null Beeld

BoekrecensieGeschiedenis

Tim Parks wandelt in de voetsporen van Garibaldi

Tim Parks loopt 170 jaar na dato de route van de Italiaanse vrijheidsstrijder Giuseppe Garibaldi.

Het was een gedrang van jewelste toen op 2 juli 1849 de charismatische Italiaanse vrijheidsstrijder Giuseppe Garibaldi te paard het Sint-Pietersplein opreed en de menigte toesprak: “Het geluk dat ons vandaag heeft verlaten zal ons morgen toelachen. Ik vertrek uit Rome. Iedereen die wil blijven vechten tegen een vreemde mogendheid zou met mij moeten meegaan. Ik heb geen soldij te bieden, geen onderdak, geen voedsel. Ik bied honger, dorst, zware marsen.”

Garibaldi wilde het verdeelde Italië bevrijden van Franse en Oostenrijkse troepen en de lappendeken aan stadstaatjes, hertogdommen en koninkrijken verenigen. Pas in 1861 slaagde die missie met het uitroepen van de Italiaanse staat. Twaalf jaar eerder moest Garibaldi nog zijn meerdere erkennen in de buitenlandse overheersers. Daar pal voor de Sint-Pieter vroeg hij zijn aanhangers om samen met hem de Eeuwige Stad halsoverkop te ontvluchten. “Laat eenieder die zijn land liefheeft mij volgen.”

Bebaarde bevelhebber

De Britse schrijver Tim Parks is al bijna een halve eeuw door de bebaarde bevelhebber gefascineerd en geeft gehoor aan zijn oproep. Parks: “We zijn honderdzeventig jaar te laat voor de afspraak, maar dat is precies wat Eleonora en ik doen: hem volgen”. Met zijn vriendin wandelt Parks de vijfduizend Garibaldini achterna, die Lazio, Umbrië en Toscane doorkruisten op zoek naar een plek vanwaar ze hun revolutie konden voortzetten. Een maand later, na 640 kilometer, eindigden ze in Ravenna. In Het heldenpad verweeft Parks zijn eigen expeditie met die van Garibaldi en zijn mannen.

Het is niet het eerste boek waarin Parks door de Laars reist. In Italië op het spoor treinde hij kriskras over het schiereiland. Een seizoen met Hellas Verona is het verslag van het jaar waarin de auteur zijn favoriete voetbalclub schaduwde. En in Italiaanse buren en Italiaanse opvoeding cirkelt hij rondom de vraag hoe je dat doet: Italiaan worden.

Vooropgesteld, Het heldenpad is zeker geen slecht boek. Maar ook niet het beste uit genoemd rijtje. Dat komt omdat het beperkter van opzet is. Het is een prestatie van formaat, dag aan dag 25 tot 30 (of meer!) kilometer over heuvels en door dalen beulen. Maar thema’s als de verzengende hitte, de wolkbreuken en zeurende blaren gaan op den duur wat vervelen. Dat geldt ook voor de flauwe parallellen die Parks trekt. Wanneer hij het heeft over kinnesinne onder Garibaldi’s strijders – geruzie over bevorderingen, frustraties over het ongewisse avontuur – krijgen ook hij en Eleonora heibel. En als Eleonora last heeft van een voetblessure maakt hij de vergelijking met Garibaldi’s hoogzwangere geliefde Anita, die net zomin als Eleonora wilde opgeven.

Het Manchester van Italië

Beter op dreef is Parks als hij laat zien hoe Italië is veranderd. Een stad als Terni, eindstation van dag zes van de mars, werd destijds beschouwd als een parel. Tegenwoordig is het het Manchester van Italië. En levendige dorpjes van weleer zijn nu doods. De twee wandelaars overnachten in tot B&B’s omgetoverde appartementen van overleden bejaarden. Hun kinderen krijgen de woning niet verkocht, want met de senioren zijn ook de dorpjes gestorven.

In de steden is het juist drukker dan ooit. Voetpaden ontbreken, zodat langsdenderende vrachtwagens meer gevaar vormen dan de Oostenrijkse en Franse legers die Garibaldi achternazaten. Het leidt tot een ironische conclusie. Parks: “We lopen door de politieke realiteit waarnaar zoveel patriotten smachtten: een vrij, eengemaakt Italië. Er zijn geen grenzen meer om over te steken. We hoeven geen papieren te laten zien aan vreemde soldaten. Maar de vrijheid om te lopen, of veilig te wandelen, bestaat niet meer.”

null Beeld

Tim Parks
Het heldenpad. Te voet met Garibaldi van Rome naar Ravenna
Vert. Corine Kisling
Arbeiderspers; 453 blz. € 26,99

Lees ook:
Tim Parks: ‘Mijn held is altijd slechter dan ik’

Tim Parks put in zijn romans rijkelijk uit het eigen leven. ‘Gezinsleden schatten elkaar verkeerd in; dat maakt schrijven over familie zo opwindend.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden