RecensieBoek

Stoïcijns tegenover de wereld

Ierse auteur Flattery debuteert met feministische verhalen over ongenaakbare antiheldinnen.

‘Maak er een feest van’, het titelverhaal van de debuutbundel van de Ierse Nicole Flattery (1990), zet de toon voor de hele bundel met een verhaal over een ex-prostituee in een zinloos psychiatrisch traject. Ze is vreemd, ze weet het, maar het deert haar niet, dus de behandeling heeft weinig vat op haar. Ze wordt tewerkgesteld bij een neptankstation, dat er alleen maar toe dient haar een dagbesteding te geven. Daar wordt ze aangemoedigd stoelen buiten te zetten, om zo het contact met buurtbewoners te bevorderen, maar die komen vooral langs om haar uit te lachen. Terwijl zij met hun handen op hun knieën kletsen van het lachen, blijft de vrouw haar best doen ‘welgemanierd, fantasieloos en vriendelijk’ te zijn, waardoor zij uiteindelijk mentaal toch de sterkste is.

De acht verhalen gaan over vrouwen die zich in een leegte bevinden, vaak in of na een relatie. Ze hebben zich laten gebruiken, soms passief, soms actief, maar zijn eruit gekomen door onverstoorbaar te blijven.

In het verhaal ‘Bochel’ treffen we nog zo’n onaangepaste antiheldin: ervan overtuigd dat er een bochel op haar rug groeit. Dat weerhoudt haar er niet van een verhouding met haar baas te beginnen - omdat hij het wil, niet omdat ze er zelf plezier aan beleeft. Maar wat haar uiteindelijk boven hem doet uitstijgen, is het moment waarop ze hem verlaat: “Toen ik hem achterliet, voelde ik een heerlijke opluchting: Ik dacht aan avondcursussen, de zee, het huis opknappen.”

 Constante, licht vervreemdende toon

De vrouwen over wie deze verhalen gaan, zouden een en dezelfde kunnen zijn, in verschillende levensfases, op verschillende plekken. Hoop en idealen zijn vervlogen, maar ze functioneren op een ander niveau, licht vervreemd, ‘vacuümverpakt’ zoals ze ergens over zichzelf zegt, alsof ze zich net naast de werkelijkheid bevinden.

Als lezer hield ik direct van de vrouw uit het verhaal ‘Cassettebandje’. Ze heeft een relatie met een beroemde televisiepersoonlijkheid, maar is in alles zijn tegenpool en past niet in zijn wereld. Eerst maakt ze daar een grap over: “Ik koester behoorlijk neurotische verdenkingen dat zelfs de mensen die me kennen me niet willen kennen. Dat is het tegenovergestelde van beroemd zijn.”

Na een tijdje begint ze zich ongemakkelijker te voelen en loopt door de smetteloze straat waar zijn appartement zich bevindt om het gevoel te krijgen dat ze daar woont. Dat is mooi, die steriele omgeving waarin ze wanhopig graag iets wil aantreffen wat bij haar past - wat ze niet vindt.

Nicole Flattery slaat een constante, licht vervreemdende toon aan. Je gaat van al deze verloren personages houden. Niet wat ze hebben meegemaakt, en wat alleen tussen de regels door wordt beschreven, vormt hen, maar hun onderkoelde reactie erop.

Feministisch schrijven

De spottende humor die af en toe de kop opsteekt geeft de verhalen ook lucht. Zo beschrijft een vrouw de band die haar ouders hebben als volgt: “Ze hadden de gewoonten ontwikkeld van de lang getrouwden: niets zeggen en dan alles twee keer zeggen.”

‘Maak er een feest van’ is een feministische bundel in de zin dat de vrouwelijke hoofdpersonen allemaal uit de rol zijn gestapt die de samenleving hun had toebedeeld. Of ze er beter van zijn geworden is de vraag, maar het is duidelijk dat ze niet anders konden. Ze varen op hun eigen kompas en denken er niet over zich daarvoor te verontschuldigen.

Inmiddels werkt Flattery aan haar eerste roman, over twee meisjes die in The Factory van Andy Warhol werken. Als die personages ook zo ongenaakbaar zijn, zal het een mooi spanningsveld met Warhol opleveren.

Oordeel: Innemend, licht vervreemdend, met af en toe spottende humor

Nicole Flattery
Maak er een feest van
Vert. J. Jonkers Brooklyn; 205 blz. € 19,90

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden