SchrijversinterviewS.A. Cosby

De schrijver S.A. Cosby zag in zijn jeugd veel gevechten. ‘In mijn boek wordt geen enkel probleem met geweld opgelost’

S.A. Cosby: ‘Zonen neigen hun vader op een voetstuk te zetten’ Beeld
S.A. Cosby: ‘Zonen neigen hun vader op een voetstuk te zetten’

De perfecte overval. Tuurlijk gaat het fout. Een laatste uitweg is poëtisch en gewelddadig, hoopvol en wreed. S.A. Cosby: ‘Ik denk dat schrijvers, kunstenaars het wel over geweld moeten hebben’.

Remke de Lange

Auto’s. En vaders en zonen, die het juiste willen doen en toch het verkeerde kiezen. De thema’s van Een laatste uitweg zijn snel samengevat. Beauregard Montage heeft zijn duistere verleden als geroemde bestuurder van vluchtauto’s achter zich gelaten. Met zijn gezin woont hij in een trailer in Virginia. Familieman. Eigenaar van een garage. Maar de zaken gaan slecht. ­Beauregard heeft geld nodig. Dan komt zijn kans: een overval op een juwelenwinkeltje. Of hij wil rijden. Kan niet fout gaan. Een laatste uitweg is zo’n verhaal waarvan je op pagina tien al denkt: ‘Gast, doe - het - nou - niet.’ Beauregard doet het toch.

“Ja auto’s”, beaamt schrijver S.A. Cosby. “Ik groeide arm op, in landelijk gebied, en daar gaven auto’s me een gevoel van vrijheid. Een auto kopen en die opknappen: zo leek ik de armoede achter me te kunnen laten. De auto is een belangrijk onderdeel van de Amerikaanse mystiek, van het mannelijk ideaal en de outlaw-mentaliteit.”

Zijn boek speelt zich af in een gemeenschap waar mensen van loonstrook naar loonstrook leven, veel goedkoop bier drinken en dan aankloppen bij een man met een serie Elvistatoeages op zijn arm, in een chronologische tijdlijn van zijn leven.

De schrijver vertelt via zijn beeldscherm vanuit Gloucester, Virginia, de staat waar hij altijd heeft gewoond. Koptelefoon over zijn pet, een zweem van grijs in zijn zwarte sik, vlak achter hem een rommelige boekenkast.

Beauregard is intens verknocht aan de Plymouth Duster waar zijn vader ooit in reed. Wat voor auto heeft u?

“Haha, nu rijd ik in een verstandige, zuinige vierdeurs middenklasser, een auto voor een man van middelbare leeftijd. Als tiener had ik een ’79 Oldsmobile en die heb ik stevig opgevoerd. Samen met mijn broer heb ik er veel mee geracet. Op een gegeven moment had ik zoveel snelheidsboetes dat mijn moeder zei: nu verkoop je dat ding.”

Uw boek gaat over een man die wordt beheerst door herinneringen aan zijn vader, en ondertussen probeert zelf een goede vader te zijn. Dat gaat hem moeilijk af. U heeft het opgedragen aan uw vader. Wat wilt u zeggen over vaderschap?

“Dit is een persoonlijk thema. Mijn ouders gingen uit elkaar toen ik heel jong was en met mijn vader heb ik lange tijd een moeizame relatie gehad. Die hebben we gerepareerd toen ik volwassen was. Zonen neigen hun vader op een voetstuk te zetten, totdat ze erachter komen dat vaders mensen zijn, met fouten en kwetsbaarheden. Dat is een bepalend moment in het leven, je bent een beetje teleurgesteld. Beauregard doet er het hele boek over op dat punt te komen.”

Andersom zadelen vaders zonen op met grote verwachtingen. U opent met de tekst ‘Een vader is iemand die van zijn zoon verwacht net zo’n goede man te worden als hij had moeten zijn’.

“Ouders willen altijd dat hun kind verder komt dan zij. Soms komt dat verlangen niet overeen met het verlangen dat een kind zelf voor het leven heeft. Ik was een intelligent kind en mijn ouders wilden me graag zien uitblinken. Dat kan een zware last zijn. Ik heb die last gevoeld, en het geluk gehad ondanks die druk te kunnen en willen schrijven. Met dit boek heb ik veel persoonlijks kunnen verwerken, het is louterend gebleken.”

Heeft u zelf kinderen?

“Nee, dat is een bewuste keuze geweest. Ik heb wel een nichtje, de dochter van mijn broer. Inmiddels is ze volwassen, ik probeer haar te laten weten: ga je eigen weg. Mijn latere boek Razorblade Tears gaat ook over vaders en zonen, over wat twee vaders hadden gewild dat hun zonen waren. Ik denk dat het mannen in de VS moeilijk wordt gemaakt gevoelig, kwetsbaar te zijn. En dus houden ze hartstochtelijk vast aan hun mannelijkheid. Dat veroorzaakt veel problemen.”

U beschrijft geweld op een manier die we in Hollywoodfilms niet zien: op momenten van stress en angst beginnen mensen over te geven, darmen worden geleegd. Hoe doe je research naar geweld?

“Ik groeide op in een huis net achter een bar. Als kind heb ik veel bargevechten gezien. Later ben ik bouncer geweest, zag ik opnieuw veel geweld. In het boek wilde ik geen gratuit geweld, geen mensen die worden neergeslagen en gewoon weer opstaan. Geweld heeft consequenties, het effect wilde ik laten zien. Ik ben in elkaar geslagen, en gaf over. In mijn boek is geweld smerig en eng, het heeft betekenis voor de personages én de lezer. Met dit soort mensen ben ik opgegroeid. Kunnen ze zich niet uitdrukken, dan gebruiken ze soms geweld. Ik juich het niet toe, maar ik wil me er ook niet voor afsluiten.”

S.A. Cosby Beeld
S.A. Cosby

Uw boek las ik terwijl uit de VS het nieuws kwam van weer een grote schietpartij op een school. Hoe plaatst u uw verhaal in de Amerikaanse cultuur die zo vaak vertelt dat je problemen oplost met geweld?

“In mijn boek wordt geen enkel probleem met geweld opgelost. Alle ellende die Beauregard treft, gebeurt omdat hij geweld gebruikt. Het escaleert, zijn kinderen, vrouw, beste vriend raken erbij betrokken. Pas tegen het einde beseft hij dat de pogingen om zijn problemen op te lossen, niet werken. Beauregard moet beslissen wie hij wil zijn: outlaw of familieman. Het kan niet allebei. In Amerika zijn we gek op wapens en de cowboymentaliteit. Daar wil ik ver van blijven. Tegelijkertijd: geweld bestaat, ik onderzoek het. Ik denk dat schrijvers, kunstenaars het erover moeten hebben.”

Maar toch. In uw boek zien we een twaalfjarige jongen overgaan tot zwaar geweld. Dat is nogal pittig om te lezen.

“Het was ook pittig om te schrijven. Ik heb getwijfeld. Ik wilde laten zien dat Beauregard echt denkt dat hij in een bubbel leeft, dat hij het verleden kan weghouden voor zijn gezin. Dat is onzin. Zijn kinderen weten wie hij is. De prijs voor die overmoed is dat zijn zoon een wapen oppakt en ook denkt een probleem op te lossen.

“Als ik schrijver James Baldwin mag parafraseren: Ik hou van mijn land, en dat geeft me het recht om de mensen met wie ik leef de waarheid te tonen. Het is een vreselijke wereld als een twaalfjarige een vuurwapen in handen kan krijgen.”

De personages lijken gedoemd. Bent u optimistisch over de mensheid?

“Ik ben pragmatisch optimistisch, haha. Ik denk dat mensen soms het goede doen, en vaak het makkelijke. Dat is lang niet altijd het juiste. Ik hou van mijn personages, maar ik zie dat ze soms heel slechte ­beslissingen nemen. Toch geef ik ze graag een beetje hoop.”

Racisme is voelbaar in uw boek. Beauregard, zwart, wordt soms ontstellend grof bejegend. Gloucester, Virginia ligt in het Zuiden. Hoe was de sfeer daar tijdens de Black Lives Matter manifestaties?

“Ik hoorde witte buren wel zeggen: niks aan de hand. Hier is niemand omgekomen door politiegeweld, hoezo demonstreren? In mijn gemeente staat pal voor de rechtbank een standbeeld van een confederate held, ­iemand die tijdens de burgeroorlog, honderdvijftig jaar geleden, vocht voor afscheiding van de Verenigde Staten. Mensen realiseren zich niet hoe pijnlijk het is om daar steeds mee te worden geconfronteerd. Maar zwarte mensen zijn hier even lang als de apologeten die alles goedpraten. Ik woon hier, ik hou van deze plek. Ik ga nergens anders heen.”

Een overval, achtervolgingen, shoot outs: het boek leest als een actiefilm. Nooit overwogen om het als scenario te schrijven?

“Ik ben gek op films, ze zijn van grote invloed, mijn werk is heel filmisch. En ja, ik ben al benaderd om een scenario te schrijven, wie weet. Maar boeken zijn mijn medium: je kunt meer de diepte ingaan.”

Ironisch wel, de grootste filmgek in het boek is ook de ergste slechterik.

“Ja, haha, dat is een knipoog naar de lezer. Alle films die hij noemt zijn favorieten van mij.”

Over de schrijver

S.A. Cosby (1973) groeide op in Virginia, waar hij nog altijd woont. Hij werkte onder meer als bouncer, op een vissersboot en in een bouwmarkt. Hij publiceerde verhalen en een eerste roman, My Darkest Prayer, voordat hij opviel met Blacktop Wasteland, dat onder meer met de Los Angeles Times Book Prize werd onderscheiden. Daarna schreef hij Razorblade Tears, een wraakverhaal over de vaders van twee vermoorde mannen die met elkaar getrouwd waren. Hij werkt nu aan een boek over een zwarte sheriff in de periode na de verkiezing van president Trump.

De filmrechten van uw werk zijn al verkocht. Producent Jerry Bruckheimer, bekend van films als Top Gun en Armageddon, bleek geïnteresseerd?

“Ja, er ligt een scenario naar dit boek, een scenario naar Razorblade Tears is in ontwikkeling. Als filmliefhebber zit ik me enorm te verheugen op de beelden van die intense achtervolging waarbij Beauregard met zijn auto door de lucht vliegt.”

U heeft vast een favoriete acteur voor de hoofdrol.

“Idris Elba. Ik weet niet of hij geïnteresseerd zou zijn, maar hem zie ik helemaal voor me.”

U begon jong met schrijven. Klopt het dat uw eerste gepubliceerde werk een brief aan de kerstman was?

“Die schreef ik voor de lokale krant, mijn moeder heeft ‘m uitgeknipt. Het was niet mijn beste schrijfsel ooit hoor. Ik vroeg de Kerstman om een GI Joe-pop en een elektrische racebaan en vervolgde met een essay waarin ik me kwaad maakte over mensen die niet in de Kerstman geloven. Niet lang daarna kreeg ik van mijn moeder een typemachine, sindsdien heb ik geschreven.”

Lange tijd kwam uw inkomen van ander werk, inmiddels kunt u leven van de boeken. Heeft dat het schrijven veranderd?

“Voordat de boeken een succes werden, hunkerde ik. Ik werd zo vaak afgewezen dat ik een soort woede had ontwikkeld: nu ga ik iets schrijven dat zo goed is dat je er niet omheen kunt. Dit boek heb ik in drie maanden geschreven. Het verhaal waar ik nu aan werk, had een langere aanloop. Ik dacht steeds: het moet minstens zo succesvol worden als het vorige. Dat verlamde me. Een vriend gaf me goed advies: laat het gewoon goed worden. Nu, als professional, moet ik iets dieper graven voor het vuur, bij gebrek aan woede. Voorheen werkte ik zestig uur per week in een bouwmarkt, nu ziet mijn leven er anders uit. Het is een beetje wennen, financieel comfort, dat had ik nog nooit gehad.

“Ik hou van verhalen vertellen. Makkelijk vind ik het niet, maar dit is het enige waarvan ik voel dat ik er van nature goed in ben. Soms gaat het schrijven, om een metafoor uit het boek te gebruiken, als een goed geoliede machine.”

Dan vliegt u, net als Beauregard.

“Precies. Op die momenten ben ik het gelukkigst.”

null Beeld

S.A. Cosby
Een laatste uitweg
(Blacktop Wasteland)
Vert. Joost van der Meer en Bill Oostendorp
The House of Books: 320 blz. € 21,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden