BoekrecensiesLiteratuur

Die bruine in Osdorp, die witte in Paramaribo

Bodil de la Parra gaat op zoek naar haar Surinaamse afkomst. Ze vindt ook een verhaal over slavernij waar ze niet op zat te wachten.

Zes jaar geleden stond Bodil de la Parra samen met haar 75-jarige vader voor de resten van wat sinds 1892 R.L. de la Parra’s agenturen was geweest, de apotheek annex drogisterij die van generatie op generatie in de familie was gebleven.

De resten inderdaad, want twee jaar eerder was het huis gelegen aan de Zwartenhovenbrugstraat in Paramaribo tot op de grond afgebrand, inclusief de dure groenharthouten vloeren en trappen en de 148 Franse spijltjes waar de vrouw van de toenmalige apotheker zo trots op was geweest, en die de man in kwestie zijn hele leven lang had moeten afbetalen.

Voor De la Parra, die merkte hoezeer haar vader nog steeds geëmotioneerd raakte door de brand, was het bezoek aan het braakliggende terrein waar alleen de rood met zwart geglazuurde drempel nog aan de grandeur van vroeger herinnerde, de trigger om op zoek te gaan naar haar persoonlijke en familiale verleden.

Bodil de la ParraBeeld Familiearchief

Luthers kerkhof

Ze had altijd te horen gekregen dat de De la Parra’s afstamden van Sefardische Joden die in de zeventiende eeuw naar Suriname waren gekomen, maar hoe zat dat dan precies? Waar leefden ze van? En waarom lag haar oma begraven op een luthers kerkhof?

Als lezer van ‘Het verbrande huis’ kom je het antwoord op deze vragen slechts mondjesmaat te weten, tussendoor, zou je kunnen zeggen, want de schrijfster focust vooral op haar eigen levensverhaal. Dat is trouwens ook een verhaal van immigratie aangezien ze opgroeide in Osdorp, als dochter van cineast Pim de la Parra, bekend van films als het succesrijke ‘Blue Movie’ en het volstrekt geflopte ‘Wan Pipel’, de eerste Surinaamse film, die in 1976 uitkwam.

In Osdorp werd de kleine Bodil ‘die bruine’ genoemd, en toen ze op haar zesde voor het eerst in Paramaribo op familiebezoek was ‘die witte’.

Een paar jaar geleden maakte actrice en theatermaakster Bodil de la Parra ook al een voorstelling met de titel ‘Het verbrande huis’. Het boek is een uitdieping van die voorstelling, dezelfde thema’s, maar breder uitgewerkt, zonder dat je als lezer ooit het gevoel krijgt onnodige toevoegingen te zitten lezen. De la Parra’s boek blijft spannend, intrigerend en vooral ook fantastisch lichtvoetig verteld zonder ooit futiel te worden, en dat van de eerste tot de laatste pagina.

‘Maak je niet druk’

Wat de schrijfster het duidelijkst in de verf zet, zijn de cultuurverschillen tussen Nederland en Suriname, de specifieke uitdrukkingen bijvoorbeeld, zoals ‘no span’, wat om de haverklap wordt gezegd en zoiets betekent als ‘maak je niet druk’. En als je dan toch de neiging zou hebben ergens je afkeuring over te laten blijken, krijgt Bodil van haar tante te horen, maak dan een ‘tjoerie’ door je tong tegen je boventanden te plaatsen en lucht naar binnen te zuigen. Dat geluidje begrijpt iedereen.

De la Parra vond vooral in haar neven Noel en Kenneth instructeurs voor het leven. Ze toonden haar het land, gaven haar de raad aan een jongen die haar het hof maakte altijd te vragen wie zijn ouders waren omdat ze anders wel eens met haar broer naar bed dreigde te gaan omdat iedereen het met iedereen deed in Suriname. Ze gaven haar ongewild, door hun verarming, een beeld van het onheil dat Desi Bouterse over zijn land bracht.

Maar ook dat kan De la Parra niet afschrikken. Suriname is en blijft van haar, en van haar kinderen natuurlijk, want het zal wel geen toeval zijn dat haar zoon Jim zijn eerste stapjes zette in dat oude huis aan de Zwartenhovenbrugstraat.

Slaveneigenaars

Haar familie heeft ook zaken waar liever niet over gesproken wordt, ontdekt De la Parra gaandeweg. Zo komt de schrijfster te weten dat haar voorouders in de Jodensavanne woonden, waar ze plantages hadden en in de negentiende eeuw de grootste slaveneigenaars van heel Suriname waren.

Moet ze zich daar schuldig over voelen, vraagt ze zich af, een vraag die door haar bejaarde tante Gus retorisch wordt beantwoord. Alleen God kan dat weten, zegt ze: “Suriname is een smeltkroes van culturen. Je ene overgrootoma was een creoolse, je andere overgrootoma een Indiaanse, je neef is een Hindoestaan, je nichtjes zijn van een boslandcreool, en toch zijn we een familie, zoals de meeste families hier. Surinaams zijn zit vanbinnen. Daar mag je dus best trots op zijn.”

Wie is Bodil de la parra?

Bodil de la Parra (Amsterdam, 1963) is actrice en scenario- en toneelschrijfster. Ze studeerde aan de Kleinkunstacademie en de Amsterdamse Toneelschool. Ze schreef stukken voor Bellevue Lunchtheater, Theater Artemis, het NNT, Het Zuidelijk Toneel en Orkater.

Ze schreef onder meer de voorstelling ‘Gouwe Pinda’s’ - waarin ze speelde met Nadja Hüpscher en Esther Scheldwacht - en voor de grote Surinametentoonstelling werkte ze als scriptschrijver mee aan ‘De Suriname Monologen’. Over de geschiedenis van haar Surinaamse familie maakte ze in het theaterseizoen 2018/2019 de gelijknamige theatermonoloog waarvan de foto links het affiche was. Bodil de la Parra is de dochter van Pim de la Parra en Lies Oei.

Beeld Frank Castelein

Oordeel: spannend en lichtvoetig, nergens futiel.

Bodil de la Parra 
Het verbrande huis
Lebowski; 240 blz. € 22,90

Lees ook:

Waarom Anton de Koms ‘Slaven van Suriname’ blijft inspireren

Anton de Koms ‘Wij slaven van Suriname’ blijft generatie op generatie inspireren. In onderstaande inleiding bij een heruitgave legt activist Mitchell Esajas uit waarom.

Suriname Monologen: ‘Het land haat de zonde, maar houdt van de zondaar’

Stichting ‘Julius Leeft!’ speelt vanavond het vijfde deel van de Suriname Monologen in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Krap een maand na de veroordeling van Desi Bouterse staat uitgerekend de Surinaamse president centraal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden