null Beeld

PoëzieJanita Monna

Dichteres Warsan Shire maakt een vuist voor meisjes die opgroeien in de islamitische wereld

Janita Monna

Britse Warsan Shire, geboren uit Somalische ouders, doet met ieder woord voelen wat het is om vluchteling te zijn.

Dat je rustig in je eigen huis op de bank zit en leest: ‘Niemand verlaat zijn thuis tenzij thuis de bek van een haai is.’ En je de bundel waar je net in begonnen was even moet wegleggen om de omvang van die regel tot je door te laten dringen.

Dat je binnenkort dat veilige huis even verlaat voor een vakantie. Je aarzelt nog, nemen we de trein, of toch de auto? En dat iemand schrijft: ‘Niemand zou kiezen voor dagen en nachten in de buik van een/ vrachtwagen, tenzij de afgelegde kilometers meer betekenden dan rei-/zen.’ Je weet: jouw donkerrode paspoort slecht alle grenzen, maar wat als je in die vrachtwagen zat? ‘Bij elke controlepost wordt de vluchteling gevraagd/ ben jij een mens?’

Vrijwel ieder gedicht van Warsan Shire blaast je van je sokken. Dat gebeurde ook Beyoncé, inderdaad, de wereldster, die de kracht van het werk voelde en de noodzaak ervan, toen ze op haar album Lemonade passages opnam uit gedichten van Shire.

Wie ze is? Een jonge dichter, geboren in Kenia uit Somalische ouders. Ze groeide op in Engeland. Onlangs verscheen Shires debuut Zegen de dochter in het Nederlands. En ook in de vertaling van Radna Fabias gaat haar stem recht het hart in.

Vervreemd raken en een vreemde worden

Het werk trekt een gordijn weg voor een wereld die vaak in marges verscholen is. Met ieder woord doet ze voelen wat het is vluchteling te zijn, ontmenselijkt te worden. Hoe altijd tussen twee werelden te leven, vervreemd raken van je geboorteland, vreemde blijven in je nieuwe land en je kinderen, groot geworden in die nieuwe samenleving, niet meer begrijpen.

Shire maakt een vuist voor meisjes, voor vrouwen die opgroeien in een door mannen gedomineerde, islamitische wereld, schrijft over kindbruiden, vlinderende seksualiteit, vrouwenbesnijdenis: ‘Na de ingreep, leren de meisjes weer lopen, zeemeerminnen/ met nieuwe benen, de zachte knieën knikkend onder/ hun rauwe, zondeloze lichamen’. Zinnelijk, en ook licht. Want jongens voor het huwelijk mogen dan als haram, verboden, worden beschouwd, vrouwen weten heel goed hoe de suggestie van maagdelijkheid te wekken: ‘Sofia gebruikte duivenbloed tijdens haar huwelijksnacht.’

Dit is een stem waarin de woorden scherp als kiezels zijn. En tikken die tegen elkaar, dan geeft dat vonken. Vuur.

De Abubakr-meisjes zijn veranderd

De zomer dat de Abubakr-meisjes weer thuiskomen, zitten we
in een kring bij de appelboom
in hun moeders tuin.

Ze lijken alle vijf ouder. Amels verharde tepels drukken
door het paisley van haar blouse, minaretten
die mannen oproepen tot aanbidding.

Dochter is een synoniem van verrader,
mompelt hun vader
in zijn slaap.

Voordat ze vertrokken, waren we hetzelfde, onze kippenborsten rammelden,
beeldjes in lange rokken, wachtend
om onze honger tegemoet te groeien.

Een van hen duwt mijn knieën tegen elkaar. Zit als een meisje.
Ik vinger een gat in mijn korte broek,
schaamte verwarmt mijn huid.

Juwariyah, mijn leeftijd, leunt voorover en fluistert
Ik ben voor het eerst ongesteld geworden.

Haar haar komt in mijn mond als ik dichterbij probeer te komen,
Hoe voelde het?

Na de ingreep, leren de meisjes weer lopen, zeemeerminnen
met nieuwe benen, de zachte knieën knikkend onder
hun rauwe, zondeloze lichamen.

We liggen naast elkaar in bed, houden spiegels
voor de monden van onze rokken,
vergelijken onze wonden.

Warsan Shire

null Beeld

Warsan Shire
Zegen de dochter
Vert. Radna Fabias
Das Mag;
96 blz. €19,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden