null Beeld
Beeld

RecensieKlassiek

Het bloed vloeit rijkelijk in plastische passie van Keiser

Klassiek
De Nederlandse Bachvereniging
Keiser Brockes-Passion
★★★★

Al in het prachtige openingskoor wordt gezongen van ‘etterbuilen’. Ze barsten nog net niet open, maar het is een hint op wat komen gaat. Want in Reinhard Keisers Brockes-Passion is in de ruim twee uur die volgen het gerochel, gejank en gehuil niet van de lucht. Zwaveldampen uit de hel trekken langs, evenals barbaarse doornen, gevaarlijke berenpoten en leeuwenklauwen. En het bloed borrelt, sist en vloeit rijkelijk.

Zeker voor ons, die het piëtisme en de christelijke symboliek in de passies van Bach gewend zijn, is de tekst van Barthold Heinrich Brockes al gauw te plastisch – theatraal en louter op effect gericht. Toch is zijn Der für die Sünde der Welt gemarterte und sterbende Jesus, zoals de officiële titel luidt, een dozijn keer op muziek gezet aan het begin van de 18de eeuw. En niet door de minsten: Telemann, Händel, Mattheson en Keiser leverden allemaal een versie af. Bach zelf had overigens geen enkel bezwaar tegen Brockes’ verbaal geweld, want in Leipzig voerde hij ooit een mix van de passies van Händel en Keiser uit.

De Nederlandse Bachvereniging in elliptische opstelling in het Concertgebouw met dirigent en violist Shunske Sato in het midden. Beeld Eduardus Lee
De Nederlandse Bachvereniging in elliptische opstelling in het Concertgebouw met dirigent en violist Shunske Sato in het midden.Beeld Eduardus Lee

Keiser was in 1712 de eerste die de tekst verklankte, en het was deze invloedrijke Brockes-Passion die door De Nederlandse Bachvereniging werd uitgevoerd in de NTR ZaterdagMatinee. In een leeg Concertgebouw uiteraard, maar live gestreamd.

De Bachvereniging bestaat dit jaar precies een eeuw, en zuur is het dus wel dat hun jaarlijkse uitvoering van Bachs Matthäus-Passion in Naarden voor het tweede jaar op rij niet door kan gaan. Kleine troost dat de NTR wel opnamen maakt van hun Johannes-Passion in de lege kerk van Naarden. Op Goede Vrijdag op NPO2 te zien.

Ze mochten weer

De gretigheid waarmee musici en zangers deze zaterdagmiddag de voor hen onbekende muziek uitvoerden, was duidelijk hoor- en voelbaar. Ze mochten weer. Muzikaal leider Shunske Sato stond met zijn viool in het midden van een elliptische cirkel. De musici zaten met hun rug naar de zaal, die was immers toch leeg, en keken de zangers aan. Die opstelling werkte erg goed, en Sato vuurde zijn manschappen energiek aan.

Dat Keiser in Hamburg de opera leidde, en een honderdtal opera’s schreef, hoor je duidelijk terug. Jesus en Maria zijn echte personages, en ja, die zingen hier heuse aria’s. In zijn eerste aria bezigt Jesus (Felix Schwandtke) zelf de zo beroemde woorden Erbarme dich, en wordt daarbij mooi begeleid door fluitist Marten Root. De bijna honderd nummers waaruit de passie is opgebouwd duren extreem kort, zeker in vergelijking met Bach.

Vreemd dat de Evangelist (mooi gezongen door Erik Stoklossa) hier de minst dramatische rol krijgt. Bij Bach is dat precies omgekeerd. Het indrukwekkendst was sopraan Rachel Redmond (Tochter Zion), die met haar hele lijf uiting gaf aan alle woede en smart.

Terug te zien op de site van NPO Radio 4.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden