null Beeld
Beeld

RecensieBoek

Verhalend (zelf)onderzoek van Nicole Krauss

In haar nieuwe (wat onevenwichtige) verhalenbundel is Nicole Krauss op haar best als ze de denkbewegingen van haar personages precies weergeeft.

In het hechte oeuvre van de Amerikaanse schrijver Nicole Krauss, met de roman Donker woud als voorlopig hoogtepunt, draait het om identiteit: om wie je bent, wie je denkt te zijn, wie je wil worden. Zowel qua thematiek als decor is Krauss’ eerste verhalenbundel Een man zijn een voortzetting van Donker woud: de verhalen spelen zich voornamelijk af in Amerika en Israël.

Hoe beïnvloeden de relaties met anderen je identiteit? Dit is de onderliggende vraag van de bundel als geheel en van elk verhaal afzonderlijk. Net als Nicole, de ik-verteller in Donker woud, worden de personages in de verhalen uit Een man zijn gekweld door eenzaamheid. Dit is het lot van elk mens, denkt Tamar in ‘De echtgenoot’, want het ‘komt erop neer dat uiteindelijk iedereen alleen is, en hoe eerder je dat accepteert, omarmt zelfs, hoe eerder je kunt beginnen aan een leven búíten de lange schaduw van angst en inspanning’. Het gevolg van deze droevige gedachte is dat Tamar het gevoel heeft dat ze overbodig is en denkt dat haar kinderen en moeder haar niet meer nodig hebben.

‘Zusya op het dak’, over de bejaarde Brodman, het beste verhaal uit de bundel, biedt een fijne echo van haar eerdere werk vanwege het onderwerp, de sfeer en structuur.

Nicole Krauss  Beeld Goni Riskin
Nicole KraussBeeld Goni Riskin

Twintig pagina’s lang excelleert Krauss in de strak geformuleerde en geconcentreerde passages die typerend zijn voor haar schrijverschap: “Kolossale dingen gebeurden er met hem tijdens die koortsige weken, onbeschrijfelijke openbaringen. Losgeknoopt van de tijd, transcendent en in transitie, zag Brodman de ware vorm van zijn leven, zag hij hoe het zich altijd in de richting van de plicht had gewrongen.”

Wekenlang balanceert Brodman in het ziekenhuis op het randje van de dood en tijdens deze hallucinante periode komt hij tot het inzicht dat zijn leven voornamelijk ‘een vergooid bestaan’ is. Hij heeft in zijn leven niets anders gedaan dan voldoen aan de verwachtingen van zijn vader: “Hij had zich laten vermorzelen door plichtsbesef”. Daardoor is hij er ‘niet in geslaagd volledig zichzelf te worden’. In de weken dat Brodman in het ziekenhuis ligt te vechten tegen de dood, wordt in hetzelfde gebouw zijn kleinzoon geboren. “Zijn beeldschone gelaatstrekken waren volledig onbekend, loyaal aan niemand. Een kind nog zonder maatstaf, gelijk aan zichzelf.” Alleen de pasgeborene is zuiver, lijkt het idee; hoe ouder je wordt, hoe meer je, door tussenkomst van de anderen, afdrijft van je ware zelf. Brodman is een levendig en enerverend personage, omdat Krauss zijn geestelijke worsteling zo nauwgezet en krachtig beschrijft.

Sterke verhalen als ‘Zusya op het dak’ worden afgewisseld met fletsere vertellingen als ‘Ik lig te slapen maar mijn hart is wakker’, ‘Eindtijd’ en ‘In de tuin’. In deze verhalen ontbreken de scherpzinnige gedachten en psychologische karakteriseringen. Het maakt Een man zijn wat onevenwichtig. Krauss heeft het talent om de denkbewegingen van haar personages, met Brodman als beste voorbeeld, soepel en secuur weer te geven. De verhalen zijn meeslepend als het zwaartepunt ligt op het innerlijke leven van de personages en de plot minimaal is. Voor Nicole in Donker woud is schrijven een poging om te begrijpen en Krauss is op haar best als ze verslag doet van die inspanning, als de vertellingen een verhalend onderzoek zijn.

omslag Nicole Krauss Een man zijn Beeld
omslag Nicole Krauss Een man zijnBeeld

Nicole Krauss
Een man zijn
Vert. Rob van der Veer. Ambo Anthos; 280 blz. € 23,99

Lees ook:

‘Donker woud’ van Nicole Krauss is een rijk pleidooi voor het vrije, scheppende leven.

Nicole Krauss laat een schrijver en een advocaat verdwalen in de woestijn en geeft Kafka een nieuw leven.

Lees ook:

Nicole Krauss Verdriet erven via de navelstreng

De New Yorkse schrijfster Nicole Krauss (1974) scoorde in 2005 een internationale bestseller met haar roman ’De Geschiedenis van De Liefde’. Daarin brengt een tijdens de Holocaust verloren gewaand boek totaal verschillende mensen samen. In haar nieuwste roman, ’Het Grote Huis’, onderzoekt Krauss in hoeverre nieuwe generaties het verdriet van de Holocaust en andere tragedies als het ware via de moedermelk blijven doorgeven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden