de oude muziektempel is verbouwd tot appartementencomplex.
Adres: Neubrückstrasse 12

null Beeld

4. TONHALLE - Podium in het stadspark aan de Rijn

Een paar jaar later is zelfs ­Düsseldorfs grootste podium te klein voor Kraftwerk. De Rheinhalle wordt in 1925 gebouwd als planetarium en later verbouwd tot concertzaal. Op 12 oktober 1975 staat Kraftwerk op de bühne tijdens hun Autobahn-tournee. De poster van dat concert hangt nu in het modernekunstmuseum Folkwang in Essen – een ontwerp van kunstenaar Emil Schult, die zijn stempel drukt op de vormgeving van Kraftwerk als Gesamtkunstwerk. De Rheinhalle heet nu Tonhalle en staat net als het NRW Forum en het Kunstpalast in de Ehrenhof, een stadspark aan de Rijn. Met de imposante expressionistische architectuur van Wilhelm Kreis als decor gaf Kraftwerk hier ter gelegenheid van de start van de Tour de France in 2017 een openluchtconcert.
Adres: Ehrenhof 1

duseldorf Beeld Sander groen
duseldorfBeeld Sander groen

5. CARLSPLATZ - Met Kraftwerk naar de markt

Dankzij Kraftwerk is Düsseldorf de bakermat van de elektronische muziek, desondanks is er weinig bekend over het privéleven van de bandleden. Met name oprichters Schneider en Hütter waren gesteld op hun privacy. Ze gaven zelden interviews en toen ex-bandlid Wolfgang Flür zijn autobiografie ­­Ich war ein Roboter schreef, probeerden ze het boek te laten verbieden. Wat we wel weten over het dagelijks leven van Kraftwerk in Düsseldorf, komt van anekdotes van derden. ­Bijvoorbeeld over die keer dat Florian Schneider Iggy Pop meenam naar de Carlsplatz om asperges te kopen. Die dagmarkt heeft zich ontwikkeld tot delicatessenparadijs; hier vind je de mooiste en lekkerste artisjokken, kazen, worsten en aardappels van Duitsland.
Adres: Carlsplatz

null Beeld

Tentoonstelling Electro, van Kraftwerk tot techno

Warm aanbevolen: tot half mei is de uitmuntende tentoonstelling Electro. Von Kraftwerk bis Techno te bezoeken. Met synthesizers van Jean-Michel Jarre, een maquette van technoclub Berghain en robothelmen van Daft Punk. De soundtrack van de tentoonstelling is van de beroemde dj en electropionier Laurent Garnier. Centraal staan vier levensechte poppen van de bandleden van Kraftwerk, met fluorescerende kostuums en robotisch bewegende hoofden. De 3D-videoclips van hun grootste hits zijn te zien op groot scherm en de museumwinkel verkoopt alle albums op gekleurd vinyl.

Adres: Kunstpalast, Ehrenhof 4-5.
Ticket: €12. Toegang: di-zo 11-18 uur, do tot 21 uur
Informatie: kunstpalast.de

null Beeld

Reis

Met de ICE ben je vanuit Amsterdam in 2 uur en 20 minuten in Düsseldorf. Opstappen kan ook in Utrecht en Arnhem. Enkele reis vanaf €18,90; bahn.de/nl

Poproute

De Pop Trail Düsseldorf gidst je op je smartphone gratis langs 19 legendarische plekken uit de lokale muziekgeschiedenis; nrw-tourism.com/poptrailduesseldorf

Rondleiding

Dezelfde legendarische plekken worden bezocht tijdens de gegidste rondleiding The Sound of Düsseldorf; Engels- of Duitstalig; duur 2 uur, €16, the-sound-of-duesseldorf.com

Online-expo

De lokale VVV biedt zes muzikale online-exposities, o.a. over Krautrock, Creamcheese en Kraftwerk; artsandculture.google.com/partner/visit-duesseldorf

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden