null Beeld

BoekrecensieRoman

Een onverwacht joie de vivre in Barcelonese rouwroman De verloren vriendin

Warmbloedige personages geven een onverwacht joie de vivre aan deze Barcelonese rouwroman.

Een zomeravond eindigt in een restaurant, een plaats die een vaag gevoel van herkenning oproept bij de naamloze vertelster van De verloren vriendin. Ineens herinnert ze zich een stoelendans van toen ze zes, zeven was, een groep meisjes in lichtgekleurde jurkjes, een buffet vol zoetigheid; het feestje van een vriendinnetje dat haar verjaardag vierde in het restaurant van haar vader. Gema heette ze, ze stierf op haar vijftiende pats-boem aan leukemie.

Er zijn inmiddels een jaar of dertig verstreken sinds de vertelster haar voor het laatst sprak op het schoolplein, een gesprek waarin ze zich beiden als volwassenen gedroegen en niet uitspraken wat ze werkelijk dachten. “Misschien was ze zich niet bewust van de ongelooflijke afzetterij waarvan ze het slachtoffer was – alles gedag zeggen, zonder nog te hebben geneukt, zonder kinderen te hebben gekregen, waarschijnlijk ook zonder in Venetië te zijn geweest, zelfs zonder te hebben naaktgezwommen –, maar ik betwijfel het, want Gema was altijd de slimste van de klas.”

Leven tegen de klippen op

Vergankelijkheid is een belangrijk thema in het werk van de Spaanse Milena Busquets, die bij het schrijven nadrukkelijk uit eigen leven put. In haar vorige roman, de internationale bestseller Ook dit gaat voorbij, verwerkte ze de dood van haar flamboyante moeder (schrijfster en uitgeefster Esther Tusquets) met wie ze een gecompliceerde band had. De rouw verzwolg haar bijna, de pijn werd bezworen met veel seks, drank en drugs, een leven tegen de klippen op.

Die afwezige matriarch, waar de vertelster maar niet geheel los van komt, speelt ook een rol in De verloren vriendin, de zoektocht naar haar moeder in alle andere vrouwen is er een die waarschijnlijk geen einde zal kennen. In beide boeken heeft de hoofdpersoon, net als Busquets, haar vader verloren toen ze zeventien was. En net als in Ook dit gaat voorbij heeft de vertelster in deze nieuwe, prachtige roman twee zonen van verschillende vaders, een zolderappartement in Barcelona en een losbandig leven waarvan de vrijheid streng bewaakt wordt. De namen van de personages zijn overigens niet hetzelfde, beide romans staan op zichzelf, maar de overeenkomsten laten zich niet negeren.

Milena Busquets Beeld
Milena Busquets

In De verloren vriendin lijkt het aangename, gelukkige en volle bestaan van de vertelster zich te vertragen. Een vertaalopdracht die maar niet wil vlotten, een relatie met een knappe, ietwat jongere acteur die haar op handen draagt, maar die haar begint te vervelen (‘Ik ben net zo blij als hij weggaat als wanneer hij komt, zei ik tegen mezelf.’) En die laatste ontmoeting met Gema op het schoolplein, haar vriendin sterk vermagerd en met de mist al in haar ogen, laat de vertelster maar niet los.

Als een onbekende planeet

Ze heeft nooit afscheid genomen, de dood is voor een vijftienjarige als ‘een vreemde taal, een onzichtbare horizon, een onbekende planeet.’ Waar het leven van haar vriendin tot een abrupt einde kwam, snelde dat van haarzelf haast als vanzelf voort, maar in het restaurant van Gema’s vader komt ze tot het besef dat Gema voor haar altijd de naam van een dode is gebleven, een naam waar een vloek op rust, ze is er nooit helemaal in ­geslaagd die geest uit haar verleden te verjagen.

Rouw en verlies, het verstrijken van de tijd, de volwassenheid die zich vroeg of laat opdringt: Busquets schuwt de tragiek niet. Toch weet ze haar elegante vertelling van aanstekelijk joie de vivre te voorzien. Het zijn haar personages, charmant, non-conformistisch en warmbloedig, die de roman vol leven blazen. Terwijl de zomer zich uitstrekt en Barcelona tot bedaren brengt, leiden ze heerlijk rommelige levens, waar ze zich geheel senang bij voelen. Als de zonen van de vertelster elk met hun vader op vakantie gaan en zij een paar dagen alleen is, wordt de vertelster overspoeld door euforie: ‘Vrijheid, vrijheid!’ Een gevoel dat wordt gevolgd door een rilling van schuldgevoel en ernst, dat wel.

Ze keert terug naar het schoolplein die julimaand, in een poging te achterhalen hoe Gema haar laatste weken heeft doorgebracht en hoe het haar ouders sindsdien is vergaan. “Misschien leefden die nog, maar dan waren ze vast heel oud en leefden ze te midden van ruïnes uit het verleden. In mijn omgeving waren er ook een paar ruïnes te zien, maar daar stonden nog altijd bomen naast, het zonlicht viel erop, in de verte zag je de zee en tussen de stenen groeiden grassprietjes.”

Haar zoektocht levert haar uiteindelijk veel meer op dan enkel een schimmige blik op het verleden.

null Beeld

Milena Busquets
De verloren vriendin
Vert. Arieke Kroes. Meulenhoff; 176 blz. € 18,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden