null Beeld
Beeld

BoekrecensieRoman

Matt Haigs ‘Middernachtbibliotheek’ is tergend voorspelbaar en oppervlakkig

Het perfecte leven bestaat niet, wil Matt Haig ons vertellen. Had hij dat maar iets subtieler gedaan.

Boeken die de intentie dan wel pretentie hebben je leven te verbeteren of tenminste te veranderen zijn al jarenlang onverminderd populair, sla er de bestsellerlijsten maar op na. De Britse auteur Matt Haig deed het bepaald niet slecht als romancier, maar het was niets vergeleken met het succes dat hem ten deel viel na de publicatie van Redenen om te blijven leven, zijn zelfhulpboek over de depressie die hem nekte toen hij 24 was, en Planeet Paranoia, over hoe je je mentaal staande houdt in deze chaotische wereld.

Met Middernachtbibliotheek keert Haig terug naar de roman, maar wel een die tegen zijn non-fictie werk aanschurkt. Het boek was favoriet onder de lezers van Goodreads vorig jaar.

Zijn protagonist Nora Seed ondergaat dezelfde helletocht als Haig rond zijn twintigste. Depressief, in een vrije val geraakt, keert ze zich af van het leven. Een uiting van wanhoop, gedreven door spijt. Spijt dat ze met haar band is gestopt, dat ze geen gletsjeronderzoeker is geworden, geen olympisch zwemmer, spijt dat ze niet getrouwd is; het is een lijst zonder einde. Dan belandt ze in de Middernachtbibliotheek, een plek tussen leven en dood met een oneindige hoeveelheid boeken. Elk daarvan biedt haar de kans een leven uit te proberen dat ze geleefd zou kunnen hebben als ze andere keuzes had gemaakt.

Matt Haig Beeld Getty Images
Matt HaigBeeld Getty Images

Haig verwijst hier aan de veel-werelden-interpretatie van de kwantummechanica die beweert dat er oneindig veel parallelle universums bestaan, waarin elke alternatieve mogelijkheid op hetzelfde moment plaatsvindt. Met elke beslissing die je neemt kun je een ander universum binnengaan. Een interessant gegeven, maar Haig (die zijn roman opdraagt aan alle medewerkers in de zorg) weet er jammer genoeg geen prikkelend, doorvoeld verhaal omheen te spinnen.

‘Leven is een werkwoord’. Goh.

Het punt is dat Haig wil geruststellen, troost bieden in een tijd die een aanslag pleegt op de geestelijke gezondheid van velen. Zijn boodschap: het perfecte leven bestaat niet, het gras is niet groener aan de overkant. Alles komt goed. Alles komt goed! Duidelijk ondergeschikt aan deze missie is het verhaal, dat weinig zorg krijgt.

Gemakzuchtig en clichématig schetst hij de verschillende levens die Nora krijgt voorgeschoteld. Is ze een popster? Dan drukt de roem zwaar op haar neer. Olympisch medaillewinnaar? Eenzaam aan de top. Het huwelijk? Geen sinecure. Het is allemaal van een tergende voorspelbaarheid en oppervlakkigheid. ‘…je kon zingen op een podium in São Paulo voor twintigduizend mensen, je kon orkanen van applaus oogsten, je kon naar de uiteinden van de wereld reizen, je kon miljoenen volgers op internet hebben, je kon Olympische medailles winnen, maar zonder liefde had het allemaal geen zin’. Goh.

Bij de lichtste teleurstelling laat Haig zijn hoofdfiguur al terugkeren naar de Middernachtbibliotheek, waar mevrouw Elm haar opwacht met gemeenplaatsen als: ‘Onderschat nooit het grote belang van kleine dingen’, ‘Nare ervaringen zijn nuttig’ of ‘Leven is een werkwoord’. Een goede roman heeft echt meer nodig dan wat sussende woorden. Verrassende inzichten, diepte of tenminste stilistisch vernuft, ook daaraan schort het in Middernachtbibliotheek, dat vol korte, plompe zinnen en rechttoe-rechtaan dialogen staat.

null Beeld
Beeld

Matt Haig
Middernachtbibliotheek
Lebowski; 320 blz. € 22,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden