null Beeld -
Beeld -

PoëzieJanita Monna

In ‘Tulpenwodka’ banjert, swingt en rapt het virus over de pagina’s

Astrid Lampe laadt elke zin van haar pandemiepoëzie tot het knettert.

Janita Monna

O, wat had ik graag gelachen om deze regels. Haha, weet je nog, hoe we tijdens online vergaderingen probeerden om de rotzooi in onze huiskamers te verdoezelen? ‘voor het videogesprek tuigen we achtergrondjes op’. Wat had ik graag gewild dat dit allemaal lang verleden tijd was: ‘de corona-app/ neemt ons op de hoorns/ het nieuwe normaal/ splijt het land’.

Maar niks geen licht weemoedig terugkijken. We zitten er middenin. Het virus woekert flink in alle hoeken en gaten van het leven. En dus kruipt het ook de poëzie binnen. In Tulpenwodka, de nieuwste Astrid Lampe, is het aanweziger dan aanwezig.

Tijdgeest, het weekendmagazine van Trouw, bespreekt iedere week romans, geschiedenisboeken, kinderliteratuur en nog veel meer. U leest onze boekrecensies hier.

Beelden uit afgelopen anderhalf jaar, van zomerse terrassen met ver uiteen geplaatste tafels, van parken waar picknick-cirkels moesten zorgen voor anderhalve meter afstand: ‘krijtcirkels in het gras/ dicteren het speelveld/ wie een huishouden vormt strijkt neer’.

Lampe doet meer dan het vastleggen van de pandemie

De coronademonstraties, het online winkelen, thuiswerken in comfortabele huispakken, toegenomen huiselijk geweld, mondkapjes, aerosolen, handgel, huidhonger; het virus banjert, swingt, rapt in Tulpenwodka over de pagina’s, in stevige zinnen die niet over zich heen laten lopen.

Maar het is niet corona alleen, en het is meer dan het vastleggen van een pandemie wat Lampe hier doet. Haar associatief geschakelde gedichten die de lezer weinig rust gunnen, zijn sterk geconcentreerde talige versies van het leven anno 2021, waarin ook een klimaatdiscussie woedt, waaruit bewegingen als #MeToo en Black Lives Matter zich niet meer laten wegdenken; een brandende Nôtre Dame wordt in herinnering gebracht, de explosie in Beiroet.

Het is haast adembenemend hoe het verlangen naar een longinhoud als van een Japanse parelduikster (onuitgesproken roept ze het ademtekort van coronapatiënten op) uitvloeit in het slavernijverleden, bij BLM-protesten, om in één moeite door de diepzee in te duiken waar de dichter ‘een in plastic verstrikt waterleven/ weet te bevrijden’.

Ze loopt voor de troepen uit

En zo schetst de bundel een beeld van een verwoeste en verwoestijnde aarde, waar kunst niet meer is dan ‘het lachend lek gestoken waterbed’. Kan poëzie in die snel veranderende wereld iets uitrichten? ‘wenden wij de lockdown// louterend aan’.

Lampe loopt voor de troepen uit. Zij geeft antwoord, zoals geen andere dichter dat zou doen: ‘de poëzie schraapt het bakvet van de bodem keert de pan en maakt leven’. Met oermoeder Gaia als muze. In Lampes pandemiepoëzie is elke zin knetterend geladen. ‘verlos ons van de lockdown amen’.

de longinhoud van een japanse parelduikster

dat is wat me voor ogen staat

ze toont me haar handpalmen: lees

lees diepte in de oude zeekaart

vis uit wat het aan leeflijn geeft en wie daartoe

de langste adem heeft

tijdens de lockdown vlucht ik met een snorkel

de straat op waar het helikoptergeld regent

een slavenlied van de rubberplantage

valt als een kleiduif uit de lucht

ik blaas het stof eraf

het lied

schiet onder mijn duikerspak

schiet onder de rubberhuid van gerecyclede autobanden

waar de kou van een ijstijd langs afglijdt

extreme hitte

knecht het zwarte straatprotest

een handhaver neemt me apart sommeert me

het gouden licht in mijn bekken te visualiseren

het verzet verhardt

split screen duik ik het lied weer op

voor wie blij is gaat de aarde open

voor wie blij is gaat de aarde open

vloeit het rubber

terug in de boom

die de schaduw schokt

waar het lied in past nadat ik heb gedoken nadat ik

aan het onderwaterkerkhof van de spaanse armada

de oesterbedden heb ingezaaid

met het blikken dekseltje waar ik mijn hiel aan openhaal

een in plastic verstrikt waterleven

weet te bevrijden

Astrid Lampe

null Beeld

Astrid Lampe
Tulpenwodka
Querido; 80 blz. €16,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden