Recensie Boeken

Lisa Taddeo ging op zoek naar de waarheid over de begeerte en verlangens van vrouwen

Le rève, Pablo Picasso

‘Op zoek naar de waarheid over de begeerte en verlangens van vrouwen’ volgde Lisa Taddeo drie vrouwen, acht jaar lang.

Origineel en goed over seks schrijven is een uitdaging voor literaire schrijvers. Het gaat vaak mis, de Britten hebben er zelfs een prijs voor in het leven geroepen, de Bad Sex in Fiction Award. In de scènes die de prijs krijgen wordt seks meestal beschreven met een belachelijke metafoor, zoals: ‘een giechelende sneeuwbal van volledige copulatie’ in ‘List of the Lost’, de debuutroman van Steven Patrick Morrissey uit 2015.

Het boek ‘Drie vrouwen’ over hun seksuele verlangens is geen fictie en komt dus niet in aanmerking. Maar de schrijfster, Lisa Taddeo, blijft als het op seks aankomt gelukkig ook weg van al te uitbundige metaforen. Ze houdt van expliciet en to the point: “Dan begint hij haar te vingeren en tegen haar rug op te rijden.” Niet literair en niet per se slecht, maar het is me ook niet helemaal duidelijk welk doel ze dienen. Wil ze dat haar lezers er geil van worden? En hoe zit dat met de rest van het boek?

Kwalitatief onderzoek

In het voorwoord zegt Taddeo dat ze ‘vitale waarheden over vrouwen en verlangens’ wil overbrengen. Ze spendeerde acht jaar aan het achterhalen van de verhalen van drie gewone Amerikaanse vrouwen. Ze sprak met hen, correspondeerde met hen, las hun dagboeken, hun correspondenties met hun geliefden, hun uitingen op de sociale media en in één geval de rechtbankverslagen. Ook interviewde ze vrienden, familieleden, rechters, advocaten en journalisten over de vrouwen. Ze verhuisde zelfs tijdelijk naar hun woonplaatsen om een goed beeld te krijgen van hun omgeving. Dit alles resulteerde in een verslag van 300 pagina’s waarin Taddeo om en om een hoofdstuk wijdt aan Lina, Sloane en Maggie en hun verlangens. Die verlangens betreffen steeds een man.

‘Een literair non-fictiemeesterwerk van hetzelfde niveau als ‘In Cold Blood’,’ is de aanbeveling van Elizabeth Gilbert (‘Eten, bidden, beminnen’). “Ik kan me geen scenario voorstellen waarin dit niet een van de belangrijkste en meest besproken boeken van dit jaar zal worden”, voorspelt Dave Eggers.

Aanbevelingen die nieuwsgierig maken. Het boek is dan ook in grote veilingen verkocht en de Nederlandse editie komt zelfs een week eerder uit dan het Amerikaanse origineel. De marketing is meer dan indrukwekkend te noemen. De keerzijde is dat je verwachtingen hooggespannen zijn. Tijdens het lezen was ik steeds op zoek naar het nieuwe, het originele, het bijzondere van dit boek. Wat zit ik nou te lezen, vroeg ik mezelf af. Wat leer ik over begeerte dat ik nog niet wist?

Lisa Taddeo

Het blijkt de verkeerde vraag, want zo’n boek is het niet. Je leert helemaal niets over begeerte. (En kan dat eigenlijk nog wel? Is daar niet al uitputtend over geschreven?) Wat je van Taddeo krijgt zijn langere versies van waargebeurde verhalen die je ook in vrouwenbladen treft. Daar duren ze enkele pagina’s. Hier gaan ze eindeloos door, en de originaliteit zit ’m volledig in die lengte. Deze schrijfster heeft een doorzettingsvermogen om u tegen te zeggen. Acht jaar van haar leven heeft ze hieraan besteed. Acht jaar!

Moeilijke jeugd

Huisvrouw Lina heeft kinderen met een man die haar niet meer kust, terwijl ze buitengewoon haar best doet om op gewicht te blijven en zich mooi aan te kleden. Ze begint een affaire met iemand van vroeger. Maggie heeft op de middelbare school een relatie met haar leraar Engels die voor haar pijnlijk afloopt, klaagt hem later daarvoor aan, maar wordt niet geloofd. Restauranthouder Sloane, ergens nog de interessantste van de drie, heeft seks met andere mannen en een enkele keer een vrouw op initiatief van haar eigen echtgenoot. Die doet mee of kijkt toe.

Alle drie hadden ze een moeilijke jeugd. Maggie had alcoholverslaafde ouders en een vader die uiteindelijk zelfmoord pleegde, Lina was als puber slachtoffer van een groepsverkrachting en slut shaming en Sloane had een moeder die per ongeluk haar eigen moeder heeft gedood bij een auto-ongeluk. Zelf heeft Sloane als puber de auto van haar broer in de prak gereden en niemand had toen tegen haar gezegd: ‘goddank leef je nog’. Die broer heeft haar ooit voorgesteld om samen te experimenteren met seks. Zij weigerde.

Het lastige aan de nadruk op deze trauma’s vind ik dat van hun begeerte een probleem wordt gemaakt. Er is een sterke suggestie dat hun seksuele verlangens rechtstreeks verband houden met hun vroegere sores. En hoewel me dat ergens ook wel aannemelijk lijkt, is er daardoor de suggestie dat er iets mis is met vrouwelijke seksuele verlangens op zich. Alsof een normale, ongetraumatiseerde vrouw ze niet heeft, of alleen op een ‘gezonde’, nette manier, binnen de eigen relatie. Zo heeft Lina, die tot op zekere hoogte interessant is in de obsessieve en vindingrijke manier waarop ze haar egocentrische minnaar verleidt (waarbij ze haar eigen ego behoorlijk opzij moet zetten), thuis een man wiens desinteresse als vergoelijking voortdurend wordt gememoreerd.

Stereotiep man-vrouwbeeld

In een interview zegt Taddeo dat ze de verlangens van vrouwen wilde laten zien, omdat we het vaker over die van mannen hebben. Het gaat haar om ‘de waarheid over vrouwen en hun begeerte’, maar ze beschrijft slechts drie vrouwen, en heeft het enkel over hun seksuele verlangens. Bij deze drie zijn die dan ook dominant, maar als je dat de waarheid over vrouwen noemt, doe je alsof er geen vrouwen zijn bij wie andere verlangens overheersen. Volgens Taddeo draait het leven van deze vrouwen op een obsessieve manier om zelfbevestiging die via liefde en seks wordt verkregen. Dat is geen nieuw psychologisch inzicht. Als uitkomst van acht jaar research is dat erg mager. Maar vooral stoort het me dat het hier als iets vrouwelijks wordt gepresenteerd, terwijl mannen net zo goed zelfbevestiging zoeken via seks en sociale relaties.

Taddeo zegt iets emanciperends te doen en wil de waarheid over vrouwen achterhalen, maar ze stopt vrouwen exclusief in het domein van het huiselijke en het sociale, en definieert hen volledig door hun relatie met mannen.

Voor ‘een literair non-fictiemeesterwerk’ bevestigt het boek daarmee wel een heel ouderwets en stereotiep man-vrouwbeeld. Het literaire aspect heb ik eerlijk gezegd niet kunnen ontdekken. Wel veel gepsychologiseer en een enorme hoop details waar je doorheen moet. Ik vond het particulier, intiem en saai.

Toch zal het boek het wel goed gaan doen. Het eerdere gigantische succes van de erotische thrillerserie ‘Fifty Shades of Grey’ wijst erop dat meer gelijkheid in de samenleving tussen man en vrouw geen afbreuk doet aan de populariteit van verhalen over ongelijke seksuele relaties. Eerder het omgekeerde. 

Oordeel: particulier, intiem en saai.

Lisa Taddeo
Drie Vrouwen
Vert. Dennis Keesmaat. Nijgh & Van Ditmar; 320 blz. € 21,50

Lees ook:  

Wilpert en Price: twee schrijversdebuten over verkrachting door een bekende

De Duitse Bettina Wilpert en de Britse Rosie Price debuteren met heel verschillende boeken over verkrachting door een bekende man.

Deskundigen schrijven over liefde en lijden

Twee ‘kenners’ leggen de krochten van de liefde bloot via interviews met ervaringsdeskundigen. 

Na ‘Vijftig tinten’ komt E.L James met een nieuw verhaal vol seks: ‘Het is een modern Assepoester-sprookje’

‘De Mister’, de nieuwe roman van E.L. James, bevat weer veel expliciete seks. Die is te mooi om waar te zijn: vrouwvriendelijk en 100 procent #metoo-proof.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden