BoekrecensieRoman

Een geloofwaardig relaas van een vader over zijn worstelende ex

null Beeld
Beeld
Gerwin Van Der Werf

Een goede moeder van Jan van Mersbergen is een geloofwaardig relaas van een vader over zijn worstelende ex.

Het is een wonder dat ik dit dossier in handen heb gekregen, na al die tijd, staat op de eerste pagina van de nieuwe roman van Jan van Mersbergen. Aan het woord is een vader, een ex, ‘vervelende zeur, figurant, vloerenlegger, boeman, regelneef, hork’. Het is Jan van Mersbergen zelf, weten we uit interviews. Met Een goede moeder schreef hij zijn meest persoonlijke boek tot nu toe. Hij raakte na zijn scheiding verstrikt in een mislukt hulpverleningstraject dat het bezoek van zijn dochter aan haar moeder moest regelen. Naar aanleiding daarvan schreef hij, naar eigen zeggen, ‘een standbeeld voor iemand die moeite heeft rechtop te blijven staan’. Voor zijn ex dus, de moeder.

Normaal vind ik boeken waarin een ‘dossier’ wordt gevonden en die vervolgens bestaan uit e-mails, berichtjes en verslagen een tikje moeizaam. Ook in deze roman is het eerst even puzzelen: wie is wie en waar tussen deze snippers bevindt zich het verhaal dat verteld moet worden? Die bedenkingen weet Van Mersbergen snel van tafel te vegen. De verhalen van de moeder vormen het hart van het boek. Zij maakt op een telefoon een opname van haar kant van het verhaal, op aandringen van een hulpverlener. Het gekunstelde daarvan vergeet je snel, Van Mersbergen geeft haar een aandoenlijke stem, bijvoorbeeld als ze haar ex-man beschrijft: “Waterpas, alles moest waterpas […]. Hij werkte snel en slordig, zei hij altijd, en dat klopte wel. De afwerking was slordig, ongeschuurd, ongeschilderd. Maar allemaal stevig, recht en waterpas. Ik ben totaal niet waterpas”.

Jan van Mersbergen Beeld
Jan van Mersbergen

Van Mersbergen kruipt in het hoofd van de moeder, een patiënt, dat is moeilijk en confronterend, zeker ook voor de betrokkenen, de ex en de dochter. Toch is het de enige manier waarop hij dit verhaal respectvol kan vertellen, hij wordt nu gedwongen met haar ogen naar zichzelf kijken.

Falend beleid van Veilig Thuis

Tussendoor lezen we tenenkrommende e-mails en apps van ambtenaren. Ze geven een treffend beeld van aan alle kanten falend beleid van Veilig Thuis: “Moeder heeft ziektebesef maar beperkt ziekte-inzicht” en “gedurende de bijeenkomst zal er koffie, thee en water aanwezig zijn”. Je voelt de onmacht en de groeiende wanhoop van de vader mee. Maar Van Mersbergen zet hoger in, het gaat hem niet om die instanties, hij weet dondersgoed dat de literaire waarde van deze roman moet liggen in het portret van de getroebleerde moeder.

Is dat portret, dat standbeeld, geslaagd? Geloofwaardig vond ik haar zelfzucht, richtingloze liefde én haar rancune, want natuurlijk haat ze haar ex met zijn ijzeren gelijk en zijn nieuwe liefde, en natuurlijk mist ze haar dochtertje. Dat hij met zijn vriendin een kind krijgt, kan ze niet verdragen – haar eigen falen als moeder wordt erdoor benadrukt – maar als ze het kind ziet als peuter, dan smelt ze voor hem. Ik kon het allemaal navoelen. Minder geslaagd vond ik de manier waarop ze zich meer en meer identificeert met een psychotisch personage dat ze ooit in een film speelde, dat komt wat gewild over. Hoe dan ook, volgens Tsjechov draait het in een roman om de correcte weergave van een probleem, en niet om de oplossing. Hoe ver de oplossing ook weg lijkt, de weergave is in Een goede moeder sterk, liefdevol en ontroerend.

null Beeld

Jan van Mersbergen
Een goede moeder
Cossee, 288 blz. €22,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden