Scène uit Het leven zelf. Beeld Sanne Peper RV
Scène uit Het leven zelf.Beeld Sanne Peper RV

RecensieTheater

Kijk op dood jonge man is speels en teder verbeeld

Het leven zelf
Toneelschuur Producties
★★★★

Hanny Alkema

Op een verder in het duister gehulde toneelvloer ligt een badhanddoek. Uitgelicht in smalle langwerpige of korte bredere banen met een handmatig bewogen spiegel roepen lichte rimpelingen in de handdoek een gevoel op van verlaten en vergeten. Het is een beeld van eenzaamheid, dat meteen pakt, maar pas later betekenis krijgt.

Het begin van Het leven zelf, een bewerking van het gelijknamige boek van Roelof ten Napel, zet meteen de toon. De voorstelling is een reeks tussen abstract en concreet, tussen vaag en helder verspringende mijmeringen en herinneringen aan een jonggestorven man. Een poging om vat te krijgen op het moment waarop deze Amos een andere weg insloeg, zelfdoding overwoog.

Een voor de hand liggende sentimentaliteit bij zo’n beladen onderwerp wordt in het boek voorkomen met een sobere vertelstijl. Schijnbaar afstandelijk zelfs door, in afzonderlijke hoofdstukjes, de gedachten van acht personages (inclusief Amos) in de derde persoon te beschrijven.

In zijn bewerking weet Casper Vandeputte eenzelfde breekbare sfeer te bewaren. Hij beperkt zich tot vier jonge mensen, die niet elkaar maar wel Amos kenden, en monteert hun denkflarden door elkaar in een hier effectievere ik-vorm. Het zoekende van de personages pakt regisseur Loek de Bakker weer mooi op in een combinatie van taal en muziek. Én door subtiele contacten te suggereren in korte dialoogjes.

Hij toont zich een sterke tekstregisseur

Het leven zelf is De Bakkers eerste regie bij Toneelschuur Producties. Hij toont zich een sterke tekstregisseur. Zoals hij de angst om iets rechtstreeks te benoemen haast ongemerkt naar voren laat halen. Amos is van het dak van een flat gesprongen, maar een vriend zegt ‘van het dak … gevallen’. Die fractie aarzeling vóór het woord ‘gevallen’ is veelzeggend. Net zoals het verlangen naar zekerheid van de zus bij het bekijken van een jeugdfoto doorklinkt in de vragende twijfeltoon of Amos en zij echt wel hetzelfde dachten toen.

Dat De Bakker zijn spelers wat erg vaak decorstukken laat versjouwen, is een overbodige hang naar beweging of vrees voor niet begrijpen, dat iets zich in een zwembad of keuken afspeelt. Een minpuntje in een verder speelse en tegelijk tedere voorstelling. Geestig is een muzikaal intermezzo, dat als vanzelf met onderdelen in het keukenblokje ontstaat. Roerend poëtisch beeld is dat van een bos tulpen, waarvan er een uit elkaar geplukt wordt en de bloemblaadjes vervolgens in een andere, kleurige vorm worden herschikt. Zoals rouw, schuldgevoel en vage herinneringen toch tot vertroosting kunnen leiden.

Het leven zelf is tot en met 26 februari te zien. Meer informatie op toneelschuur.nl.

Lees ook:
Tsjechov met een vette knipoog eindigt helaas als feministisch pamflet

Met haar versie van Anton Tsjechovs Die Zusters bij Toneelschuur Producties wil regisseuse Eline Arbo het publiek ervan doordringen hoe belachelijk weinig vooruitgang er met de (vrouwen)emancipatie is geboekt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden