null Beeld

PodcastSisyphus

In de podcast Sisyphus gaat het niet om de top van de Annapurna, maar om de weg ernaartoe

Hoe kan een alpinist in een toestand van continu levensgevaar overleven? Hoe gedraagt de mens zich, als lawines ‘s nachts langs je tent razen en de expeditie even risicovol is als een verblijf in de loopgraven tijdens de Eerste Wereldoorlog? In Sisyphus onderzoekt podcastmaker David de Jongh antwoorden op deze vragen.

Dankzij onder meer teruggevonden walkietalkiegesprekken van de expeditieleden voert podcastmaker David de Jongh je als luisteraar mee de Annapurna op, een berg van 8091 meter in de Himalaya in Nepal. Het is 1977 en het zal de eerste keer worden dat een Nederlander de top van een achtduizender haalt. Maar daar lijkt het in de vierdelige podcast niet om te gaan. Het is de weg ernaartoe die De Jongh interesseert. De titel is ontleend aan de mythische held Sisyphus die gedoemd was eeuwig zijn rots de berg op te rollen. Volgens de Franse schrijver Albert Camus een metafoor voor het leven zelf, maar – zo zegt De Jongh – misschien zit de zin wel in de tocht ernaartoe.

Bergbeklimmers die de dood in de ogen kijken, fascineren De Jongh al langer. In de eerste aflevering vertelt hij hoe hij zijn persoonlijke angsten bedwingt met het lezen over historische bergbeklimmingen. Een contrast wat de podcast wat mij betreft niet nodig heeft, want het materiaal en verhaal zelf is al fascinerend genoeg.

Dat is grotendeels te danken aan de onlangs overleden radiomaker Henk Hovinga, die deelnam aan de expeditie in 1977. Hij filmde, fotografeerde en nam vele uren aan gesprekken op, van de voorbereidingen en vergaderingen van de klimmers vooraf tot de soms emotionele walkietalkiegesprekken tijdens het klimmen. De Jongh heeft vaker uit krankzinnige hoeveelheden materiaal een pakkend verhaal gereconstrueerd, zoals een portret van Ischa Meijer en een tv-documentaire over zijn vader, fotograaf Eddy de Jongh.

De deelnemers delen hun doorzettingsvermogen en nerd-achtige benadering van de tocht

Het historisch materiaal en de dagboeken van toen combineert en contrasteert De Jongh met interviews met de deelnemers nu, van expeditieleider Xander Verrijn Stuart tot jonge hond Mathieu Van Rijswick. Sommige van de achternamen verraden het milieu waaruit de mannen afkomstig zijn, en anders zijn het wel hun stemmen (het polygoonjournaal-accent!).

De deelnemers zijn niet zozeer topklimmers, maar delen hun doorzettingsvermogen en nerd-achtige benadering van de tocht. Er is zelfs een prehistorische zakcomputer mee naar Nepal om de voorbereidingen in een wetenschappelijk schema te zetten. De verdwijning van deze ‘laptop’ is een van de hilarische draadjes die de discussies en spanning in het team goed illustreren.

Een ander inzicht voor de luisteraar is dat de discussie over de rol van de sherpa’s helemaal niet nieuw is. De expeditie van Verrijn Stuart is er nog een van de oude stempel, met honderden dragers naar het eerste basiskamp en een team van sherpa’s onder leiding van Mingma Tenzing, onmisbaar voor het echte klimwerk. Al in 1977 hebben de Nederlanders het erover of zij dan wel met de eer kunnen gaan strijken.

Langsrazende lawines

Mooi is ook het psychologisch onderzoek dat een van hen tijdens de klim afneemt. De overige deelnemers moeten hiervoor telkens een klachtenlijst invullen, die hij ‘lustenlijst’ heeft genoemd om niet te pessimistisch te klinken. Daaruit blijkt dat ze ieder op hun beurt doodsangsten hebben uitgestaan, ondanks hun lef. En dat ze op grote hoogte duidelijk minder rationeel handelen, terwijl de heren op leeftijd soms lachend vertellen destijds geen enkele angst te kennen. Daar was wel alle reden toe: de Annapurna is een zeer gevaarlijke achtduizender die al vele levens heeft geëist. De Jongh blijft weg van clichégeluiden maar het enige fragment van langsrazende lawines is angstaanjagend.

Deze gesprekken van de ‘oudere’ mensen over hun eigen ‘jongere ik’ (“nu ik mijn dagboek teruglees zie ik geen aardig mens”) tillen deze podcast uit boven het spannende verhaal van de beklimming.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden