null Beeld

Filmrecensie(R)Evolutie

Een dictatuur van de efficiëntie, met liftmuziek in plaats van rock-’n-roll

(R)Evolutie
Regie: Servé Hermans
Met Angela Schijf, Anniek Pheifer, Bruno Vanden Broecke
★★★

Ronald Rovers

Limburg, 2040. Zo opent deze ‘dystopische komedie’ van Servé Hermans en scenarist Eddy Terstall, die gespeeld wordt door acteurs van Toneelgroep Maastricht. Dystopie en komedie lijken een wat wankele combinatie – al is Idiocracy uit 2006 zeker een hoogtepunt in het genre – en dat is ook precies de reden dat de film je na afloop licht verward achterlaat.

In een handjevol lange scènes die elk één of twee personages centraal stellen, schetst (R)Evolutie (de R staat voor ‘geregistreerd handelsmerk’) een paar zeer verontrustende toekomstontwikkelingen. Ja, een groot deel van Nederland staat inmiddels onder water en miljoenen mensen hebben de heuvels van Zuid-Limburg opgezocht om te overleven – waaronder verzetsgroep De Naturalisten – maar dat is niet eens het grootste probleem dat de film behandelt.

Angela Schijf (l) en  Anniek Pheifer. Beeld
Angela Schijf (l) en Anniek Pheifer.

Het echte probleem is wat je de dictatuur van de efficiëntie zou kunnen noemen. Drijvende en tegelijk stille kracht daarachter zijn de verzekeringsmaatschappijen, geholpen door technologische ontwikkelingen. Die bepalende invloed van verzekeringsmaatschappijen is deels al realiteit en voor de samenleving zijn daar flinke risico’s aan verbonden, in de zin van verregaande sturing van het dagelijks leven van burgers.

Ze treedt steeds sturender op

Kinderen kunnen in (R)Evolutie genetisch geoptimaliseerd worden, want welke ouder wil z’n kind nou niet de beste mogelijkheden in het leven geven? Is de gedachte. Je mag nog wel een ‘natuurlijk’ kind krijgen, maar dan verlies je je ziektekostenverzekering. Papa blijkt een afwijking in z’n genen te hebben, dus het risico is voor hem. Een mensachtige A.I. (Alecto, rollen van Angela Schijf) helpt in elk huishouden, maar leert door haar algoritmes steeds meer en treedt dus steeds sturender op. Bijvoorbeeld via de koelkast die zichzelf afsluit als vader die dag al genoeg calorieën op heeft. En zo dringt de efficiëntie, gecombineerd met het uitbannen van risico’s, op elk terrein van het leven binnen.

Het is dezelfde horror die Spielberg in Minority Report schetste met betrekking tot misdaad, waarin mensen gearresteerd werden omdat voorspeld werd dat ze de wet zouden overtreden. Verzekeringsmaatschappijen zien in deze ontwikkelingen alleen kostenbesparingen, maar er zitten grote ethische kwesties aan verbonden. Minstens zo groot als nu met het verschillend behandelen van gevaccineerden en ongevaccineerden.

Akelig dichtbij

(R)Evolutie overdrijft de boel wel een beetje en het irriteert na een tijdje zelfs dat deze problematische ontwikkelingen in vrijwel elke zin letterlijk worden uitgesproken. Dat kun je komedie noemen, maar het had ook wel wat subtieler gemogen. Iets meer de pijn van de personages laten voelen, die deze steriele levens helemaal niet willen.

Bovendien is het natuurlijk een tragedie dat deze ontwikkelingen zo akelig dichtbij zijn. Ontwikkelingen die een toekomst creëren waarin we levens mogen leiden waaruit alle rock-’n-roll is weggehaald en is ingeruild voor liftmuziek. Je zou willen dat parlement en kabinet juist op dit soort grote ontwikkelingen een visie ontwikkelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden