null Beeld

BoekrecensieFamilie

Lieke Noorman schetst pakkend portret van drie generaties en hun geworstel met geld – altijd weer dat geld

Minutieus beschrijft Lieke Noorman de financiële handel en wandel van drie generaties.

Elias van der Plicht

Een woensdagmiddag, halverwege de jaren zestig. De kleine Lieke Noorman schrikt. Er staat een ­kalende heer op leeftijd in de tuin. Ook moeder is van haar stuk gebracht, maar doet direct de deur open en duwt de man de kamer in: ‘Hier is opa’.

Lieke ontmoet haar grootvader Foppe voor het eerst en het is meteen gezellig. Opa gaat mee naar het hertenkamp en trakteert op ijs. ‘Willen jullie er nog één?’ In de jaren erna zal ze hem nog slechts tweemaal zien. Ze is een tiener als de tachtigjarige Foppe overlijdt.

Wat is het verhaal achter het mysterieuze leven van de uit Zutphen afkomstige Foppe? Haar moeder Willy doet het beetje bij beetje uit de doeken. Het ging om geld. Boekhouder bij de Spaarbank Foppe Lawerman belegde met geleende bedragen. Hij verloor grote sommen op de beurs, waarna hij de halve ­IJsselregio achter zich aan kreeg. Meer dan eens deed hij een greep in de kas van zijn werkgever. ­Anderhalf jaar ging hij voor zijn malversaties het gevang in.

Liever Beleggers Belangen dan Ter Braak

‘Hij was altijd met geld aan het hannesen’, vertelt Willy in Lieke Noormans Gehannes. Opa, dochter en de schrijvende kleindochter zijn de drie hoofdpersonen in dit pakkende boek. De één – Foppe – babbelde met zijn charmes en gogme de portefeuilles van de personen uit zijn omgeving leeg, de ander – Willy – wil van de weeromstuit niets meer met financiën te maken hebben, maar trouwt evenwel een accountant die ze verguist omdat hij liever Beleggers Belangen leest dan Ter Braak of Du Perron. En de derde – Lieke – laveert als auteur tussen die twee en wordt ondertussen zelf bedot.

Net als haar moeder had ze ­altijd een afkeer van financiële zaken. Een fiks salaris, een oudedagvoorziening, vermogensopbouw: met een grote boog liep ze eromheen. Totdat ze een brochure in de bus krijgt met het aanbod om in Brazilië in teakbomen te investeren.

Noorman hapt. Mooi toch? Met het hardhout van de plantages hoeven de regenwouden in de Amazone niet te worden gekapt, zijn grote aantallen arme Zuid-Amerikaanse arbeiders van werk verzekerd en de geldschieter krijgt een torenhoge bonus in het vooruitzicht gesteld.

Maar zoals de crediteuren van haar opa naar hun centen konden fluiten, zo vergaat het Noorman ook. De bosbouwonderneming maakt dubieuze keuzes en kan haar beloftes bij lange na niet waarmaken. Net als veel andere Nederlandse lotgenoten gaat Noorman het schip in.

Niemand is eendimensionaal

Zo minutieus als Noorman in Gehannes de gangen van haar grootvader nagaat, zo nauwkeurig onderzoekt ze ook hoe het misging met het hout, of de zaak wel koosjer is en wie de mensen zijn die zich evenals Noorman lieten inpalmen.

Het aardige van Noormans boek is dat het laat zien dat niemand eendimensionaal is. Opa Foppe was niet alleen de onbetrouwbare speler, de gokker met een waslijst aan schulden, waardoor er geen geld over was voor de huur of de verwarming. Nee, hij was ook de goedzak die welwillend een dakloze mee naar huis nam en de zwerver een maaltijd en schone kleren gaf.

En dan moeder Willy. Zij leest zelfgenoegzaam hoe Nescio en Elsschot gehakt maakten van de dorre burgermannetjes met hun goedgevulde bankrekeningen, maar na de dood van haar man kan ze dankzij zijn aandelenpakket toch maar mooi de vermolmde kozijnen van haar huisje laten vervangen.

null Beeld -
Beeld -

Lieke Noorman
Gehannes. Oplichters, struisvogels en optimistische sukkels: over geld en familie
Nijgh & Van Ditmar; 272 blz. € 21,99

Lees ook:

Een ode aan Portugal, een fado in boekvorm

Journaliste Lieke Noorman brengt in reportages een ode aan het land dat haar hart stal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden