Reizen Zomertijd in Zwitserland

De wieg van Zwitserland

Beeld Hollandse Hoogte / Aurora Photos

De oorsprong van Zwitserland ligt aan het Vierwoudstedenmeer. Ook de mythe van Wilhelm Tell speelt zich er af. Je kunt er varen of wandelen langs de sleutelplekken.

Soms krijg je er het gevoel op een kalenderplaat te zijn beland, op een chocoladewikkel of in de afbeelding op een puzzel van 1000 stukjes. Als een blinkend witte stoomraderboot aan komt varen bijvoorbeeld, met zo’n enorme Zwitserse vlag achterop. Of als een tandradbaan je naar de besneeuwde top van de Rigi brengt. Het ontbreekt er maar aan dat Heidi en Peter hand in hand voorbij komen huppelen.

Maar behalve de soms schaamteloze idylle serveert het Vierwoudstedenmeer ook mooie verhalen. Sterker nog: tegen dit decor speelt de mythe van Wilhelm Tell. En ook de oorsprong van Zwitserland moeten we hier zoeken, de eed die leidde tot het ontstaan van het land werd aan de oevers van het meer afgelegd. Die historische kennis vormt een mooie aanvulling op de toch al overdonderende schoonheid, een dankbaar excuus om er toch eens heen te gaan.

Het Vierwoudstedenmeer vanaf de Rigi Beeld Van Doorn Flip

In het hart van Zwitserland liggen de drie oerkantons: Schwyz, Uri en Unterwalden. Eigenlijk is het heel simpel: Zwitserland dankt zijn naam aan het plaatsje Schwyz en de vlag van het gelijknamige kanton staat aan de basis van de Zwitserse vlag. Toen de drie oerkantons op 1 augustus 1291 een verbond sloten, voegden zich met de eeuwen meer kantons bij de confederatie. Het werd een gevalletje zwaan-kleef-aan, wat eindigde met de huidige 26 kantons die samen Zwitserland vormen.

Vrede

In een boeiend opgezette expositie laat het Nationalmuseum in Schwyz zien hoe de handelsweg over de Sint-Gotthardpas de bewoners van de streek tot elkaar bracht. Ze hadden baat bij vrede om handel te kunnen drijven. In hetzelfde bescheiden dorpje toont het Bundesbriefmuseum het document waar het in 1291 allemaal mee begon. Geen nationalistische bombast, maar een evenwichtig opgezette tentoonstelling die bezoekers uitnodigt zelf na te denken over mythe en geschiedenis en hoe die twee elkaar beïnvloeden.

Toen ten noorden van Zwitserland de nazi’s aan de macht kwamen in Duitsland en in het zuiden de fascisten in Italië, kozen de Zwitsers voor ‘Geistige Landesverteidigung’. Stevig leunend op de ontstaansmythe van hun land benadrukten ze hun onafhankelijkheid en neutraliteit, van oudsher gestoeld op samenwerking en vrede. Met een sterk eigen verhaal hielden ze duistere ideologieën buiten de deur.

Appel

Van Schwyz is het een kwartiertje treinen naar Altdorf. Daar staat het Tell-monument, een groot beeld van nationale held Wilhelm Tell. De musea in Schwyz maken korte metten met de legende van de man die de appel op het hoofd van zijn zoontje Walterli met een pijl doorkliefde.

Dat verhaal is oorspronkelijk zelfs uit Denemarken afkomstig, en duikt pas later in deze contreien op. De inwoners van Altdorf hebben daar lak aan. Volgens hen is het allemaal echt gebeurd, in de schaduw van hun schitterende stadstoren, de Türmli.

Hansje Brinker

Of een held wel of niet werkelijk bestaan heeft, maakt weinig uit. In de Spaanse regio La Mancha is het mogelijk te reizen in het spoor van Don Quichot en in Spaarndam stoppen bussen vol toeristen bij het beeldje van Hansje Brinker die zijn vinger in de dijk steekt.

Geen enkel probleem dus om in Altdorf even stil te staan bij de fontein die is gebouwd op de plek waar Tell aanlegde om zijn legendarische pijl af te schieten, of bij de plek – toch best een flink eind verder – waar zijn zoontje Walterli stond met de appel op zijn hoofd en waar ook een fontein verrees. Dat beide fonteinen verplaatst zijn om het toegenomen autoverkeer ruimte te bieden, mag de pret niet drukken.

Standbeeld Wilhelm Tell in Altdorf Beeld Van Doorn Flip

Wilhelm Tell mag dan nooit heilig zijn verklaard, in deze katholieke streek zijn in totaal drie kapellen aan hem gewijd. In zijn geboorteplaats Bürglen – even voorbij Altdorf – staat er een, en aan de Holle Weg bij Küssnacht. Daar zou Tell de landvoogd die hem verraadde met zijn tweede pijl doodgeschoten hebben.

De mooi gerestaureerde kasseienweg van 200 meter maakt deel uit van een wandeling van Immensee naar Küssnacht, aan een noordelijke uitloper van het Vierwoudstedenmeer.

De bekendste Tellskapelle staat echter even ten noorden van Altdorf, pal aan dat grillige meer. Te midden van hoog oprijzende bergwanden is een klein plateau uitgespaard, de Tellsplatte. Het is de plek waar Wilhelm Tell zijn vrijheid tegemoet sprong nadat hij toch gevangengenomen was – andermaal volgens de mythe. De voor sommige Zwitsers heilige plek ligt aan de Weg der Schweiz, een wandelroute van 35 kilometer die elke Zwitserse klas met een schoolreis wel een keer aflegt.

Eed

Aan de overkant van het meer ligt de Rütliwiese. Daar zouden vertegenwoordigers van de drie oerkantons een eed van onderlinge trouw hebben gezworen. Uit hun eedgenootschap kwam uiteindelijk het huidige Zwitserland voort. Elk jaar op 1 augustus, de nationale feestdag, zijn er plechtigheden op de Rütliwiese, de rest van het jaar is het vooral een heel aangename picknickplek. Raderboten leggen er aan en varen vervolgens naar Sisskon, het idyllische en autovrije Bauen, of naar het wat grotere Brunnen.

Daar heeft het Zwitserse zakmes een eigen museum, want zelfs dat komt oorspronkelijk uit deze regio. In de souvenirwinkels van het plaatsje zijn kalenders, chocoladerepen en puzzels van 1000 stukjes te koop. Om thuis na te genieten.

Musea

Het Bundesbriefmuseum en het Forum Schweizer Geschichte liggen op slenterafstand van elkaar in het mooie stadje Schwyz en zijn goed op een ochtend of middag te combineren. In Altdorf staat het Tell-monument (Telldenkmal), in het nabijgelegen Bürglen een Tell-Museum.

bundesbrief.ch

nationalmuseum.ch

tellmuseum.ch

Wandelen

De Weg der Schweiz is 35 kilometer lang en gaat van de Rütliwiese in twee etappes rond de Urnersee, de zuidelijke uitloper van het Vierwoudstedenmeer, naar Brunnen. Daar begint de Waldstätterweg (115 kilometer, zeven etappes), die via Luzern terug naar de Rütliwiese voert. Samen omvatten de twee routes het gehele Vierwoudstedenmeer. Alle informatie over routes en accommodatie is te vinden op: myswitzerland.com/nl

Vervoer

De Swiss Travel Pass geeft toegang tot treinen, bussen en veerboten, maar ook tot heel veel musea in heel Zwitserland. Geldig voor 3, 4, 8 of 15 dagen:

swiss-pass.ch

Reisreportages vanuit bijzondere bestemmingen, boeiende steden en verre streken, met reistips. U vindt ze op trouw.nl/reizen of op deze kaart:

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden