RecensieRoman

Op zoek naar Picasso in Schoorl, en dat in 2045

Christiaan Weijts paart geschiedenis aan sciencefiction. 1905 komt tot leven, 2045 ontspoort.

Pablo Picasso logeerde in 1905 een paar weken in Schoorl, op uitnodiging van een vriend uit Parijs. De vriend in kwestie was Tom Schilperoort, bohemién, journalist, autocoureur. Hij is de centrale figuur in Furore, de nieuwe roman van Christiaan Weijts. Schilperoort zou bovendien model hebben gestaan voor Nescio’s Uitvreter. In die sfeer brengt Weijts ons dan ook meteen met een klinkende openingszin: ‘Zijn reis naar Schoorl is altijd onopgehelderd gebleven.’

Na het eerste hoofdstuk waarin we kennismaken met Tom, met Schoorl, het klimduin en de boerendochter Nelly, komt Weijts meteen met een verrassing. Het verhaal begint opnieuw, nu in het jaar 2045. Twee vrienden, Kris en Freek, rijden nabij Schoorl een jonge vrouw aan die op haar fiets van een heuvel gestormd komt. Ze verstoppen de fiets, wissen alle sporen uit en brengen de vrouw naar het ziekenhuis. De leugens, de verzwegen waarheid én die verstopte fiets werpen een schaduw, maar dat komt later. Weijts toont ons een toekomst waarin een deel van Noord-Nederland is opgeofferd aan het water, Flevoland een prima wijngebied is en het soefisme een politieke beweging van betekenis is geworden. In deze wereld werken de vrienden samen aan een Hollandse ‘Picasso Xperience’, een virtual-reality programma voor Chinese toeristen. Kris reconstrueert vanuit 2045 het onopgehelderde bezoek van Picasso aan Holland.

Strijdvaardige soefi’s

Weijts toont lef met deze vertelstructuur die, hoe ongewoon ook, wel in een lijn te plaatsen is. In het befaamde HhhH van Laurent Binet schrijft de auteur zichzelf het verhaal in, waarbij hij steeds duidelijk maakt welke gaten hij noodgedwongen vult met fictie. De zoektocht, de twijfel en de verzinsels van de schrijver worden op die manier gethematiseerd. Het is een methode die je ook aantreft in het werk van Stefan Hertmans.

Weijts gaat wel een stap verder door een personage uit de toekomst op te zadelen met die zoektocht. Het geeft hem de ruimte een tweede verhaal te vertellen, over Kris, zijn hippe virtualreality-bubbel, strijdvaardige soefi’s, en over de muizenissen in een wereld waarin de huidige vercommercialisering van de kunst stevig is doorgezet en de experience de kunst zelf in feite heeft vervangen. Het werk van Christiaan Weijts gaat altijd over authenticiteit en betekenis, het is immer een zoeken en tasten daarnaar, al schrijvend. In Furore zet hij die zoektocht voort, in het verleden en de toekomst.

Christiaan WeijtsBeeld Merlijn Doomernik

Schilperoort in Parijs, zijn leven tussen de bohemiéns in Montmartre, dat is het meest geslaagde deel van het boek. Weijts buit het perspectief van de buitenstaander goed uit, Tom Schilperoort doet aandoenlijk zijn best om bij de inner circle van Picasso en Kees van Dongen te horen, maar hij bezit er net niet de brille voor. Maar hij wil ook niets meer te maken hebben met de gortdroge Hollanders: ‘Mijn vader zei altijd: hoe schilder hoe wilder.’

Voor de geldschieters van Kris in 2045 blijkt het te mager, Picasso’s Holland-trip en de invalshoek van Schilperoort, een figuur die niemand kent. Kris moet zich in bochten wringen om er iets van te maken.

Research

In gedachten zag ik Weijts zelf aan de schrijftafel worstelen met de materie. Misschien meende hij te weinig materiaal te hebben voor een volledige roman over Schilperoort – waar hij buitengewoon veel research voor deed – en bood deze blik vanuit de toekomst hem een oplossing.

Het geeft hem in ieder geval de gelegenheid zichzelf uit te leven als geëngageerd columnist, want in de toekomst die hij voorschotelt zijn de problemen uit het heden op de spits gedreven of reeds geëscaleerd: klimaat, politiek, digitalisering, kunst. Weijts heeft over al die dingen wat te zeggen. Daarbij klinkt hij vaker als een columnist-zonder-woordlimiet dan als een romancier: ‘Wat mij steeds meer begon te ergeren, en ik was daar bepaald niet de enige in, was de totale discrepantie tussen beloning en prestatie in deze wereld. Het was mogelijk om een waanzinnig fortuin te verwerven door domweg een hitje te hebben.’

Het verhaal van Tom eindigt in het niets, hij vervaagt en verdwijnt, en dat is eigenlijk wel mooi. Weijts houdt zich hier aan de feiten. Ondertussen zoekt hij naar de uitgang in een totaal chaotisch verhaal met een politieke moord op een soefileider en een bizar medisch experiment om het aangereden meisje van blindheid te genezen, om ten slotte de kapotte fiets te laten opduiken. In de hoofdstukken over Tom Schilperoort houdt Weijts zijn materiaal strak in de hand, maar in het toekomstverhaal rijdt hij als een dolle rond, zichzelf ruimhartig alle zijpaden gunnend. Hoe authentiek-Weijts dat ook is, het komt dit boek niet ten goede.

Christiaan Weijts
Furore
Arbeiderspers;
416 blz € 23,50

Lees ook:

Mannelijke auteurs zijn aan de beterende hand, hun zelfvertrouwen herstelt

De man ligt onder vuur, maar in de Nederlandse literatuur is de sukkel op de terugtocht, constateert Rob Schouten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden