null Beeld

RecensieBoek

Jill Lepore overtuigt in ‘Dit Amerika. Pleidooi voor een betere natie’ alleen ten aanzien van de eerlijke geschiedenis

Jill Lepore overtuigt met haar pleidooi voor een eerlijke geschiedenis van de VS, niet met haar idee voor een 'nieuw amerikanisme’.

We kunnen er niet omheen: de wereld is opgedeeld in naties. Daarom is het volgens de gelauwerde Amerikaanse journalist en historicus Jill Lepore belangrijk om na te denken over de natie en het belangrijke nevenproduct hiervan: nationalisme. Haar boek Dit Amerika. Pleidooi voor een betere natie karakteriseert Lepore als een ‘lang essay’, ‘zowel analyse als een pleidooi’ waarin ze het ontstaan van naties verklaart en een geschiedenis schetst van het Amerikaanse nationalisme, om uiteindelijk te eindigen met een aansporing voor een ‘nieuw amerikanisme’.

‘Naties hebben een soort algemeen aanvaarde geschiedenis nodig om zich een voorstelling van zichtzelf te maken,“ schrijft Lepore, auteur van het bejubelde Deze waarheden. Een geschiedenis van de Verenigde Staten. Maar historici keerden zich na de Tweede Wereldoorlog juist af van de nationale geschiedschrijving, hopend dat het nationalisme zo zou uitsterven. Dat was een inschattingsfout, volgens Lepore, want “toen de academici ophielden met nationale geschiedschrijving namen andere, minder scrupuleuze mensen het werk van hen over.“

In de laatste paar dagen van Trumps presidentschap verscheen The 1776 Report, een geschiedkundig document ter bevordering van de ‘patriottische educatie’. Er werkten geen professionele historici aan mee en het rapport werd hevig bekritiseerd: de schrijvers zouden het verleden van de Verenigde Staten, zonder bronvermelding, hebben herschreven zodat het past bij hun conservatieve idealen. Volgens het rapport was het enorm schadelijk om te wijzen op de hypocrisie van de grondleggers van de Verenigde Staten: dat ze slavenhouders waren terwijl ze meenden dat ieder mens gelijk was geschapen, zoals ze schreven in de Onafhankelijkheidsverklaring van 1776. Lepore daarentegen beschouwt de hypocrisie als ‘de plot’ van het Amerikaanse verhaal en de kern van ‘de geschiedenis waarop elk betoog voor de Amerikaanse natie in de eenentwintigste eeuw zich moet baseren’.

Uitsluiting en onderdrukking behoren tot de kern van het Amerikaanse verleden

Hoewel het essay is bedoeld als een geschiedenis van het Amerikaanse nationalisme, leest het vooral als een geschiedenis van Amerika. Uitsluiting en onderdrukking behoren tot de kern van het Amerikaanse verleden. Het ontstaan van de natie begon met de wrede verdrijving van de oorspronkelijke bewoners. Hierna volgde het drama van de slavernij, waar pas na een bloedige burgeroorlog een einde aan kwam. Maar daarmee was het nog niet gedaan met de ongelijkheid. Gedreven door het motto ‘gelijk maar gescheiden’ werden segregatiewetten ingevoerd. En in 1923 kwam een Amerikaan van Sikh-afkomst volgens het Hooggerechtshof niet in aanmerking ‘voor Amerikaans staatsburgerschap omdat hij niet wit was ‘naar begrip van de gewone man’.’

Lepore heeft fijne stijl en is een uitstekende docent. Ze is zeer kritisch en niet blind voor het bloedige verleden en toch schrijft ze in het laatste hoofdstuk: ‘De Verenigde Staten zijn een natie gebouwd op een revolutionaire, grootmoedige en moreel diepgevoelde verplichting aan menselijke gelijkheid en waardigheid.’ Hoe kan Lepore hiermee eindigen nadat ze pagina’s lang het diepgewortelde racisme van het land beschrijft? Zelfs een kritische denker als Lepore gelooft ondanks het weerbarstige verleden nog altijd in de mythe van Amerika. In hetzelfde hoofdstuk schrijft ze ook: ‘Wat Amerikanen bindt is ons verleden’. Maar in het hevig gepolariseerde Amerika fungeert de nationale geschiedenis momenteel vooral als splijtzwam. Met The 1776 Report als bewijs.

Het betoog voor een eerlijke, kritische nationale geschiedschrijving vol ongemakkelijke waarheden is overtuigend. Helaas is Lepore’s notie van ‘nieuw amerikanisme’ daarentegen van weinig gewicht. Het is niet meer is dan een opsomming van grote woorden als ‘gelijkheid’, ‘tolerantie’ en ‘gerechtigheid’.

null Beeld
Beeld

Jill Lepore
Dit Amerika. Pleidooi voor een betere natie
Vert. Rob Kuitenbrouwer
De Arbeiderspers; 141 blz. € 20

Lees ook:

Historicus Jill Lepore: Een stem op Trump is in zekere zin een stem tegen stemmen

De verkiezingen van dinsdag met kandidaten Biden en Trump zouden historisch zijn. Dat wordt gezegd, maar is het zo? Jill Lepore, de enige hedendaagse historicus die een geschiedenis van Amerika durfde te schrijven, over wat er dinsdag op het spel staat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden