Vandaar dit boekMarian Rijk

‘Rie’ won gouden medailles - maar dat zijn we vergeten

Het winnende team op de 4x100 meter vrije slag estafette vrouwen tijdens het Europees kampioenschap zwemmen in Maagdenburg. Vlnr: Willy den Ouden, Rie Mastenbroek, Anna Timmermans en Jopie Selbach. Beeld ANP

Marian Rijk (1973) schrijft thrillers en levensverhalen (non-fictie).

“Ik kreeg van mijn uitgever ‘Berlijn 1936’ van Oliver Hilmes mee naar huis. Dat boek heeft nog een half jaar op mijn nachtkastje gelegen. Toen ik be­gon te lezen, bleef ik haken aan één zin: “Als Jesse Owens de koning van de atletiek is, dan is Hendrika Wilhelmina ‘Rie’ Masten­- broek de koningin der zwemsters.” Die constatering verwonderde me. Jesse Owens kende ik. Die stond als zwarte atleet die glorieerde op door de nazi’s georganiseerde Olympische Spelen zelfs in mijn geschiedenisboek van de middelbare school. Jaap Eden en Max Euwe waren bekende namen. Maar van Rie Mastenbroek (1919-2003) had ik nog nooit gehoord. Terwijl in ons gezin vroeger altijd sport op stond en ik zelf nog heb gezwommen. Ze won in Berlijn op haar zeventiende drie keer goud (100, 400 en 4 x 100 meter vrije slag) en één keer zilver (100 meter rugslag), meer medailles dan wel­ke vrouw – die van niet-Nederlandse komaf meegerekend – voor haar.

Achter Rie’s prestaties ging de nodige tragiek schuil

Toen ik Rie ging googelen, zag ik foto’s van een vrolijke, jovi­a­le meid en was ik verkocht. De fascinatie nam alleen maar toe, nadat bleek dat achter de bejubelde prestaties tragiek schuilging. De strenge trainster Ma Braun, een kampioenenmaakster, ontdekte Rie, een eenvoudig Rotterdams arbeidersmeisje en onwettig kind, bij toeval. Rie pestte Brauns pupillen door ze tijdens het rugcrawlen onder water op te wachten en naar beneden te trekken. De coach sprak het meisje boos toe, duwde haar vervolgens in het bad en zag Rie heel hard zwemmen. Ma Braun ging plots een vriendelijk gesprek met haar aan.

 De trainingen maakten Rie lichter, gespierder en steeds sneller. Haar techniek bleef altijd een zorgenkindje en na haar zwemloopbaan zou blijken dat ze waarschijnlijk ook altijd last heeft gehad van bloedarmoede. Rie moet veel hebben gehad aan haar wils- en strijdkracht. Volgens haar moeder moest ze wel zin hebben, het zwemplezier stond bij haar voorop. Badpakken waren destijds nog van wol en moesten aan stren­ge voorschriften voldoen. Niet te grote halswijdte en uitsnedes bij de oksels. Pijpjes van minstens tien centimeter.

Marian Rijk

In Berlijn groeide Rie uit tot de koningin van de Olympische Spelen. Daarna liep Nederland uit voor tal van huldigingen en zwemdemonstraties. Dat de roem wegebde, heeft te maken met de smet op de Spelen van 1936. Mastenbroek bleef er haar leven lang vervelende vragen over krijgen.

Erkenning na de oorlog

Op de Olympische Spelen van Londen in 1948 won een Nederlandse vrouw nog één gouden medaille meer. En die Fanny Blan­kers-Koen – óók deelneemster aan de Spelen in 1936 – was bovendien een keurig getrouwde moeder, waar Rie moest trouwen, mede door de oorlogsomstandigheden met twee kinderen scheidde en later als alleen­staande moeder nog een derde kind kreeg. Allemaal schande in die tijd. Ze kreeg ook nog gezondheidsproblemen. Rie knokte zich door het leven.

In het buitenland kreeg Mastenbroek na de oorlog – gek genoeg - meer erkenning. Ze werd opgenomen in de International Swimming Hall of Fame in Fort Lauderdale en was in 1986 eregast op de reünie van deelnemers aan de Spelen van 1936.

Hier bleef het stil. In Rotterdam is vorig jaar een zwembad naar haar vernoemd. Misschien helpt het boek om haar prestaties alsnog meer eer te geven.”

Marian Rijk
Vergeten goud. Het leven van Olympisch kampioene Rie Mastenbroek
Ambo/Anthos; 224 blz. € 21,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden