null Beeld RV
Beeld RV

RecensieStilte heeft een eigen stem

‘Stilte heeft een eigen stem’ beziet de Spaanse dictatuur door Amerikaanse ogen

In dit jeugdboek onthult Ruta Sepetys beheerst het drama rond de zuigelingen die in Franco-gezinde gezinnen worden geplaatst.

Madrid, 1957. De Spaanse Burgeroorlog tussen de republikeinen en de nationalisten is al achttien jaar voorbij. Francisco Franco heeft een stevige dictatuur geïnstalleerd, maar er woedt een ‘oorlog na de oorlog’, in de woorden van de Amerikaanse auteur Ruta Sepetys: ‘Honger, isolatie, angst en de socialisering van stilte. Het lijden bleek de overwinnaar in Spanje.’

In deze aangrijpende, vuistdikke roman laat ze de Amerikaanse Daniel (18) het ware gezicht van Spanje ontdekken als hij met zijn Spaanse moeder en steenrijke vader, oliemagnaat, in het luxueuze Hilton hotel in Madrid verblijft. Daar ontmoet hij het mysterieuze kamermeisje Ana. De twee worden verliefd, maar hun verschillende afkomst en belevingswereld staan een onbezorgde verkering in de weg.

Daniel wil fotojournalist worden en trekt er veel met zijn camera op uit. Ana stelt in stilte vast dat van het geld dat die camera heeft gekost haar vijfkoppige familie van hun lekke hut in de sloppenwijk naar een fatsoenlijk appartement had kunnen verhuizen. De familie woont daar, omdat Ana’s ouders in de oorlog tegen Franco waren en dat met hun leven moesten bekopen.

Een grote naoorlogse traditie

In helder, meeslepend proza pluist Sepetys het complexe verhaal van de Spaanse dictatuur behoedzaam uit, door de lezer in korte hoofdstukken door de ogen van verschillende jongvolwassen personages te laten meekijken. Naast Daniel en Ana leven we ook mee met haar nichtje Puri, die in een weeshuis werkt, en met haar broer Rafa, die aan de armoede probeert te ontsnappen door een vriend te helpen stierenvechter te worden.

Knap doseert Sepetys de onthulling van de grote geheimen die in het verhaal besloten liggen en die te maken hebben met een van de grootste naoorlogse tragedies in Spanje: de naar schatting driehonderdduizend zuigelingen die met medewerking van de katholieke kerk van hun republikeinse ouders werden gestolen om bij wijze van ‘rehabilitatie’ in ‘betere’ (Franco-gezinde) families te worden geplaatst.

Daniels moreel benarde positie als zoon van een oliemagnaat die een deal sluit met een dictator, had een sterkere uitwerking mogen krijgen. En de historische tekstfragmenten die Sepetys tussen de hoofdstukken zet, vermoedelijk om te benadrukken dat haar verhaal in de werkelijkheid wortelt, voegen weinig toe. Maar het ambitieus opgebouwde verhaal van de onmogelijke liefde, de angst, ontberingen en veerkracht van het Spaanse volk en de beklemming van de zwijgcultuur boeit ruim vijfhonderd bladzijden lang.

Correctie 7-1: In een eerdere versie van dit artikel stond dat de Spaanse Burgeroorlog in 1957 al acht jaar voorbij was. Dat moet achttien jaar zijn (1939).

Ruta Sepetys
Stilte heeft een eigen stem
Vert. Aleid van Eekelen-Benders. Luitingh-Sijthoff, 559 blz. € 24,99.
Vanaf 15 jaar

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden