null Beeld

BoekrecensiePoëzie

Yehuda Amichai is een 21ste-eeuwse ziener

Yehuda Amichai is een huiselijk dichter maar hij kijkt ook uit het venster, naar een verscheurde buitenwereld.

Rob Schouten

Yehuda Amichai (1924-2000) is een dichter naar mijn hart, toegankelijk en wijs, hij registreert het menselijk tekort maar blijft opgewekt. Hij had de Nobelprijs moeten krijgen, maar stierf voortijdig.

Je zou om zijn werk te lezen Hebreeuws willen leren, maar in vertaling doet hij het ook uitstekend. Hij is typisch een dichter die zijn achtergrond in vrijwel elk gedicht laat doorschemeren, werelds maar doordesemd van de Joodse traditie.

Het levert een unieke mix op die je misschien laconiek religieus zou kunnen noemen, religieus niet in de zin van gelovig maar vanwege de gedachte dat de mens een bestemming heeft.

Vertalers Tamir Herzberg en Tsafrira Levy maakten al eerder vertalingen van zijn werk, maar komen nu met een ruime bloemlezing, waarvan zojuist deel een verscheen. Ieder gedicht is raak, het een met een politiek- maatschappelijke inslag, het ander persoonlijk, vaak ook allebei, en steeds word je getroffen door die stevige, zelfverzekerde en toch ook gevoelige toon: ‘Ik neem ontslag. / Nu al heeft mijn kind de ogen van mijn vader / en de handen van mijn moeder / en mijn mond. / Ik ben niet meer nodig. / Hartelijk dank.’

Maar het mooist vind ik toch Amichais liefdesgedichten, geschreven in voor- en tegenspoed, en dan vooral de verzen waarin hij de teloorgang van de liefde bezingt: ‘Ze hebben jouw dijen / van mijn heupen geamputeerd. / Voor mij zijn het altijd dokters. Allemaal.’

Zo te beïnvloeden en toch zo persoonlijk

Ik ken geen dichter die zich zo door de buitenwereld en het lot laat beïnvloeden en die toch zo persoonlijk blijft. De vertalers noemen hem huiselijk, maar dan toch terwijl hij naar buiten kijkt: ‘Van drie of vier in een kamer / staat er altijd wel één bij het raam.’

Wat hij daar ziet is een vaak verscheurde wereld, oorlog, holocaust, zionisme, maar toch eentje vol kracht en hoop.

Ik kan me voorstellen dat Amichai een publieke stem had en misschien nog wel heeft, want hij doet nooit geheimzinnig. Wat dat betreft doet hij een beetje denken aan een oud-testamentische profeet: hij neemt geen blad voor de mond.

Dat levert een apart soort lyriek op, ver van iedere retoriek, want Amichai mag een dichter naar mijn hart zijn, hij was vooral een dichter die zijn eigen hart liet spreken, volwassen en toch ook met de stem van iemand die nog opgroeit.

null Beeld

Yehuda Amichai
Gedichten deel I
Vert. Tamir Herzberg en Tsafrira Levy
Van Maaskant Haun; 262 blz. €25,99

Volwassenheid, door Yehuda Amichai

Ik heb mij al een paar gebaren van twijfel
eigen gemaakt. En de uitdrukking van iemand
die op een ander wacht, en een paar woorden,
bezweringen om de tijd wat vast te houden.

Ik zie een grote man die mijn leerling is geweest.
Ik ben vergeten dat ook hij vergeet.
Soms haal ik de tijd even naar voren
als een profeet, of als een avondkrant
die ’s ochtends wordt gedrukt en ’s middags uitkomt
en ’s avonds wordt gelezen.

Ik hoef niet blij te zijn
in de echte lente. En in de zomer plakt
een draadje van een vreemd kledingstuk aan mijn haar, of
een distelzaadje dat voor niets is uitgevlogen.

En als een agent geboeid aan de verdachte bij een rechtszaak,
ik weet niet wie schuldig is en wie onschuldig,
en ik heb nog niet besloten
wat mij van nu tot aan het eind meer rust zal geven:
lawaai
of stilte.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden