null Beeld

BoekrecensieErnest Hemingway is gecanceld

Henk van Straten geeft het woord aan de witte man, die zo onder vuur ligt

Het tweede deel van Henk van Stratens Witte mannen-trilogie heet Ernest Hemingway is gecanceld. En waarom is Hemingway gecanceld? Omdat hij een witte macho was uit een wereld die bij nader inzien niet meer deugt.

Ook de hoofdpersoon in Van Stratens boek (opzichtig niet Van Straten zelf, zwaar getatoeëerd, terwijl zijn protagonist tattoos juist haat) is een witte man en een boze ook. Maar een macho is hij niet, integendeel, hij is een onzekere weifelaar die niet weet wat hij van de wereld moet vinden, die twijfelt aan zichzelf, een intellectuele loser, een mislukt fotograaf en museumcurator, gescheiden vader van een zoon die, vreest hij, ooit dezelfde kant op gaat.

Tot Ronnie van Boekel in zijn leven komt, een eenvoudige dakdekker die met zijn zoon Bas de wankelmoedige curator zo ver weet te krijgen dat hij op middeleeuws zwaardvechten gaat. En al blijkt dat een extreem-rechts clubje met neo-nazistische sympathieën, hij steekt er toch wat van op: in gedachten verslaat hij al zijn tegenstanders met zijn zwaard, van zijn ex tot en met een meisje dat hem er vanwege vermeende #MeToo-praktijken bij heeft gelapt. Tot hij in het echt een vijand met zijn houten zwaard vermoordt en in de cel belandt, waar hij het ware geluk ervaart en als een zenboeddhist tot rust en inkeer komt.

Henk van Straten.  Beeld Bianca Sistermans
Henk van Straten.Beeld Bianca Sistermans

Genoeg te doen in Van Stratens roman, zeker gezien het feit dat de hoofdpersoon een angstig watje is, maar de kern is, geloof ik, dat de schrijver hedendaagse problemen aan de kaak stelt. Dit is een boek vol tijdgeest en sociaal bewustzijn dat je vol herkenning leest. Zo krijgen we ideeën te horen over Black Lives Matter, over de #MeToo-beweging, over de links-rechts discussie. Een geëngageerd boek zou ik Ernest Hemingway is gecanceld niet willen noemen, maar actueel is het wel.

Hij heeft geen mening over wat er op hem afkomt, maar wordt er wel door verpletterd

Onze hoofdpersoon weet het ook allemaal niet. Moet hij echt ‘tot slaaf gemaakte’ zeggen in plaats van ‘slaaf’, heeft hij het jonge meisje dat hem versiert werkelijk onrecht aangedaan, overdrijft de BLM-beweging niet? Hij heeft eigenlijk geen mening over alles wat er persoonlijk en sociaal op hem afkomt, maar wordt er wel door verpletterd.

Tegenover hem staan personen die steviger in hun schoenen staan, zoals de pragmatische dakdekker en zoals zijn zwarte collega Jeffrey die genuanceerde ideeën over het vermeende racisme van de Amerikaanse politie ventileert. Dit is niet alleen een roman over brandende kwesties, maar ook een waarin de waarden van de witte man, het meest onder vuur liggende species van onze tijd, nadrukkelijk worden geteld en gewogen.

Van Straten heeft voor zijn sociaal-politieke inzichten vruchtbaar leentjebuur gespeeld bij verschillende non-fictie-auteurs (hij noemt ze netjes in zijn verantwoording) maar een traktaat is zijn boek daar niet van geworden, daarvoor staat de halfzachte natuur van zijn hoofdpersoon te zeer in het middelpunt. Geplaagd door overmatig veel schuldbesef en wankelmoedigheid ploetert hij door een ongrijpbaar bestaan.

Hij heeft als enige in het boek geen naam en dat is geen toeval, hij is een nobody met wie je je niet makkelijk niet identificeert; persoonlijk had ik moeite zijn overwegingen en daden te volgen, maar een ding staat in dit boek vast: ‘het Avondland’, de westerse, witte cultuur die deze sukkelende denker heeft voortgebracht, staat ‘in de uitverkoop’ en niemand lijkt het nog te willen hebben.

null Beeld
Beeld

Henk van Straten
Ernest Hemingway is gecanceld
Nijgh & Van Ditmar;
288 blz. € 21,50

Lees ook:

Mannelijke auteurs zijn aan de beterende hand

De man ligt onder vuur, maar in de Nederlandse literatuur is de sukkel op de terugtocht, constateert Rob Schouten

Borstentrots en piemelgêne

De Britse Laura Dodsworth portretteerde 100 vrouwen en hun borsten, en 100 mannen met hun penis. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden