Boekrecensie Kort besproken

Een ontroerend samenzijn van een jonge vrouw en haar oma

Bianca Boer is een Nederlands schrijfster en dichter Beeld Bianca Sistermans/Lumen

Kleindochter Judith heeft net een abortus ondergaan na een onenightstand, gebroken met vrienden en filosofiestudie, en duikt onder bij haar oma, Auschwitz-overlevende en in de negentig nu, belast met een oorlogstrauma dat steeds meer naar voren treedt nu het heden aan helderheid begint te verliezen. Zo eet oma altijd al te gretig, iets wat haar dezer dagen ’s nachts op buikpijn komt te staan, ‘maar als er is moet je eten’. Judith heeft geen trek meer bij die aanblik van ‘Nini’ (oma) etend met volle overgave. “De concentratie waarmee je tot de randen smeert en hoe daarna je blik over tafel gaat om te zien wat voor beleg er is terwijl je heel goed weet wat we in huis hebben.”

In heldere zinnen schetst debutant Bianca Boer ( eerder gelauwerd voor korte verhalen) het samenzijn van deze twee ontheemden, bloedverwanten, vanuit het perspectief van de kleindochter, de vertelster die na haar moeders dood bij haar oma opgroeide en haar in haar verhaal met ‘jij’ aanspreekt, wat soms een gekunstelde vorm is maar hier goed werkt. Voor Judith is de oorlog een vertrouwde aanwezigheid maar ook een blijvend mysterie, een last die haar jeugd kleurde. “Je schrikt al mijn hele leven van harde geluiden. Ik weet zonder dat je iets zegt hoe je je voelt. De nuances in je stem. Jij wil­de er nooit over praten. Ik zag alleen wat die herinneringen met je deden.”

Gedoe op de set

Klinkt dit als een al te bekend thema van de tweede en derde naoorlogse generatie, even eenvoudig als ingenieus stelt de schrijfster vervolgens aan de orde hoe de kleindochter haar ondanks de kloof probeert te overbruggen. Om aan de benauwenis in huis te ontsnappen geeft Judith zich op als figurant voor een film van een bewonderd Nederlands regisseur die waarheidsgetrouw de deportatie van een Joods weeshuis in Amersfoort gaat verfilmen, een tragische geschiedenis die eindigt in de gaskamers. Op de set speelt filmgedoe met concurrentie tussen de actrices, en versierpogingen door de sterspeler, perikelen die het boek ondanks het oorlogsthema licht houden, maar wat telt is wat de opnames met Judith doen. Ze blijkt een natuurtalent in het inleven, in haar van angst opengesperde ogen staat de gruwel onomwonden te lezen .

Soepel vervlecht Bianca Boer zo het verhaal van de getraumatiseerden die alles verdrongen met dat van de onwetenden die hen al een leven lang proberen te begrijpen. Ontroerend is hoe Judith en Nini op hetzelfde punt uitkomen, als de dementerende oude vrouw in haar kleindochter haar moeder meent te zien, en de kleindochter getroost bedenkt dat haar oma ‘nu eindelijk de oorlog voorbij is’. 

Bianca Boer
Draaidagen
Atlas Contact; 271 blz. € 21,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden