null Beeld

PoëzieJanita Monna

Nooit besluit een gedicht van Hans Tentije met een punt. Te definitief

Janita Monna

Hans Tentije stelt herinneringen scherp in zijn nieuwe bundel.

Soms een vraagteken, een enkele keer een gedachtestreepje, maar een punt? Nee, nooit besluit een gedicht van Hans Tentije met een punt. Te definitief. Ook de regels in zijn nieuwste bundel eindigen open. Waarvandaan heet die bundel, als onopvallende vingerwijzing voor wat Tentije in zijn gedichten doet.

Dat zou je kunnen omschrijven als het scherpstellen van herinneringen, eigen herinneringen, de geschiedenis van een plek. Pogingen om beelden en flarden van lang ­geleden, die zich vaak onverhoeds en willekeurig aandienen, tot verhaal te maken; de lijnen en draadjes daarnaartoe te ontrafelen.

want de vraag is hoe en langs welke sluipwegen

zulke verdoezelende beelden zich, eenmalig of vaker, blijven

voordoen, en waarom ze weigeren hun bedoelingen

duidelijk te maken –

Op zijn zo vertrouwde manier, in gedichten van een lange, met komma’s aaneengeschakelde, meanderende zin – zonder punt – wandelt de dichter het pad naar vroeger. De klanken van zijn taal vertragen het tempo. Als in slow motion, komt het verleden binnen handbereik. Als eens loopt de dichter door de ‘granieten, vuilgeel betegelde gangen’ van een inmiddels gesloten instelling; als is het vandaag speelt hij alleen of met vriendjes tussen het beton van een ‘zonderlinge/ bunkerachtige, afsluitbare doorlaatpost’ bij Wijk aan Zee; alsof het nu gebeurt zit hij op een terras in Praag, waar een ruzie ontstaat.

Vroeger is ‘onbereikbaar dichtbij’

Daarbij dringt het verval, dat de dichter al vaker vol detail in beeld wist te brengen, als ‘onsoortige begroeiing’, ook door in de kieren van deze regels. Zie dit woonhuis in de Waalse mijnstreek waar ‘dofgrijs geworden glazen, morsig serviesgoed/ en beduimelde servetten doen of ze wachten/ op een vervolg’.

Vroeger is ‘onbereikbaar dichtbij’ en nauwelijks merkbaar wordt ‘de rooilijn tussen eertijds en later, tussen verbeelding/ en werkelijkheid’ overschreden. Het zijn momenten even reëel als ongrijpbaar. Zoals de verloren liefdes dat zijn, die soms gewoon weer bij het stoplicht lijken te staan.

Het is of Tentije, die voor zijn oeuvre in 2017 de Constantijn Huygensprijs ontving, persoonlijker is geworden. Het besef dat ‘alle tijd ten einde loopt’ is onontkoombaar aanwezig. Wat die sporen uit het verleden willen zeggen? Misschien wel dit, de woorden waarmee Waarvandaan besluit: ‘ik begon/ uit steeds meer herinneringen te bestaan’.

null Beeld

Hans Tentije
Waarvandaan
De Harmonie; 62 blz. € 17,90

De etalages

Alvorens na jaren de bekende straat in de slaan
zag ik ze weer: de etalages waar de tijd langzaam in verwelkte
en alle als vergeten uitgestalde dingen
haast nog fletsere, onwerkelijkere kleuren
verschaften

terwijl wat er allemaal in de ruiten weerspiegeld werd
gebeurtenissen leken die zich hier
eerder moesten hebben afgespeeld, taferelen
als uit heel andere levens –

populierenpluizen zweefden in de vrijwel windstille middag
besluiteloos langs, hoog aan de hemel
zeurde een vliegtuig, voor de rest was het heel rustig
vanwege de zondagssluiting
en de net beëindigde kerkdienst

tussen de huizen maakten de schaduw en schaduws schaduwen
zich uit de voeten, op zoek naar voorwerpen
of personen waar ze bij wilden horen tot er een andere
avond kwam, een latere lucht betrok

tot er niets meer aan het geheugen zou schorten
en overal een ziel aan gaf –

Janita Monna (1971) is journalist en recensent. Ze was redacteur bij Poetry International en nam het initiatief voor de jaarlijkse Gedichtendag. Voor Trouw schrijft ze over poëzie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden