Het Mooiste Nederland Den Helder

Den Helder, het Gibraltar van het noorden

Kunst van Rudi van de Wint.

De eens wat sleetse havenstad is bezig met een geslaagde wederkeer. We proberen een nieuwe NS-wandeling  uit, dwars door haar denderend duingebied en opgekalefaterd stuk binnenstad.

Of er een klassieker bij zal zitten, vraag ik me altijd af als de Nederlandse Spoorwegen hun jaarlijkse vier nieuwe routes uitbrengen. Zo eentje van het formaat van de Wageningse ‘Belmonte’ en de Brabantse ‘Kampina’, die je vrienden en familie met klem adviseert minimaal eenmaal in hun leven te lopen. Uit het verse NS-kwartet kies ik de minst voor de hand liggende: die van dik 15 kilometer door de Helderse Duinen. Omdat de kust lokt – en ik de Noord-Hollandse kaap altijd links liet liggen.

Dat was de ‘schuld’ van Den Helder. De stad die ondanks de geweldige geografische ligging – Napo­leon doopte haar niet voor niks het Gibraltar van het noorden – verwerd tot een sneue gatenkaas en bolwerk van werkloosheid.

Fort Kijkduin

De NS-routebeschrijving rept van een bruisende binnenstad, maar dat is een tikje overtrokken. Niettemin: het reanimatieprogramma dat de afgelopen tien jaar honderden miljoenen heeft gekost, werpt zijn vruchten af. We passeren een oud schoolgebouw waarin de nieuwe bibliotheek zit, met beeldschoon interieur; vorig jaar tot beste van de wereld gekroond. En kuieren door het winkelgebied waar trespa-platen plus ander onaangenaams uit de jaren zeventig werden verwijderd. Terrasjes en groen doen het decennium vergeten dat niet echt uitblonk in subtiele stedenbouw.

Willemswerf

Intussen timmert de eens sleetse zeestad nog even vrolijk verder aan haar toekomst. Vlak bij het vernieuwde stationsplein verrijst achter hoge schotten Halte Bellevue, met horeca en eetwinkels. Het krijgt het klassieke uiterlijk van het oude station dat zestig jaar geleden wreed werd gesloopt.

Ook de Willemswerf, op steenworpafstand van het centrum, blijkt nog niet klaar. Het opgekalefaterde voormalige scheeps- en onderhoudsterrein van de marine, waar we zo dikwijls lang stoven voor de boot naar Texel, is al een puike plek. Wat restaurants met terrasjes, een paar maritieme musea en sinds 2015 een dot van een theater.

Er komt nog meer, beloofde de gemeente laatst. De werf wordt een walhalla voor de verwende dagjesmens, waarmee Den Helder zijn imago van desolate springplank voor toeristentrekker Texel van zich wil afschudden.

Het mistroostige waar Den Helder patent op had, treffen we wel aan bij het begin van de route. Station Den Helder Zuid, laatst in een reizigersenquête nog terecht afgeserveerd als ’s lands slechtste station: afgelegen en zonder koffie en beschutting.

Kunstproject

De goedmaker ligt om de hoek. Direct na de fietsenstalling passeren we Kunstproject De Nollen van de internationaal vermaarde Rudi van de Wint (1942-2006). Zijn briquekleurige cortenstalen creaties blikken brutaal over de kleine stuif­duinen, waarnaar het totaalkunstwerk is vernoemd. Wegens een aanval van Wanderlust laten we ons niet verleiden, en stappen direct door naar het Nollenlandschap aan de andere kant van de weg. Een nieuw natuurgebiedje met opvallend veel kleurrijke bloeiers.

Daarna worstelen we ons een paar kilometer over industrieterrein, voorbij een als gevangenis ogend azc en langs een slaapverwekkende sliert oude nieuwbouw. Het contrast met de volgende etappe kan nauwelijks groter: de Donkere en Grafelijksduinen. Vooral met de laatste prijzen we ons gelukkig. Die verstilde en ruige schoonheid à la een maanlandschap! Niet voor niks door Europa gepamperd Natura 2000-terrein.

Zo belanden we in Huisduinen – vóór de oorlog een populaire familiebadplaats die door een speling van het lot zijn zandstrand kwijtraakte. Vermaak is er daarentegen genoeg voor een oord van dergelijke omvang (1000 inwoners). In het nog door Napoleon opgetrokken Fort Kijkduin kun je in het onderaardse gangenstelsel het Noordzee-aquarium bezichtigen. En onlangs opende Huisduinen in een voormalig nazipand het Atlantikwall Centrum, een museum over het Duitse verdedigingswerk dat Den Helder en omgeving grote schade toebracht.

Klassieker?

We houden het licht en luchtig met een verlate lunch boven zee. Onder ons zoeven fietsers voorbij op het asfaltlint langs de grijze golven. Heel ver vóór ons vertonen kitesurfers hun kunsten bij zandplaat de Razende Bol – met 700 hectare de grootste van Europa. En achter ons lijken enkele oosterburen allang te weten hoe aangenaam de achtertuin van underdog Den Helder is. Maar her en der ook danig rommelig, demonstreert het stuk dat leidt naar de dijk aan de noordkant van de stad. Een lappendeken van hekjes, schuurtjes en slootjes afgezoomd met wederom een decor van doodsaaie rijtjeshuizen.

De uit de kluiten gewassen kaarsrechte dijk die Den Helder isoleert van de zee is een welkome afwisseling. Op een leugenbank maak ik alvast de balans op. Wordt deze NS’er een klassieker? Waarschijnlijk niet, maar loop ’m vooral toch. Vanwege dat magistrale duingebied, en – vooruit – ook om de herstellende Helderse grandeur.

Praktisch

Meer info over de wandeling Helderse duinen: www.ns.nl/dagje-uit.

Liever alleen in het duingebied lopen (of fietsen)? Bij bezoekerscentrum De Helderse Vallei hebben ze (korte) routes. Of begin bij de TOP (Toeristisch Overstap Punt) vóór het centrum. Kanoën in het gebied is ook mogelijk: www.kanoverhuurdenhelder.nl.

Tip: op deze route vind je opvallend veel cultuur – zeker wanneer je Den Helder erbij rekent. Hem in twee etappes doen is daarom geen slecht idee. Overnacht dan in Huisduinen. Grand-hotel Beatrix bijvoorbeeld. Een lelijk bakbeest, maar wel met uitzicht op zee.

Vakantie-aanrader voor de wandel-diehard: de NS-tocht maakt gebruik van de bewegwijzering van het 270 km tellende Noord-Hollandpad tussen Huizen en Texel, dat is onderverdeeld in 13 etappes. Info: www.noordhollandpad.nl

Voor ‘Het mooiste Nederland’ probeert de redactie van Trouw de mooiste fiets- en wandelroutes door Nederland uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden