Uit de kast

De wereld zien in een zandkorrel

Over quarantaine en epidemieën weten we voorlopig genoeg, nu willen we iets anders lezen. P. F. Thomése tipt boeken van Tokarczuk, Herzog en Siebelink.

Een enkel genoegen uit het volle leven daargelaten, bevind ik mij het liefst tussen boeken: ongelezen, half gelezen, duizend keer gelezen. Elk boek is, telkens opnieuw, een belofte. En wat is er mooier dan je omringd te weten door meer beloften dan er waargemaakt kunnen worden? To See a World in a Grain of Sand, dichtte William Blake. Er zijn zo veel werelden als er zandkorreltjes zijn, ben ik zo vrij om te vertalen. Verbeeldingskracht, leer ik hieruit, is zicht op de eeuwigheid.

Over Blake gesproken, deze licht geschifte spirituele ziener speelt een duis­tere rol in een roman met de vreem­de titel ‘Jaag je ploeg over de botten der doden’. Op die titel, die bij nadere bestudering een vers van Blake blijkt te zijn, was ik afgekomen als een bij op de honing. De auteur is de Poolse Olga Tokarczuk, het jongste Nobelprijsdier.

Net als in de profetieën en visioenen van Blake zelf fonkelen in haar roman de betekenissen als sterren aan de nachthemel. De hoofdpersoon, de wat oudere en enigszins afgedankte Janina, is astrologe en niet van deze wereld. Ze koerst liever op de sterren dan op de wetten der mensen. Ze woont aan de rand van de maatschappij, aan de grens ook, en in zekere zin woont ze ook, om met Blake te spreken, op de grens tussen Hemel en Hel. In de loop van de roman blijkt ze te heersen over Leven en Dood, maar hier over uitweiden betekent spoilers publiceren.

Een altijd welkome verstoorder van de goede orde is de Duitse filmauteur Werner Herzog, vermaard om zijn voorkeur voor extreme omstandigheden. In ‘A Guide For The Perplexed. Conversations with Paul Cronin’ vertelt hij over de wordingsgeschiedenissen van zijn films, die even fabel­achtig, zo niet fabelachtiger zijn dan de films zelf, niet in het minst door de onberekenbare aanwezigheid van de acteur Klaus Kinski, een pathologische narcist en Herzogs cinematografische alter ego.

Fameus is hun beider ‘Fitzcarral­do’, over een 19de-eeuwse pionier die een operahuis in de jungle wil bouwen. Pièce de résistance is het tita­nen­werk om een luxe passagiersschip over een berg te tillen, zodat het zijn route stroomopwaarts kan vervolgen. Dit schip is door Indiaanse figuranten met boomstammen en touwen écht over die berg getrokken, waarbij diverse mensen omkwamen. Je staat perplex – maar volgens Herzog moet je dat anders zien.

Het volgende boek op de stapel is ‘Maar waar zijn die duiven dan’ van Jan Siebelink, een biecht waar zelfs de Heer vreemd van op zal kijken.

P. F. Thomése (1958) publiceerde eenentwintig boeken; romans en verhalenbundels, fictie en non-fictie. Zijn nieuwste roman ‘Vaderliefde’ verscheen in 2019 en kreeg enthousiaste kritieken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden