null Beeld

BoekrecensieBiografie

‘Vadertje Drees’ at tussen de middag gewoon thuis

Jelle Gaemers schreef een gedegen biografie van de wegbereider van de AOW, Willem Drees.

Mark Rutte passeerde Willem Drees afgelopen februari: hij was toen langer dan 10 jaar en 4 maanden premier. In populariteitspolls scoort ‘Vadertje Drees’, zoals de naoorlogse minister-president (1948-1958) liefkozend genoemd werd, altijd hoog. Uit de Canon is hij inmiddels verdwenen, maar vergeten is hij nog niet. Alleen: wat weten we eigenlijk over hem, behalve dat hij wegbereider voor de AOW was?

Zijn leven was al beschreven in vijf kloeke delen, opgetekend door de politicoloog Hans Daalder en Jelle Gaemers, archivaris bij het Nationaal Archief. Misschien een beetje te veel van het goede. Het was dus een goed idee van Gaemers om te komen met een bondigere biografie voor een breed publiek. Zodat zij kennis kan nemen van het leven van de politicus die 102 jaar oud werd.

Premier Willem Drees, 1958 Beeld ANP
Premier Willem Drees, 1958Beeld ANP

Bij Drees vielen identiteit en imago grotendeels samen, schrijft de biograaf. Hij was inderdaad daadkrachtig, zakelijk, zuinig (al was hij dat privé niet) en verbindend, al kende men in de jaren vijftig dat modewoord nog niet. Want een andere tijd wás het. In de pauze van de ministerraad ging Willem Drees gewoon thuis eten bij zijn vrouw To. Dan kon hij ook het radionieuws van één uur beluisteren. Ministers werden ook nog niet bedreigd of uitgescholden. Een keer kreeg Drees een steen door de ruit van zijn woning aan de Beeklaan. Daar bleef het bij.

Notulen van de ministerraad

Toen was geluk inderdaad nog heel ­gewoon. Maar politiek was ook strijd. Zoals over de notulen van de ministerraad. Hoe uitgebreid moesten die eigenlijk zijn? Tot 1940 waren er slechts besluitenlijsten. Drees wilde dat eigenlijk zo houden, maar Juliana en de andere minister wilden uitgebreide notulen van de beraadslagingen. Als Drees zijn zin zou hebben gekregen, had Rutte er ­decennia later geen last mee gehad in de toeslagenaffaire.

Biograaf Gaemers heeft het ook nog over extra geheime notulen, die opgeslagen zouden zijn in een ‘zuurkast’ op Algemene Zaken. Ze gingen over de vermeende invloed die Greet Hofmans in de jaren vijftig op koningin Juliana zouden hebben. De biograaf vond fotokopieën ervan, die zich per ongeluk in een openbaar archief bevonden. Het roept de vraag op of er nog meer geheime zuurkastnotulen over gevoelige kwesties ­bestaan. Ook ten tijde van Rutte III misschien? Een spannende vraag!

Hij had geen hobby’s

Hoe dan ook gaan tijdens het lezen de gedachten steeds naar zijn verre opvolger Mark Rutte. Drees woonde ook in een eenvoudige woning in Den Haag (tot verbazing van een Amerikaanse diplomaat die kwam kijken of de Marshallhulp goed werd besteed, dat verhaal klopt), hij liep het liefst naar zijn departement (een tocht van een half uur) en had geen hobby’s – de politiek was alles voor hem. Zijn bereidheid altijd het compromis te zoeken, imponeerde zijn tijdgenoten. Dat komt bekend voor, toch? Niet voor niets heeft Rutte grote waardering voor dit ‘symbool van Hollandse eenvoud’. Drees lijkt een rolmodel voor hem te zijn.

Anders dan Rutte werd aan zijn geloofwaardigheid nooit getwijfeld. En Drees was een consequent dualist: hij wilde niets ­weten van achterkamertjesoverleg met het parlement.

Echt rauwe kanten had hij kennelijk niet. Drees was een voorbeeldige politicus en huisvader, een tikkeltje saai eigenlijk. Dat maakt zijn levensbeschrijving soms wat vlak. Ook met persoonlijke opvattingen en emoties was Drees zuinig. Die gereserveerdheid zorgt ervoor dat de innerlijke stem van de hoofdpersoon helaas te weinig doordringt in het verhaal. De biografie is geworden zoals de man was: gedegen en evenwichtig, zonder opsmuk.

null Beeld

Jelle Gaemers
Willem Drees, daadkracht en idealisme
Boom; 480 blz. € 44,50

Lees ook:
Willem Drees is nog altijd de vaakst vernoemde staatsman/politicus in onze woordenschat

Soms wordt de naam van een staatsman of -vrouw opgenomen in onze woordenschat. Het overkwam de katholieke politicus H.J.A.M. Schaepman (1844-1903). Nadat hij in 1881 bij de behandeling van de Drankwet in de Tweede Kamer had opgemerkt dat ‘niemand in het gebruik van twee glazen sterke drank per dag een schrikbarend drankverbruik zal zien’, heette een borreltje geruime tijd een ‘schaapmannetje’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden