Kasteeltuinen Arcen.

WandelenKasteeltuinen Arcen

De wonderlijke tuinen rond de burcht op landgoed Arcen

Kasteeltuinen Arcen.

De Kasteeltuinen van Arcen pronken deze lente behalve met viooltjes en rozen ook met kunstwerken van ­William Sweetlove, die vermakelijk en alarmerend tegelijk zijn.

Trendsettend is niet het woord dat spontaan opborrelt als je vanaf de openbare weg het zeventiende-eeuwse kasteel Arcen nadert. Maar de tuinen die achter de klassieke façade van het Poortgebouw schuilgaan, bevatten de allerlaatste snufjes van het veredelaarsfront, meldt Edmond Staal van Stichting het Limburgs Landschap, eigenaar van het adelijk goed.

Ze vormen een showroom voor de hipste viooltjes, geraniums en rozen, die volgend jaar mogelijk in de schappen van ­Intratuin en consorten staan. Want ook de tuinbloeiers zijn onderhevig aan modegrillen. Een nog beeldiger bloemblaadje, fraaiere kleurschakering, of heerlijkere geur moet de toekomstige klant verleiden. Maar eerst willen de fokkers van tuinflora hun recente vondsten ­testen op aantrekkelijkheid en levensduur. Arcen fungeert als proeftuin daarvoor.

Niet iedereen zal oog hebben voor die innovaties op de vierkante centimeter, bevestigt Staal. Desondanks zijn behalve de rabiate tuinliefhebbers – die makkelijk een dagje doorbrengen op het complex – bezoekers die pakweg een paar uur voor het totaalplaatje komen eveneens zeer welkom. En dat zijn er dankzij de coronacrisis aanzienlijk meer. Opvallend veel jonge gezinnen weten sindsdien Arcen te vinden, dat voorheen misschien een beetje de bijsmaak had van het ultieme uitje voor familieleden op leeftijd, die ook nog eens over donkergroene vingers beschikken.

Lommerrijk in Kasteeltuinen Arcen. Beeld
Lommerrijk in Kasteeltuinen Arcen.

Onbekommerd rondrennen

Behalve de vijftien verschillende tuinen, waarderen bezoekers de rust en kinderen kunnen onbekommerd rondrennen zonder hun ouders kwijt te raken, zegt Chantal Rijnen, coördinator oranjerie en bloemwerk. Op de drempel van de ontluikende lente kuieren we richting het nieuwere gedeelte van de kasteel­tuinen. Achter een kitscherige imitatieruïnen prijkt het zogeheten Lommerrijk: een riante, natuurlijk ogende tuin met beeklopen, watervalletjes en ­onder de talrijke bomen de allereerste bloeiers van het jaar. Bolgewassen, waaronder de sierlijke boshyacint en de briljant geblokte kievitsbloem. Maar niet in keurige perken à la de Keukenhof, benadrukt Staal. In het Lommerrijk mogen de verwilderde soorten – beter bekend als stinsenplanten – vrijelijk hun gang gaan.

Wandelroutes

Het dorp Arcen prijkt aan de zuidelijke entree van Nationaal park De Maasduinen: bos- en heidegebied dat is gelegen op een 20 kilometer lange zandrug, die is ontstaan in de voorlaatste ijstijd. Er is een 15 kilometer lange ‘premiumwandeling landgoed Arcen’, die door de Maasduinen gaat. Ook zijn er kortere wandelroutes (5 tot 10 km) door het gebied. Zie ook de site van het Limburgs Landschap: limburgs-­landschap.nl

Het Limburgs Landschap kocht landgoed Arcen met daarop de waterburcht – een kasteel omgeven door een slotgracht – medio jaren zeventig aan. Van de oorspronkelijke glorie blijkt dan weinig meer over. De allerlaatste particuliere eigenaar – een dankzij zijn vrouw vermogende Duitse kunstschilder – was in de kille winter van zijn leven van kuuroord naar kuuroord gaan zwerven en had zijn bezit aan de huishoudster en een plaatselijke boer overgelaten. Ook was er ­behoorlijk wat schade uit de Tweede Wereldoorlog.

Heden ten dage zou schilder August Deusser zijn voormalige bezit, waar hij honderden schilderijen maakte, vermoedelijk nauwelijks herkennen. Halverwege de jaren tachtig wordt de restauratie van het complex voltooid, en krijgt het kasteel – dat ook kan worden bezocht – stijlkamers uit verschillende periodes. Daarbij wordt het buiten­gedeelte aangepakt. Aanvankelijk voor de talrijke rozentelers uit het naburige Lottum, die er hun waren willen exposeren.

En niet veel later komen er alsnog de voor het publiek toegankelijke vijftien verschillende thematuinen; ontworpen door de vooral onder vakgenoten vermaarde tuinarchitect met de toepasselijke naam Niek Roozen.

De berceau in het rosarium, Kasteeltuinen Arcen. Beeld
De berceau in het rosarium, Kasteeltuinen Arcen.

Rosarium

Klapstuk van de operatie wordt – noblesse oblige – het uit de kluiten gewassen rosarium. Daar kun je je verbazen over de kracht van de natuur. De bruine stompjes van de ruim 8000 stevig gesnoeide struiken zullen in mei kniehoogte bereiken, en wel honderd verschillende rozensoorten tonen.

Maar er is nog een andere, al uitbottende attractie: de berceau. Het achttiende-eeuwse door bomen gevormde overdekte wandelpad. De in ere herstelde monumentale loofgang is ‘twee hoepelrokken breed’ met het oog op de adellijke dames, die er destijds zij aan zij doorheen gingen.

Leukste uitje

De Kasteeltuinen ­Arcen (volgens de ANWB ‘Het leukste uitje van Limburg’) hopen binnenkort weer open te gaan. Vanwege corona is het verplicht vooraf tickets te kopen. Zie voor de Covid-19-maatregelen de site: kasteeltuinen.nl.

Wie wil lunchen, kan op de website een picknickmand bestellen. De inhoud kan coronaproof worden genuttigd op diverse bankjes, tuinzitjes en gras­velden. Daarbij zijn er verschillende uit­giftepunten voor koffie en vlaai.

Ook nu nog is lopen door de lange loofgang een leuke, tikje Alice in Wonderland-achtige ervaring. Daarbij is er een trap voor een puik panorama. Daar is goed te zien dat het rosarium is afgeleid van de Franse tuinstijl, die in de Gouden Eeuw enorm in zwang was. Veel symmetrie en rechte vakken.

Een stevig contrast met het derde, door de slotgracht omgeven eiland, dat is aangelegd in de veel lossere Engelse landschapsstijl die een eeuw later hartstikke hot was. Daar wacht een niet te missen verrassing. Door de ­coronacrisis is de vorig jaar geopende expositie van de inter­nationaal vermaarde Belgische kunstenaar William Sweetlove voorlopig verlengd. Zijn letterlijk reusachtige schepsels van knalrood kunststof steken fel af tegen het groene gras.

Schnauzer van  William Sweetlove. Beeld
Schnauzer van William Sweetlove.

Op het ­gazon staat onder meer zijn allerlaatste creatie: een schnauzer op nachtmerrieformaat met aan de behaarde voorpoten twee ­regenlaarsjes, en op de rug een waterfles. Deze attributen staan symbool voor klimaatverandering, waarmee de kunstenaar ook krokodillen plus pinguïns uitrust. Zijn werk is vermakelijk en alarmerend ­tegelijk.

Dat is het lichte voorjaarsbuitje dat plotsklaps over Arcen neerdaalt allerminst. Toch zoeken we onze toevlucht tot de uit de kluiten gewassen mediterrane kas. Tussen de gigapalmen en bananenbomen is het aangenaam toeven: even een buitenlands vakantiegevoel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden