null Beeld
Beeld

PoëzieJanita Monna

Het debuut van spoken word-artiest Babs Gons is gelijk een afscheidsconcert

Janita Monna

Babs Gons schrijft strijdbare poëzie, maar de toon blijft zacht.

Een debuut, aldus Van Dale, is een eerste optreden, voor publiek, een eerste publicatie. Maar Babs Gons is niet echt een begin­neling te noemen. Ze draait al ­jaren mee, stond op ontelbare podia, van Amsterdam tot Brazilië. Ze was te horen op de radio, op televisie, schreef het Boekenweekgedicht. En toch verscheen recent pas haar debuut. Dat wil zeggen, haar debuut op papier: Doe het toch maar.

Wat daarin staat, was meestal bedoeld voor een podium, want Gons geldt als groot spoken word-artiest. Ze plaveide de weg voor het genre in Nederland, stelde met Hardop een bloem­lezing van spoken word-teksten samen. En nu het genre gezien wordt, wil ze zelf weleens ­andere wegen verkennen, zei ze in eerder al een keer in Trouw. Dit boek omschreef ze om die reden als een ‘afscheidsconcert’.

Een voorwoord gaat aan de bundel vooraf, een credo, waarin Gons uiteenzet waar zij in haar werk naar zoekt, welke woorden zij daarvoor hoopt te vinden. Haar taal zou een taal moeten zijn ‘die mensen niet met een woord/ buitenspel zet/ en afserveert in plaats van/ ze te eren,/ van ze te leren/ de plooien in hun huid als jaarringen/ ons te ­laten onderwijzen’.

Ze legt de vinger daar waar het schuurt

Dat is precies wat haar woorden doen. Gons schrijft dicht op de actualiteit, legt de vinger daar waar het schuurt. Openlijk en onderhuids racisme, de positie van vrouwen: ze vertelt urgente verhalen, en toont in krachtige, ritmische regels dat die verhalen van alle tijden zijn. Ze kiest de kant van wie in de marge staan, van wie zich niet op de voorgrond dringen. Ze maakt een vuist, ­zeker, maar laat een streng opgeheven vinger achterwege. Woorden wikkelt ze als elastiek om woede, pijn, verbazing: de toon blijft zacht.

Haar teksten stellen vragen, zoeken het gesprek. Een persoonlijke geschiedenis maakt ze het verhaal van velen; dat wat veraf staat, haalt ze dichtbij.

In Gons’ werk, dat het midden houdt tussen poëzie en verhaal en column, is een grote betrokkenheid voelbaar. Een grote liefde voor haar zoon, voor Amsterdam, voor het leven. Dat maakt dat ze ook geluk kan zien als de wereld in lockdown is: ‘ik verklaar de vogels op het balkon/ tot onze nieuwe vrienden’.

Haar werk is een pleidooi voor meded­ogen, met de ander, met jezelf. Haar woorden fluiten de wijs van medemenselijkheid.

handen in onze rug

we dromen er allemaal van

dat er anderen voor ons opstaan

wanneer we het nodig hebben

dat er anderen voor ons opkomen

in onze naam zullen strijden

als wij het niet meer alleen aankunnen

niet sterk genoeg zijn

we dromen er allemaal van

dat ze aan onze zijde verschijnen

we handen in onze rug voelen

op die momenten dat we

onder vuur liggen

dat we ons gedragen weten

als we zelf de kracht niet meer bezitten

als we geen stem meer hebben

in onze strijd om

net zo mens te mogen zijn

als andere mensen

we hopen dat

als de stilte weer neerdaalt

in de straten

in onze harten en polsen

nadat de laatste slag is weggestorven

de laatste schreeuw

het laatste verweer

de verhalen worden verzameld

om naverteld te worden

het zijn deze stenen

die ons eraan herinneren

dat we nooit achterover mogen leunen

nooit weg mogen kijken

wanneer we nodig zijn

en we geroepen worden

verzet heeft altijd zin

ook als het licht gedoofd is

ook als de stilte hels is

als je goed luistert hoor je

hier een lofzang

een eerbetoon

een ode

aan eenieder

die opstond

het werk neerlegde

de straat op ging

de stem liet gelden

om te staan

voor elkaar

we dromen er allemaal van

handen in onze rug te voelen

op die momenten dat we

het nodig hebben

ons gedragen weten

Babs Gons

null Beeld

Babs Gons
Doe het toch maar
Atlas Contact; 96 blz. € 20

Janita Monna (1971) is journalist en recensent. Ze was redacteur bij Poetry International en nam het initiatief voor de jaarlijkse Gedichtendag. Voor Trouw schrijft ze over poëzie.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden