RecensieBiografie

Het eerste deel van Fredrik Logevalls biografie van John F. Kennedy maakt nieuwsgierig naar het vervolg

Naast de op grote schaal gehouden tea parties behoorden ook kleinere house parties tot de kern van Kennedy’s campagne. Moeder Rose zit rechts, herkenbaar aan haar parelketting. Zus Patricia zit links, in de witte jurk.(Foto's afkomstig uit het besproken boek)

Het met veel vaart geschreven eerste deel van de biografie van John F. Kennedy maakt nieuwsgierig naar het vervolg.

Joe Kennedy senior wilde vooral een grootse carrière voor een van zijn nazaten, de naar hem genoemde oudste zoon. De op die manier min of meer voorbestemde Joe jr. ging zelf ook geloven in een gouden toekomst. Des te harder kwam het aan dat hij als twintiger tot drie keer toe werd ingehaald door zijn 22 maanden jongere broer.

Het was Jack, die wij beter kennen als de latere president John F. Kennedy, wiens afstudeerscriptie werd uitgegeven en ook nog eens goed werd ontvangen. Terwijl Joe toch echt de serieuzere student van de twee was. Jack werd in het najaar van 1941 onmiddellijk vaandrig bij de marine. Terwijl Joe, matroos tweede klasse, echt de eerste was die zich vrijwillig had gemeld. Jack groeide uit tot een oorlogsheld, nadat een Japanse kruiser de motortorpedoboot onder zijn commando had overvaren en hij met de nodige moed zichzelf en het grootste deel van zijn bemanning had weten te redden. Joe jr. stak daarop zijn vinger op om als piloot uiterst gevaarlijke missies voor het opsporen van Duitse onderzeeërs in het Kanaal uit te voeren. Het werd kort daarna zijn dood.

1942, broers in dienst: luitenant (junior grade) Jack en adelborst Joe jr.(Foto's afkomstig uit het besproken boek)

In de meeste biografieën van John F. Kennedy is dat drama een levensbepalend moment. Jack werd de vervang-Joe, moest nu zijn vaders dromen waarmaken. En à la Ollie B. Bommel: geld speelde geen rol. JFK. Kennedy’s jonge jaren 1917-1956 van de Zweeds-Amerikaanse wetenschapper Fredrik Logevall stelt dat beeld op overtuigende wijze bij. Jack was al heel vroeg geïnteresseerd in politiek, vooral ook in buitenlandse politiek. Al een paar jaar voor de dood van zijn oudere broer begon hij serieus een loopbaan in een publiek ambt te overwegen. De oude Joe had aan Jack bovendien geen gewillige uitvoerder van zijn wil. Hij ontwikkelde al vroeg eigen standpunten, afwijkend en minder ego- en Amerikacentrisch dan die van zijn isolationistische vader, die vlak voor en na het begin van de Tweede Wereldoorlog voor de VS ambassadeur in Londen was.

Pa’s chequeboek kwam Jack overigens wel goed van pas bij het ontwikkelen van zijn interesses en standpunten (veel en langdurige verblijven in het buitenland en ontmoetingen met sleutelspelers) en tijdens latere campagnes voor zetels in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat.

De ultieme biografie van Lyndon B. Johnson, Kennedy’s opvolger als president, is nog ­altijd een work in progress. Vanaf 1982 verschenen al vier delen, samen goed voor zo’n drieduizend pagina’s. Robert Caro (85) heeft nog een vijfde en afsluitend deel beloofd.

De omvang van deel een kan intimiderend werken

De hoofdpersoon van Logevall had een korter leven dan Johnson. Hij schotelt zijn lezers nog altijd twee dikke delen voor. Het eerste, nu verschenen, is inclusief noten­apparaat al goed voor zo’n 850 pagina’s. De vraag is of hij met dat aantal bladzijdes toekomt aan het laatste deel, dat de veelbewogen laatste zeven jaren zal beschrijven. Kennedy’s jonge jaren eindigt met het besluit van de Democraat om zich in 1960 kandidaat te stellen voor het presidentschap van de Verenigde Staten.

Jack, met Dunker, de teckel die hij voor 8 dollar in Duitsland kocht en cadeau wilde doen aan Olive Cawley, een van zijn eerste vriendinnen. Vlak na het maken van deze foto begon Jack te hoesten; een Duitse arts stelde vast dat hij allergisch was voor honden. In Utrecht heeft iemand de hond vervolgens voor 3 dollar gekocht.(Foto's afkomstig uit het besproken boek)

De omvang van deel een kan intimiderend werken, maar zou niet mogen ontmoedigen. De man, zijn leven, zijn familie en de tijdsomstandigheden rechtvaardigen een dikke pil. Logevall, een Zweeds-Amerikaanse hoogleraar internationale betrekkingen en geschiedenis die eerder een Pulitzerprijs won voor een boek over de bemoeienis van de VS met Vietnam, schrijft bovendien met veel vaart.

Jack hongerde als kind al naar antwoorden op alle mogelijke vragen. Geschiedenis en de wereld in het algemeen boeiden hem. Elk verhaal riep nieuwe vragen op. Nadat zijn moeder het verhaal van Palmzondag, de intocht van Jezus in Jeruzalem had voorgelezen, zei hij: “We weten wat er met Jezus is gebeurd, maar wat gebeurde er met de ezel?”

Hij vergat zichzelf en zijn spullen nog weleens, studeerde vaak een tikje minimalistisch. Krappe voldoendes voldeden. Sommigen vreesden dat Jack slachtoffer zou ­worden van zijn eigen lichtzinnigheid. Maar achter een masker van charme en lichte ­bedeesdheid ging volop ijver en ambitie schuil. Kennedy’s gezondheid bleek de grootste sta-in-de-weg. Die wierp hem steeds weer ver terug, liet hem verscheidene malen op het randje van de dood balanceren en bezorgde hem chronische pijn.

Alleen daarom al had Kennedy haast. Hij vond het moeilijk om in het Huis van Afgevaardigden en later in de Senaat een van de vele volksvertegenwoordigers te zijn en op te vallen. Mogelijk had hij diep vanbinnen al zijn zinnen gezet op iets groters.

Het verloofde stel Jackie en Jack Kennedy tijdens een interview met Life Magazine in juni 1953. Bij het artikel werd een grote hoeveelheid foto’s afgedrukt.(Foto's afkomstig uit het besproken boek)

De nog niet alom bekende Democraat werd in vijf dagen een politieke ster 

In 1956 liet presidentskandidaat Adlai Stevenson de Democratische conventie zijn running mate kiezen. Kennedy was een van de twee kandidaten, maar verloor uiteindelijk. Zelfs uit die nederlaag putte hij voordeel. Zijn naam werd niet bezoedeld door de mislukte presidentsrace van Stevenson, die het in november van dat jaar aflegde tegen het zittende Republikeinse staatshoofd ­Eisenhower. Jack Kennedy en zijn broer Bobby – op dat moment al de organisator aan zijn zijde – leerden bovendien waardevolle campagnelessen voor vier jaar later. En de vooraf nog niet bij iedereen even bekende Democraat was in vijf dagen een politieke ster geworden, die intrigeerde vanwege zijn manier van optreden, jeugdigheid, uiterlijk en achtergrond.

Logevall heeft soms wat veel ruimte nodig voor het schetsen van politieke situaties, met name als het gaat om de stellingname van diverse Kennedy’s aangaande de Amerikaanse betrokkenheid bij de ontwikkelingen in Europa voor en aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. Dan verdwijnt de hoofdpersoon te lang uit beeld en daardoor lijkt de biografie voor even meer een monografie.

De over het algemeen gezond kritische Logevall stapt ook net iets te makkelijk over Kennedy’s slordige omgang met mensen, vrouwen in het bijzonder, heen. Een aardje naar zijn vaartje lijkt de verklaring van de ­biograaf. Waarom lukte het JFK niet om met zijn gedrag op dit gebied de fouten van zijn pa te vermijden en slaagde hij daar in zijn politieke stellingname wel in? Het is een vraag die onbeantwoord blijft.

Het zijn kleine smetten op een lezenswaardig eerste deel, dat nieuwsgierig maakt naar het vervolg. 

Fredrik Logevall
JFK. Kennedy’s jonge jaren 1917-1956
vertaling Rob de Ridder
Unieboek/Het Spectrum;
848 blz. € 59,99

Lees ook:

Onze eigen Mark Rutte is ook fan van Robert Caro

Wat lees je nou graag voor jezelf, vroegen we aan onze critici, bij wijze van tip ook voor u. Co Welgraven legt uit waarom hij gek is op biografieën van Amerikaanse politici.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden