Filmrecensie The Swallows of Kabul

‘The Swallows of Kabul’ is een horror in aquareltinten

Scène uit The Swallows of Kabul.

The Swallows of Kabul
Regie: Zabou Breitman, Eléa Gobbé-Mévellec
★★★★☆

We gaan kapot. Het zijn de woorden van een oude man over het land en het volk waarvan hij houdt. De Taliban maken ons kapot, zegt hij. Hij wil al jaren vertrekken, maar hij wil ook het juiste doen. Misschien betekent dat: blijven en je verzetten.

De aquarelstijl van deze geanimeerde verfilming van het boek van Yasmina Khadra vormt een mooi contrast met de realiteit van de dictatuur die de Taliban hebben gecreëerd. Dat contrast is nodig, want sommige dingen zijn te gruwelijk om te filmen. Praktisch in de eerste scène al zie je een vrouw gestenigd worden. Het is de zomer van 1998. De jonge historicus Mohsen staat erbij. Verstijfd, lijkt het, te midden van de menigte. Geen waanzinnige menigte, trouwens.

Een van de dingen die deze film scherp, maar bijna terloops laat zien, is hoe gewoon de dictatuur is en hoe de extremistische waanzin overal in doordringt. Mohsen, leren we in latere scènes, is een vredelievend mens. Hij houdt van kunst, literatuur, het leven. Hij wil vrij zijn met zijn geliefde Zunaira, die thuis tekent en naar verboden muziek luistert. Toch heeft hij nu een steen in z’n hand. Hij weet niet waarom. Hij gooit. Die actie heeft gevolgen.

Verweven daarmee is het verhaal van de oudere militair Atiq, die overdag de gevangenis bewaakt en ‘s nachts bij zijn zieke vrouw is. Waarom blijft hij nog bij haar, vraagt zijn voormalige officier op een dag. Zoek een jonge maagd, adviseert hij. Mannen zijn vrouwen niets schuldig. Hier wordt hardop gezegd wat de film verder voornamelijk zwijgend laat zien: de totale onderdrukking van vrouwen. Atiqs doodzieke vrouw heet Mussarat. Zij zal een held blijken.

De dictatuur is een virus

Met elegante eenvoud laat de film het leven in Kaboel zien. De hypocrisie van Taliban-officieren die anderen terecht wijzen, maar zelf doen wat ze willen. Het gevoel om vanachter het gaas van een boerka naar buiten te moeten kijken. De vrijheid die ooit in de stad heerste – in een herinnering van Mohsen aan de bioscoop die nu een ruïne is. De sociale controle, doordat er altijd wel iemand is die hoort of ziet wat je zegt en doet. De Taliban kan iedereen zijn.

Zonder het ergens hardop te zeggen, is dat het idee dat de film het meest uitdraagt: de dictatuur is een virus dat zich in de gedachten van mensen nestelt en het extreme normaal doet lijken. Ook als mensen zich aanvankelijk verzetten. Dat is precies wat de oude man bedoelt als hij zegt dat ze kapot gaan. Langzaam verandert de identiteit van het land. Mohsen gooit een steen. Atiq overweegt zijn vrouw in te ruilen. Omdat het kan. Dit is horror in aquareltinten. De waanzin van massa’s.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden