RomanRecensie

‘Leugenaar’ van Ayelet Gundar-Goshen: verstrikt in een #MeToo-leugen

De Israëlische schrijver Ayelet Gundar-Goshen schrijft over duistere verleiding.

Op de cover van ‘Leugenaar’, de nieuwe roman van de Israëlische schrijver Ayelet Gundar-Goshen, staat een ijshoorntje met een bolletje zwart ijs. Intrigerend, want wie heeft er ooit zwart ijs gegeten? Gundar-Goshen trok twee jaar geleden internationaal aandacht met haar roman ‘Leeuwen wekken’. Ook ‘Leugenaar’ kreeg al de nodige lof toegezwaaid, met name in Duitsland, en er komt een tv-serie, wat wel te begrijpen is want het verhaal klinkt spannend.

De zeventienjarige Noefar heeft een vakantiebaantje in een ijssalon, waar ze zich mismoedig door de dagen heen worstelt. Aan het einde van de zomer verschijnt een bekende zanger in de winkel, die haar grof beledigt omdat ze zo traag werkt. Ze vlucht de winkel uit, hij gaat achter haar aan omdat hij denkt dat ze zijn geld heeft meegenomen. Op een binnenplaatsje schreeuwt Noefar de boel bij elkaar en de rest verneemt het land via de kranten, want de media lusten wel pap van het schandaal dat hier geboren is: een kwetsbaar kind en een beroemdheid die zijn handen niet thuis kan houden. 

De carrière van de zanger is kapot, en Noefar moet alle zeilen bijzetten om haar leugens overeind te houden. Er is namelijk iemand die heeft gezien dat haar verhaal niet klopt: de even eenzame en introverte Lavi stond voor het raam met uitzicht op dat binnenplaatsje. Hij besluit haar te chanteren, in ruil voor aandacht en seksuele gunsten. Het gaat er schuchter aan toe, op het schattige af. Onder al die belangstelling, van media, van klasgenoten én van een jongen, bloeit Noefar op. Ze raakt verstrikt in een leugen die haar te veel voordeel biedt om nog terug te kunnen. Lavi begeeft zich in hetzelfde mijnenveld, waardoor de twee op een vreemde manier aan elkaar verknocht raken. Een donkere verleiding, als een zwart ijsje.

Opgerolde hitte, als een krant?

Niet alleen spannend, maar ook psychologisch interessant, lijkt het. Helaas gaat er veel mis in dit boek. Bijvoorbeeld bij de eerste zin: “Aan het einde van de zomer wachtte de hitte nog altijd voor de deur, opgerold samen met de krant en even onheilspellend.” Opgerolde hitte, als een krant? Even verderop vormen sorbets een ‘bloeiend tapijt van rood en oranje onder de toonbank’, hangt een sleutelbos in het slot ‘als een zelfmoordenaar’ en blozen de stoplichten ‘van verrukking’. Gundar-Goshens vorige roman leed ook onder het euvel van gezochte beeldspraak.

Ayelet Gundar-Goshen

Daarnaast hoppen we van het ene hoofd naar het andere: de zanger, een bedelaar, een agente, een vader, een zusje, een moeder, nog een vader, en zelfs de president – wat vast werkt in de tv-serie, dan kan je makkelijk schakelen in camera­shots, maar voor een roman is het te veel. Noefar blijft het middelpunt, maar ze ontwikkelt zich niet tot een hoofdpersoon waar je je aan hecht ondanks haar immorele gedrag. Dieptepunt in de morele verwarring is de plots opduikende oude vrouw die de identiteit van een overleden vriendin overneemt om op reis te kunnen gaan naar Polen, waar ze doet alsof ze een holocaustoverlevende is.

Waarom dit zijpad? Nou, de twee leugenaars ontmoeten elkaar op die reis, biechten hun leugens op aan elkaar en wegen ze af – de pot verwijt de ketel, zeg maar. Het is een van de vele kunstgrepen die Gundar-Goshen in haar plot stopt. Er zijn op het toilet afgeluisterde telefoongesprekken, gevonden dagboeken, verwisselde mobieltjes, en een bedelaar die toevallig ook alles gezien heeft. Ook deze dingen kunnen in de tv-serie best werken, al zullen de levenloze dialogen, veelal onderbroken door associatieve gedachtensprongen, dan ook flink opgepoetst moeten worden.

Als Gundar-Goshen zich had beperkt tot een onderzoek naar de kracht van de leugen, dan had het boek een tegendraadse, stekelige bijdrage aan de #MeToo-discussie kunnen zijn. Maar nu is het vooral een jachtig script, met gescripte personages die je liever vergeet.

Oordeel: Dwarse bijdrage aan debat over #MeToo ontaardt in jachtig, vol script.

Ayelet Gundar-Goshen
Leugenaar
Vert. Shulamith Bamberger
Cossee; 285 blz. € 21,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden