Boekrecensie Ola en de dingen

‘Ola en de dingen’ van Coco Schrijber is een jeugdboekvoor volwassenen

‘Ola en de dingen’ is een boos sprookje. Fascinerend over de top. 

Nadat Ola haar doodzieke moeder uit haar lijden verlost heeft en en passant ook haar jonge broertje heeft verstikt, trekt ze de wijde wereld in, woeste avonturen en fantasieën tegemoet. Ze zal er tussen de verveelde leeftijdsgenoten en saaie volwassenen toch ook een handjevol geestverwanten aantreffen, maar de gekste blijft ze zelf met haar rauwe, moorddadige, seksuele fantasieën. Een jong pubertje, maar dan op het scherpst van de snede.

Was er na de stoute, uit de pas lopende meisjes van Annie M.G. Schmidt en Astrid Lindgren misschien behoefte aan een nieuw ADHD-idool, Pippi Langkous 2.0? Je zou het bijna zeggen als je Coco Schrijbers ‘Ola en de dingen’ leest. En dan een idool dat zich echt nergens iets van aantrekt, Pippi Langkous is er een saaie geitenbreier bij. Ola vermoordt niet alleen haar familie – ze kan natuurlijk geen opvoeders om zich heen gebruiken – maar chanteert ook hoerenlopers, ze steelt, trekt op met een jongen die mannen aftrekt; you name it, niets is haar te dol. “Het rare is, ik ken geen angst, ik durf alles, zo voelt het. Toch weet ik niet wat de mensen van me willen. Misschien snap je de dingen pas als het allemaal voorbij is.” En ook: “Dit is geen Alice in Wonderlandverhaal met een mooie afloop. Mijn verhaal is een verhaal waarin het licht is uitgegaan, een somber kutsprookje, niet besteed aan tere zielen, aan diegenen die geloven in het goede, het mooie in de mensen.” Zo, dat is dan maar gezegd.

En dan filmt ze ook nog alles met haar ‘zilveren autofocussuperCanoneenschatinjehand-camera’, zo’n woord dat dan weer aan Mary Poppins doet denken en verder is ze ook nog alleen op de wereld. En dat is precies wat er gebeurt, je denkt aan allerlei jeugdliteratuur maar dan enorm veel erger gemaakt. Schrijber heeft in dit streetwise wezentje haar ergste fantasieën uitgeleefd, en ik moet zeggen, het werkt tot op zekere hoogte, je krijgt een heftig beeld van een jeugdig knetterend brein in wording, ­iemand die volledig op drift is.

Coco Schrijber

Ola kent ook zachtere momenten, bijvoorbeeld als haar dode vader haar toespreekt of wanneer ze terugverlangt naar het warme thuis van haar moeder en broertje, dat ze zelf om zeep geholpen heeft. De vurige tegenstrijdigheden in haar karakter komen mooi tot uiting in de scène waarin ze een vogel eerst redt en vervolgens toch de nek omdraait. Ook haar taalgebruik is tegenstrijdig, het ene moment puberaal, het andere moment volwassen-ironisch: “In me begint een waardering te roeren voor de wereld. Een herkenning van de schepping – natuur, asfalt, roadkill en verre vliegtuigen, alles wat meebeweegt maakt dat ik me thuisvoel.”

Op zeker moment trekt ze in bij een stroper in zijn boshut (een afgedankte Servische soldaat die niet over het verleden wil praten – dit gegeven deed me dan weer aan ‘Rob en de stroper’ van Tjot Idi van J.B. Schuil denken). Bij hem voelt ze zich thuis, ook al verkracht ze hem ook zo’n beetje, dit is de wereld die ze kent, primitief en hard. Haar filosofie is fundamenteel illusieloos: “Ik geloof dat de gemeenschappelijke noemer van het universum niet harmonie is, maar vijandigheid, chaos, beklemming. Moord en doodslag natuurlijk. Het milde kwetsen, het vlijmscherp vernietigen, moeiteloos schakelen we tussen onschuldige speldeprikjes en scherpgetande uithalen, gedoopt in blauwzuurgas. We zijn tot alles in staat.”

De lezer een spiegel voorhouden

Ik las ‘Ola en de dingen’ gefascineerd uit, maar vroewoeg me na afloop wel af wat Schrijber nu eigenlijk met dit boek voorheeft. Als ze de lezer een spiegel wil voorhouden, denk ik toch dat zo’n extreem en onrealistisch wezentje niet in staat is ons op onze primitieve en boze kanten te attenderen, daarvoor zijn de gebeurtenissen gewoonweg niet plausibel genoeg. Ook het einde geeft geen boodschap of uitsluitsel; à la Thelma en Louise uit de gelijknamige film springt Ola, achternagezeten door de politie de ongewisse toekomst in, weg uit deze wereld.

Eerder lijkt me dit jeugdboek voor volwassenen de uitdrukking van een filosofie die zegt dat de wereld niet deugt. Het is inderdaad een soort boos sprookje, waarin ons allerlei elementen uit allerlei brave en zelfs onbrave kinderliteratuur uitvergroot worden aangeboden. Een soort omgekeerde ‘Candide’ (van Voltaire) ook. Met als concluderend gevoel dat de wereld toch minder erg is dan ze hier wordt voorgesteld.

Oordeel: Een boos sprookje, fascinerend en over de top.

Coco Schrijber
Ola en de dingen
Querido; 256 blz. € 20,99

Lees ook:

‘How to meet a mermaid’: schrijnend document van de kwetsbare mens

“You’ll never walk alone.” Hoe vaak zou dit lied deze week hebben geklonken in feestend Rotterdam?

Coco Schrijber ‘Ik droom over acteurs met wie ik niets heb’

“Mijn eerste verhaal schreef ik toen ik acht was. Mijn vader kreeg daar zo verschrikkelijk de slappe lach van. Dat was een heerlijk gevoel, alsof je met tien donzige eendjes in het water zwemt. En ik dacht: dit is iets! Dit ís iets!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden