RomanRecensie

Stadje in New South Wales verdampt

Australische cricketspeler debuteert met dystopie over het vervagen en verdwijnen van alles.

De Australiër Shaun Prescott is een voormalig cricketspeler, maar wie denkt dat dat een sportieve of anderszins energieke roman oplevert zit ernaast. Zijn debuut ‘Het verdwijnen’ is een donkere apocalyptische roman over een verdwijnende cultuur, een boek dat je in deze dagen van coronavirus misschien wel met extra belangstelling leest.

De naamloze hoofdpersoon wil een boek schrijven over verdwijnende stadjes in New South Wales en arriveert daartoe in het al eveneens ongenoemde stadje. Daar leert hij verscheidene mensen kennen, het meisje Ciara dat een radiostation runt waar niemand naar luistert, de buschauffeur Tom, een ex-muzikant die zonder dat iemand ooit zijn bus betreedt dagelijks zijn route rijdt, Jenny, uitbaatster van een café dat nooit iemand bezoekt, Rick, een vreemde snuiter die zich het meest thuisvoelt in de Woolworth-supermarkt waar de hoofdpersoon als vakkenvuller werkt, verder een bibliothecaris die alle onderzoek naar het stadje frustreert. Dit is kortom een nietszeggend plaatsje met bewoners die zich nergens meer voor interesseren. Het kan zijn dat je zulke zielloze stadjes hebt in Australië, op mij komt het over als een soort dystopie; dit is wat er op den duur van onze samenleving terechtkomt.

Shaun Prescott Beeld Rachel Alice

Intussen past ook de hoofdpersoon in het plaatje, nergens wordt gezegd waar hij vandaan komt, het boek dat hij denkt te schrijven komt niet af, hij trekt op met Ciara, de jonge vriendin van zijn vroegere huisbaas Rob maar van seksuele aantrekkingskracht is geen sprake. Alles is kortom van een treurige bloedeloosheid. Weliswaar leven bij sommigen nog herinneringen aan een wonderbaarlijke, hemelse muziek die er ooit in het stadje door een band is gespeeld maar dat is lang geleden en zoals een van de personages ergens opmerkt: “‘De historie is verleden tijd’. Hij wees naar de vloer en zei ‘Dit is waar de historie toe geleid heeft. Dit is er het resultaat van. Dit is waar de mensen voor hebben gewerkt. Boeren, werklui, mensen in dienst van de spoorwegen, noem ze maar op. Dit is hoe de dingen vanaf nu zullen gaan. Dit is hoe ze zullen blijven. De historie kan ook een keer ophouden, weet je. Die hoeft niet altijd maar door te gaan. We hebben alles nu perfect op orde, dus er hoeft niks meer te gebeuren.”

 Vergeleken bij Prescott is Kafka een opgewekte sprookjesschrijver

Maar in plaats van dat er niets meer gebeurt vallen er letterlijk steeds meer gaten in de stad, eerst in het centrum, later ook elders; huizenblokken verdwijnen allengs, mensen verdampen, straten raken overwoekerd. Op het laatst lopen de hoofdpersoon en zijn Ciara door een onttakelde stad. Je zou kunnen zeggen, dat hier in korte tijd gebeurt wat in de geschiedenis door de eeuwen heen steeds weer gebeurt, hele steden, culturen lossen op. Het is dit natuurlijke maar ook macabere proces dat Prescott heel overtuigend maar ook zonder opsmuk vertelt. Willen andere schrijvers nog wel eens wat ironie toepassen in hun verbeelding van de eindtijd, of toch minstens een liefdesrelatie op de puinhopen van het bestaan laten opbloeien, bij Prescott niks van dat alles. Dit is een werkelijk vervagen, verdwijnen, uitvegen van alles. Als de ongenoemde schrijver en zijn Ciara op zeker moment naar de grote stad vertrekken, waar misschien nog iets te beleven valt (Sydney, denkt de lezer) voel je dat ook daar de vermolming inzet. Het verhaal eindigt ongewis maar je voelt: dat gaat ook niet lang meer duren.

‘Het verdwijnen’ biedt een hallucinerend commentaar op onze wereld vol bezigheden, verwikkelingen, relaties, arbeid en vermaak, ja zelfs op andere dystopische ondergangsromans, zoals bijvoorbeeld ‘De Cirkel’ van Dave Eggers. Het verhaal beantwoordt niet aan ons verlangen naar spanning, liefde, verbinding, het is een en al neergang. Ik proef er, door de verwijzing naar die hemelse muziek van vroeger, ook een soort teleurstelling in omtrent de dromen van de babyboomers van de jaren zestig.

Het moet niet eenvoudig geweest zijn zo’n boek consequent te schrijven, maar Prescott slaagt erin je die wereld van niks voor te stellen, en dat is een heel vreemde ervaring, niet alleen als het gaat om onze voorstelling van het bestaan maar ook als het gaat om wat wij van literatuur verwachten. Vergeleken bij Prescott is Kafka een opgewekte sprookjesschrijver. Maar hoe somber ook, ‘Het verdwijnen’ heeft ook wel een louterende werking, het leert je je eigen cultuur te relativeren.

OordeelHallucinerend commentaar op onze drukke, volle wereld.

Shaun Prescott
Het verdwijnen
Vert. Peter Abelsen Koppernik
256 blz. € 21,50

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden