FilmrecensieLes Misérables

‘Les Misérables’ is niet zomaar een aanklacht tegen de politie

Les Miserables opent met een beeld van saamhorigheid. Frankrijk werd in 1998 wereldkampioen voetbal en dat werd door iedereen gevierd.

Les Misérables
Regie Ladj Ly.
Met Damien Bonnard, Alexis Manenti, Djebril Zonga
★★★★☆

Hij groeide zelf op in de voorsteden van Parijs. De Franse filmmaker Ladj Ly kent de onrust en de frustraties die leven in wijken waar de Franse staat zich alleen nog in de gedaante van politieknuppels en traangas laat zien. Hij filmde er zijn debuut ‘Les Misérables’, in dezelfde wijk Montfermeil, waar Victor Hugo halverwege de negentiende eeuw zijn klassieke roman met dezelfde titel schreef. 

Ly waarschuwt in interviews dat de boel er op springen staat. “Dit is een noodkreet.” Een gevoel dat tijdens het kijken met elke scène sterker wordt. De vraag die de film stelt is: wat is er eigenlijk verbeterd voor de afgematte, arme massa sinds Hugo zijn roman in 1862 publiceerde?

Verbroedering bestaat niet

Les Misérables speelt zich af tijdens een paar bloedhete dagen in de zomer van 2018. De film opent met een jongen, Issa, die in Montfermeil een flat uitstapt, gehuld in een Franse vlag. Les Bleus hebben net Kroatië in de finale verslagen en zijn dus wereldkampioen voetbal. De Champs-Elysées, 17 kilometer verderop, staat vol mensen. Een volk verbroederd, uitzinnig, samen onder één vlag.

Onzin, laat Ladj Ly zien in de ruim anderhalf uur die volgt. Anderhalf uur die geen verfilming is van de feiten in Victor Hugo’s roman, wel van de geest van dat boek: de verontwaardiging, het onrecht, de wil om de situatie te veranderen. Die verbroedering bestaat niet.

Issa zal een hoofdrol spelen in de komende 24 uur waarin de situatie op de straten van Montfermeil steeds verder escaleert. Maar Issa is niet wie we zullen volgen. We rijden rond door de wijk in de auto van rechercheurs Chris en Gwada, die hier al tien jaar patrouilleren en aan hun nieuwe collega Stéphane Ruiz uit de provincie trots vertellen dat ze gerespecteerd worden op deze straten.

Klopt niet. De bewoners van de wijk weten maar al te goed dat de politie zijn eigen regels maakt en dat zij altijd de klappen zullen opvangen als er iets misgaat. En vandaag gaat er iets mis.

Niet zomaar een aanklacht

De kracht van Les Misérables, behalve het opzwepende en beklemmende narratief, is dat de film niet zomaar een aanklacht tegen de politie is. Het is een aanklacht tegen een systeem dat zowel de agenten als de bewoners klemzet. Een systeem dat zodanig is uitgekleed door bezuinigingen dat alleen nog onderdrukking en geweld overblijven. Een systeem dat niet meer in hen geïnteresseerd is, omdat de belangen elders liggen en omdat de macht ver weg woont van Montfermeil.

Overigens doet de filmmaker meer dan alleen de wanhoop en frustratie signaleren. Hij zette in de wijk een filmschool op om jongeren te leren regisseren en scenarioschrijven. Om een uitweg te bieden aan hun situatie en om mensen in staat te stellen hun eigen verhalen te vertellen. 

Maar het is verre van genoeg, laat deze woeste film zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden