null Beeld

BoekrecensieDetective

Wie in het landhuis doodde de priester? Sneeuw is een misdaadroman die Banville’s eigen naam mag dragen

John Banville schrijft met Sneeuw een weergaloos Ierse detective, die meer te bieden heeft dan alleen een moord.

In de bibliotheek van een Iers landhuis ligt het lijk van een priester. Wie is de dader en waar is het moordwapen? Het begin van Sneeuw van John Banville lijkt een spelletje Cluedo. Grimmige details zoals de afgesneden genitaliën van het slachtoffer en de alomtegenwoordige sneeuw en kou geven het verhaal een scheut Nordic noir, en de politie-inspecteur, St John (spreek uit: ‘Sinjun’) Strafford heeft in de manier waarop hij van de ene naar de andere locatie drentelt zonder het onderzoek echt verder te helpen trekjes van commissaris Maigret.

Het lijkt nu misschien een allegaartje, maar dat is het niet. Banville schreef een heerlijke detective met een bijzonder authentieke sfeer.

Benjamin Black

Voor de beroemde Ierse schrijver is het niet het eerste uitstapje naar de misdaadroman. Hij schreef een serie moordmysteries onder het pseudoniem Benjamin Black, bij wijze van ontspanning in het vaak moeizame schrijfproces van zijn literaire romans – waarmee hij overigens talloze prijzen in de wacht sleepte. Banville vond zijn eigen detectiveromans bij nader inzien beter dan hij eerst dacht, besloot daarom zijn alter ego van het toneel te laten verdwijnen en Sneeuw onder eigen naam te publiceren. Dat is goed te begrijpen, want er is niets in Sneeuw waarvoor een schrijver van zijn statuur zich hoeft te schamen.

John Banville, 2016 Beeld Hollandse Hoogte / EPA
John Banville, 2016Beeld Hollandse Hoogte / EPA

Inspecteur Strafford wordt uitgenodigd op het landgoed om de moord te onderzoeken. Daarmee wekt de familie Osborne de schijn van openheid, terwijl duidelijk is dat de joviale praat van de heer des huizes van alles moet verbergen – bijvoorbeeld het medicijngebruik van zijn jongere tweede vrouw en de stuurloosheid van zijn kinderen.

Het ongemak dat Strafford uitstraalt in het bijzijn van de aristocraten doet opnieuw denken aan Maigret, die ook altijd wars was van hun hypocrisie en de dubbele moraal. Maar Strafford, die zich heeft losgeweekt van zijn adellijke komaf, is door-en-door Iers, net als de hele setting: het door de wind gegeselde platteland de door de sneeuw verraderlijke wegen, de dorpspub, de mensen.

Razend knap weeft Banville het standenverschil én de religieuze verdeeldheid door zijn verhaal. Hoe een jonge generatie rond 1957 zich los probeert te maken van de wurggreep van klassen en godsdienst zou je zelfs het thema van het boek kunnen noemen. Het komt ergens vandaan, die misdaad, zo is het immers altijd, slachtoffers worden nieuwe daders en de nieuwe slachtoffers vind je onderaan want naar boven trappen gaat niet. Meer verklap ik niet.

Weergaloos Iers

Banville weet dit alles weergaloos Iers te maken, en nog spannend ook. Tussen alle sterke scènes valt er één op: de adembenemende confrontatie van Strafford met de aartsbisschop, die de inspecteur op het matje roept om discretie van hem te eisen. De boel moet in de doofpot. Bij het afscheid staat de aartsbisschop met geheven arm en twee opgestoken vingers in het gat van de deur: geen zegening maar een waarschuwing, een dreigement haast.

Dat Sneeuw veel meer is dan een moordmysterie komt boven alles door Banville’s taal, die is net zo levendig en beeldend als in zijn ‘serieuze’ romans, maar iets toegankelijker. Op iedere pagina vind je een treffende en geestige observatie van menselijk gedrag, van het soort dat een tekst in literatuur verandert. Ik hoop van harte dat Banville van inspecteur Strafford ook een reeks maakt.

null Beeld

John Banville
Sneeuw
Vert. Arie Storm
Querido;
350 blz. € 22,99

Lees ook:

Benjamin Black - Praagse nachten: een veelkleurig kostuumdrama

Benjamin Black voert je mee naar Praag anno 1600 voor een onttakeling van de schone schijn.

De buitengewone verbeelding van Ierse schrijvers gaat hun geboortegrond te boven

Grote Ierse schrijvers – Joyce, Wilde, Beckett, O’Brien – keerden hun vaderland de rug toe. Waarom?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden