null Beeld

BoekrecensieRoman

Getormenteerd schrijver bestelt een hartveroverend robotkind

Geen zin is saai in dit science fiction-memoir van Auke Hulst, maar zijn spel met nep en echt overtuigt niet helemaal.

tekst Gerwin van der Werf en illustratie Tjarko van der Pol

Bij ongewone boeken, boeken die zo een-twee-drie met niets te vergelijken zijn, krijg je vaak de neiging juíst dat te doen. In het geval van De Mitsukoshi Troostbaby Company, de lijvige nieuwe roman van Auke Hulst, schiet zo’n vergelijking gemakkelijk alle kanten op.

Ik moest denken aan Kazuo Ishiguro’s Klara en de zon, omdat een hartveroverende androïde een hoofdrol speelt, aan Grand Hotel Europa, omdat een mismoedige en lichtelijk zeurende auteur aan het schrijven is geslagen over een verloren liefde en aan de filmklassieker Back to the Future, omdat een gebeurtenis in het verleden ongedaan moet worden gemaakt door reizen in de tijd, wat slapstickachtig misloopt.

Wat de licht dystopische setting in de toekomst betreft dringt zich een vergelijking met werk van Auke Hulst zelf op: Slaap zacht, Johnny Idaho (2015) en Wij herinneren ons Titus Broederland (2016). Hulst houdt van verzonnen en gedroomde werelden die even disfunctioneel zijn als zijn eigen jeugd op het Groningse platteland, waarover hij schreef in zijn meest succesvolle boek Kinderen van het Ruige Land (2012).

In De Mitsukoshi Troostbaby Company schept hij wederom zo’n wereld. Het is 2032, een groot deel van Groningen is spergebied geworden vanwege de aardbevingen, bedrijven zijn in staat robots te maken die niet meer van mensen te onderscheiden zijn.

Auke Hulst. Beeld Patrick Post
Auke Hulst.Beeld Patrick Post

De ik-persoon, schrijver Auke van der Hulst (de schrijver doet niet al te veel moeite zich te verstoppen achter een alter ego), bestelt bij het bedrijf uit de titel een robotkind dat de plaats moet innemen van de dochter die hij nooit heeft gehad. Zeven jaar geleden brak zijn toenmalige geliefde Mila haar zwangerschap af, een gebeurtenis die de roman-Auke niet goed heeft verwerkt. Als ze enkele jaren later wel een kind krijgt met haar nieuwe vriend knapt er iets.

Het is een beetje veel allemaal

Hij besluit tot de aanschaf van het robotmeisje dat hij Scottie noemt. Het kind wordt geleverd als zevenjarige, inclusief herinneringen, emoties en zelflerend vermogen.

Van Scottie weet Auke Hulst een hartveroverend personage te maken. Ik moet toegeven dat ik in de jaren tachtig al smolt bij het piepende stuk ijzer R2D2 uit Star Wars en bij Wall-E kon je me wegdragen, maar om van een robot een menselijk personage te maken dat zich ontwikkelt en dat je tegen beter weten in als bezield mens gaat zien, is toch een prestatie.

Ondertussen werkt die getormenteerde schrijver Van der Hulst aan een bizarre science-fictionroman over tijdreizen waarin hij de tijd verbuigt om een écht kind te kunnen krijgen. Tegelijk schrijft hij een dagboekachtig manuscript op aanraden van zijn uitgever: ‘Ze zei: “Weet je nog, Privé-domein? Schitterende reeks”.’ Die twee boeken lezen we dus min of meer simultaan in De Mitsukoshi Troostbaby Company en al schrijft Hulst erg goed en is geen zin saai, het is erg veel allemaal.

Tijdgeest, het weekendmagazine van Trouw, bespreekt iedere week romans, geschiedenisboeken, kinderliteratuur en nog veel meer. U leest onze boekrecensies hier.

In het dagboek-gedeelte gunt Hulst zich alle ruimte voor gedachten en uitweidingen, tja, zo gaat dat in een dagboek, dat snap ik wel, maar we lezen een roman, het staat op de cover. De wereldwijze moppertoon, de eindeloze reeks vragen aan zichzelf en de driedubbele formuleringen begonnen me gaandeweg te vervelen: ‘Maar onze geilheid was ook bloeddorst, de liefde was ook afkeer, er zat wanhoop in de gulzigheid waarmee we ons in elkaar vastbeten’.

Bovendien moet hij zo nu en dan wel iets vertellen over die vreemde wereld over tien jaar. We komen mondjesmaat te weten dat ‘de Partij’ aan de macht is, iets PVV- of Forum-achtigs, en dat het land een semi-totalitaire staat is geworden.

Hechten is een mensending, zegt Scottie

Dit beeld van de nabije toekomst komt te weinig uit te verf en om eerlijk te zijn: de wereld van 2032 doet er in het boek helemaal niet toe. Hulst heeft dat decennium afstand nodig om het bestaan van zo’n geavanceerde robot als Scottie aannemelijk te maken.

De scènes met Scottie, en dat zijn er gelukkig heel wat, vormen de stralende lichtpunten in het boek. De ik raakt verknocht aan het meisje, hij voedt haar op als een echte dochter, het kind zuigt alle informatie op en al blijft ze eeuwig zeven, ze wórdt wel iemand. Maar steeds ligt die verwarring op de loer, die onduidelijkheid over nep en echt. ‘Ik ben hier nooit geweest. Niet echt’, zegt Scottie tegen haar vader, en: ‘Hechten is een mensending’.

Het is ondanks zijn bezeten geschrijf en gedoe niet de vader, maar Scottie die in een prachtige slotscène een daad stelt, een wilsdaad die ontroert en waar die verweesde schrijver een voorbeeld aan kan nemen.

null Beeld

Auke Hulst
De Mitsukoshi Troostbaby Company
Ambo Anthos; 608 blz. €26,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden