null Beeld

FilmrecensieMLK vs. the FBI

Documentaire laat zien hoe de machtige FBI Martin Luther King bleef tegenwerken

MLK vs. the FBI,
Regie: Sam Pollard,
★★★

Zo traag als de FBI de afgelopen twee jaar in ­actie kwam tegen de geweldsdreiging van Amerikaanse rechts-extremisten, zo snel en soepel kwam ze begin jaren zestig in actie tegen Martin Luther King, blijkt uit de ­documentaire MLK vs. the FBI. Dat geeft te denken.

De documentaire kon gemaakt worden omdat een deel van de geheime documenten rond de surveillance van Martin Luther King een tijd terug werd vrijgegeven. Het ­levert niet bijster veel nieuws op voor wie altijd al enig wantrouwen tegen de veiligheidsdiensten had. Een wantrouwen dat misschien wel gezond is. Tussen 1955 en 1968, toen hij werd vermoord, ontketende King niks minder dan een sociale revolutie, culminerend in de ondertekening van de Civil Rights Act onder president Johnson.

Bij het zien van deze documentaire dringt eens te meer tot je door wat een ongelofelijke prestatie het is geweest om dit met vreedzaam protest voor elkaar te krijgen. King speelde daar een sleutelrol in en dat zat de FBI al pakweg sinds het begin van de jaren zestig dwars: een charismatische leider van zwart Amerika. Dat kon niet goed zijn.

Heldenimago

De surveillance begon omdat een van Kings naaste medewerkers, de advocaat Stanley Levison, in de jaren vijftig een rol had gespeeld in de communistische partij. Hoeveel invloed had hij eigenlijk op King en op de koers van de burgerrechtenbeweging? Een begrijpelijke vraag, en dus kreeg de FBI toestemming voor de surveillance. Maar toen de FBI bij toeval doorkreeg dat King er ­buitenechtelijke relaties op nahield, begon men zich volledig daarop te focussen en dáár had men geen toestemming voor. Een buitenechtelijke relatie is nou eenmaal geen staatsondermijnende activiteit.

Martin Luther King. 

 Beeld
Martin Luther King.Beeld

Tussen de boeiende archiefbeelden van King – hij was nog zo jong! Met een Nobelprijs op z’n 35ste! – gebruikt de film eerst ietwat komische, maar later vooral vermoeiende verbeeldingen van geheim agenten uit de populaire cultuur. Doel is om te laten zien hoe goed de diensten waren in het verkopen van een heldenimago van zichzelf. Dat is op zich een legitiem punt: men ­gebruikte van alles om het vertrouwen van het publiek kunstmatig te vergroten. En als je ziet hoe bevooroordeeld de media King benaderden, dan was dat absoluut een on­gelijke strijd.

Jammer alleen dat die combinatie van cartooneske overdrijving en serieus historisch archiefmateriaal niet lekker werkt. Het doet niet helemaal recht aan de ernst van de situatie: hoe iemand die de leef­omstandigheden van een groot deel van de Amerikaanse bevolking probeert te verbeteren (later zette King zich ook in om de armoede te bestrijden, ook die onder het niet-zwarte deel van Amerika) wordt gesaboteerd door machtige organisaties met eindeloos veel middelen tot hun beschikking. De FBI komt er in deze documentaire te makkelijk mee weg.

Lees ook:

Filmrecensie van State Funeral

Documentaire over Stalins begrafenis is fascinerend verslag van een massapsychose.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden