Filmrecensie Instinct

Spanning genoeg, maar niet alles valt op z’n plek in ‘Instinct’

Marwan Kenzari en Carice van Houten in ‘Instinct’. Beeld Kris Dewitte

Instinct
Regie: Halina Reijn
Met Carice van Houten, Marwan Kenzari, Betty Schuurman, Ariane Schluter
★★★☆☆

“Regisseren is voor mij de nieuwe weg”, zegt Halina Reijn in een recent interview. Gelijk heeft ze. Na jaren acteren bij gezelschappen als De Trust en Toneelgroep Amsterdam en in films als ‘Zus & Zo’ en ‘Zwartboek’ voelt het alleen maar logisch om Reijn een nieuwe weg te zien inslaan. En eigen verhalen te horen vertellen.

Voor haar debuut achter de camera koos Reijn een verhaal dat ze samen met schrijfster Esther Gerritsen schreef en waarin ze een fenomeen onderzoekt dat fascineert: hulpverleners in de psychiatrie kunnen verliefd worden op criminelen.

Carice van Houten, die de film samen met Reijn produceerde, speelt psycholoog Nicoline die in een tbs-kliniek begint aan de behandeling van een verkrachter. Verlof? Haar collega’s zien geen probleem: Idris (Kenzari) is een goedgemanierde, voorbeeldige gevangene. Nicoline ziet iets anders.

Steeds meer uit evenwicht

Tegen een desolate, grauwe achtergrond, onderstreept door weidse blikken en camerastandpunten vanuit de lucht, komen hun eerste gesprekken moeizaam van de grond. Zij met papier en pen in de professionele houding, hij op z’n best geamuseerd door een vrouwelijke aanwezigheid. Het zijn mooi beschreven, verbaal speelse aftastende ontmoetingen van twee aan elkaar gewaagde personen die zichzelf dachten te kennen, maar steeds meer uit evenwicht raken.

Van Houten en Kenzari kunnen prima overweg met droge zinnetjes als: “Ik denk dat ik het wel red hoor, met die aantrekkelijkheid van jou”. Toch is het opvallend hoe kort afgemeten de scènes aan elkaar worden geregen, en hoe weinig ruimte deze acteurs krijgen om een beetje uit te waaieren met hun spel. Het is het beste, meest intrigerende deel van de film, vooral omdat Kenzari, met mohawk en indringende blik, je ook als kijker flink in de war brengt over Idris’ aard en intenties.

Betekenisvol uit een raam staren

Maar de opgebouwde spanning wordt moeizaam ingelost in een film die gaandeweg meer leunt op gebeurtenissen, wendingen en mysterie. Een nachtelijke hond, een wit konijn, Nicoline’s hypergevoelige moeder: het zijn scenario-elementen die even voor verwondering zorgen en misschien verwijzen naar trauma’s en psychologische verknopingen, maar binnen het verhaal niet op hun plek vallen. Ze maken het binnenste van Nicoline er ook niet helderder op, hoe vaak we haar ook betekenisvol uit een raam zien staren.

Het krachtenspel van gevaar en seksualiteit, macht en overgave is een mooi thema, dat van thrillers als ‘Basic Instinct’ en ‘Fatal Attraction’ klassiekers heeft gemaakt. Reijn laat zien dat ze als maker de beste mensen om zich heen kan verzamelen en ook de kleinste rollen laat spelen door acteurs van gewicht. Dat geeft ‘Instinct’, zeker voor een debuut, een solide indruk. Tegelijkertijd laat de film je achter met het gevoel al die tijd te zijn buitengesloten.

Lees ook: 

Vergeet die male gaze, zeggen Carice en Halina: ‘Het is tijd voor onze eigen stem’

Geen theepotten, geen vrouwelijk naakt. Vriendinnen Carice van Houten en Halina Reijn wilden met hun film ‘Instinct’, die morgen de openingsfilm is van het Nederlands Film festival, een alternatief voor de archetypische mannelijke blik op vrouwen bieden. ‘Deze film had niet door een man kunnen worden gemaakt.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden