null Beeld Sacha de Boer
Beeld Sacha de Boer

BoekrecensieRoman

Jan Siebelink komt niet meer los van de kwekerij in Velp

Jan Siebelink schrijft zintuiglijk en sensitief over de tragische ondergang van de kwekerij in Velp. De scènes rond een wraakfantasie van Ruben behoren tot de beste van deze roman.

Gerwin van der Werf

Jan Siebelink is 84 en schrijven kan hij nog steeds. De laatste alinea van Brengschuld zou ik in zijn geheel willen citeren, zo zintuiglijk en sensitief schrijft hij over een jasmijnstruik, een oude klimplant op het erf van Ruben Sievez’ ouderlijk huis. Aha, Sievez, die kennen we. Ruben is de oudste zoon van Hans Sievez, de kweker die in de ban raakt van een doemprediker in Knielen op een bed violen (2005).

Ruben is het alter ego van Jan Siebelink. Maar eerst nog even de jasmijn. In het eerste hoofdstuk wordt de plant ook genoemd: ‘De jasmijn, een dubbele boerenwitte, die extra geurde in de vroege ochtend, stond in de border rondom, naast een oude notarisappel, door vader geplant bij Toms geboorte. De stam spleet van ouderdom, een pin hield de beide helften bij elkaar.’ Ruben en Tom, twee loten aan een stam, Tom de opstandige en Ruben de meegaande – zo was de rolverdeling ook in Knielen op een bed violen.

Zwaartekracht

Het is geen verrassing meer dat Siebelink terugkeert naar dat verhaal, het is ook wel te begrijpen dat de auteur op hoge leeftijd niet meer ontkomt aan de zwaartekracht ervan. Hij vertelt al enkele boeken lang versies van het verhaal dat zich afspeelde rond de kwekerij in Velp, verandert details en perspectieven, maar komt er niet meer los van.

In Brengschuld herinnert de nu bejaarde Ruben zich hoe hij maandelijks een envelop met de huur bracht naar meneer Metz, tot die plotseling overleed. Door een deel van het land van de kwekerij te verkopen kon vader Sievez het huis zelf kopen, maar andere rampspoed kwam ervoor in de plaats: de projectontwikkelaar Delgijer liet meteen groot materieel uitrukken om een kolossale sporthal neer te zetten. Bloemperken sneuvelden, oude bomen gingen tegen de vlakte. De dubbele jasmijn overleefde de kaalslag rond de kwekerij.

Die envelop met de huur, dat was brengschuld, aldus de oude huisbaas. Het hoorde eigenlijk haalschuld te zijn, meende hij. Een diep gevoel van schuld kwelt ook de jonge Ruben, omdat hij de louche Delgijer – die een redder leek maar een aasgier bleek – de penibele financiële situatie van zijn ouders had toevertrouwd. Het resultaat van die loslippigheid: een verkwanseld stuk grond, geluidsoverlast, vertrapte borders, en een vader die zijn heil gaat zoeken in een hardvochtig geloof.

Wraakfantasie

Eerst probeert Ruben zijn schuld in te lossen door zichzelf te snijden, later doet hij aandoenlijke pogingen zijn vader te helpen. Als de zachtaardige kweker voor de ogen van zijn zoon door Delgijer wordt vernederd leeft ­Ruben zich uit in een wraakfantasie. Deze scènes behoren tot het beste uit deze roman. Hoe Ruben tussen alle partijen klem komt te zitten en uiteindelijk noch zijn vader noch zijn broer kan redden is ontroerend, ook al hebben we vaker gelezen over de ondergang van de familie Sievez in andere romans van Siebelink.

Wat wel een goede vraag is overigens: is dit boek los van Knielen op een bed violen te lezen? Want wat er nu precies met vader aan de hand is, en wat de rol van moeder Margje is, het wordt in deze roman slechts aangestipt. Maar ja, ‘Knielen’ is al zo tot de canon gaan behoren dat uitleg voor de meeste lezers niet nodig zal zijn. Een trillend blad van de jasmijn, als op het einde alles tot stilstand is ­gekomen, vertelt genoeg.

null Beeld
Beeld

Jan Siebelink
Brengschuld
De Bezige Bij; 175 blz. €23,99

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden