Bas en Bos 63 Up

De tijd is een prachtige, niet te ontwijken klootzak

Jackie, Lynn en Sue (14) hangt het trouwen boven het hoofd

De tijd is een klootzak’, kalkten mijn vriendin Eva en ik twintig jaar geleden op de muur van ons gedeelde appartement. De tijd glipt je vaak uit handen en alleen op spaarzame momenten heb je hem bewust beet.De ultieme samenballing van de tijd is deze week tot en met vandaag bij de VPRO te zien, met de beroemde Britse documentaireserie ‘63 Up’. Een fascinerend project, waarin filmmaker Michael Apted een groep Britse kinderen elke zeven jaar filmde, van 7 tot inmiddels 63 jaar oud. Oorspronkelijk was de film een onderzoek naar hoe de klassenmaatschappij levens zou bepalen.

 Werd het wat met die vechtende Tony? Of de krantenlezende Andrew (7)? Gaandeweg bleken liefde, gezondheid en zin of zinloosheid veel belangrijker. Je kijkt weliswaar naar de particuliere levens van de volkse Tony, de upper class Andrew, de eigengereide Sue of rebelse Jackie, maar ziet eigenlijk hoe ‘de mens’ zijn leven leidt. Iedereen heeft grootse verwachtingen, krijgt zijn portie te verduren en probeert er het beste van te maken. Het is grandioos dat het project dát weet te vangen.

De latere advocaat Andrew (midden)

Veertien zevenjarige kinderen

Het begon in 1964 toen regisseur Paul Almond veertien zevenjarige kinderen interviewde over hun toekomstdromen. In dat ‘7 Up’ stelde hij de meisjes nog vragen over trouwen en kinderen krijgen, en de jongens over hun ambities – Jackie zou daarover later woest worden. Michael Apted, toen pas 22 en researcher, ­later regisseur, volgde de kinderen daarna elke zeven jaar en groeide met hen mee. Ze werden 14 en hadden pukkelige dromen (14 Up), ze werden 21 en stapten de wereld in (21 Up). Met 28 werden de contouren van het echte leven zichtbaar: scheidingen, kinderen, goede en slechte banen. Op hun 35ste had het leven alweer een andere afslag genomen. Met 42 waren sommige wegen definitief afgesloten, zoals nog een kind krijgen. De leeftijd van 49 was wat onbestemd, maar 56 bleek weer een punt waarbij carrières vastliepen, ouders ziek werden en uitstapjes naar het buitenland werden ondernomen

Nu, in 63 Up, zijn taxichauffeur Tony, kernfysicus Nick en de anderen allemaal 63 jaar. Bibliothecaresse Lynn is gestorven en Nick is ernstig ziek. Dat was het dan, een heel leven, denk je als je hen als kind terugziet. Dat leven werd ook bepaald door maatschappelijke veranderingen. Taxichauffeur Tony raakte door Uber een derde van zijn inkomen kwijt en moest zijn Spaanse vakantiehuis opgeven. Maar de vrouwen die vroeger alleen vragen over trouwen kregen, hadden goede banen gekregen. Was dat te voorspellen geweest? Een van de ideeën van de serie was dat je in het kind de volwassene al ziet: “Geef mij het kind van zeven en ik geef je de man”, legt Apted hun allen voor. Ze concluderen allen dat de kern van een persoonlijkheid er al is, maar dat niemand de loop van hun leven had kunnen voorspellen.

Kernfysicus Nick met zijn tweede vrouw. Hij was gescheiden en werd later ziek

Het is vooral mooi om op NPO Start Plus alle eerdere Up-uitzendingen te bekijken. Dan besef je hoe ook de filmmaker van jong naar oud meeverandert. Achteraf had hij de zevenjarige meisjes vast andere vragen willen stellen. Doordat hij de discussie daarover met de felle Jackie ook in de film monteert, laat hij zien dat ook hij niet boven de tijd staat.

De tijd is een klootzak. Maar ook een prachtig en niet te ontwijken fenomeen.

Vier keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden