null Beeld
Beeld

RecensieBoek

‘De naam van de moeder’ is een nostalgisch relaas over onbesproken en onverwerkte trauma’s

Nostalgische roman van Roberto Camurri over een gebroken familie is bij vlagen meeslepend.

La famiglia behoort tot de meest geliefde thema’s van Italiaanse schrijvers en filmmakers. Zo werden we vroeger vaak ondergedompeld in het wel en wee van die grote, warme Italiaanse families, waar de rollen duidelijk waren, waar familiebelangen en eergevoel voorop stonden, waar je altijd terecht kon.

Dat traditionele warme nest is allang verdwenen. Gebroken eenkindgezinnen en moeizame familiebanden zijn de rode draden in beroemde boeken van schrijvers als Niccolò Ammaniti, Paolo Giordano en Paolo Cognetti. En ook nieuwkomer Roberto Camurri (1982) past in deze trend. In zijn bekroonde debuut De menselijke maat (2018) vertelde hij aangrijpend over mannen en vrouwen die ondanks hechte banden nooit over gevoelens spreken.

In De naam van de moeder beschrijft hij een kapotte familie waar iedereen in een eigen wereld leeft. De moeder verdwijnt zonder uitleg of excuus uit het leven van haar jonge gezin. Een amper tien maanden oude baby blijft achter bij zijn onbeholpen en radeloze vader.

‘Hij mist haar, hoe radicaal ze altijd was, hoe ze nooit twijfels had, hij mist het om haar in huis te hebben, haar te horen lachen, die paar keer dat ze zich liet gaan was het geweldig, denkt hij. Hij mist haar handen, dat ze om zeven uur zondagochtend het huis poetste, hij mist het om te worden gewekt door het geluid van de stofzuiger, om haar te horen zingen onder de douche.’

Zijn enige uitlaatklep is zich bezatten

Ettore spreekt met niemand over zijn gemis. Zijn enige uitlaatklep is zich bezatten, een gevecht beginnen met vreemde kerels, en dan maar aan hen vragen waar zijn vrouw is. Terug thuis verbrandt hij haar gekoesterde nachthemd, scheert de snor af die zij zo prachtig vond.

Van deze stille en gekrenkte vader leert ook de kleine Pietro niet hoe om te gaan met gevoelens. Wanneer ze samen de puppy Snuffel gaan ophalen ziet het jongetje vooral het leed van de moederhond en vraagt hij zich af of de pijn van het gemis van zijn eigen moeder ooit zal overgaan.

Roberto Camurri Beeld
Roberto CamurriBeeld

Als adolescent is hij doodsbang om zijn vriendin Miriam te verliezen, maar hij kan haar geen volwaardige relatie bieden, krenkt haar met gevoelloos gedrag en vlucht in heilloze avontuurtjes. De uitbarsting, waarbij Miriam zegt dat zijn moeder gelijk had om hem in de steek te laten, laat niet lang op zich wachten.

Jaren later zitten Ettore en Pietro, die zojuist zelf vader is geworden, zwijgend bij het graf van Snuffel. Pietro waagt het om de stilte te verbreken met een wanhopige vraag: ‘Denk jij dat Snuffel het gemis van haar moeder uiteindelijk niet meer voelde?’ Als enige reactie geeft zijn vader hem het dagboek van zijn moeder over de eerste maanden van zijn leven. Het staat vol ‘gebeurtenissen die emotieloos plaatsvinden’ en eindigt met de zin ‘vandaag is een goede dag, hij heeft maar zestien uur gehuild’.

Een nieuwe affaire van Pietro leidt tenslotte tot een confrontatie tussen vader en zoon, en een ontlading. Net als in de bekroonde verhalen van De menselijke maat vertelt Camurri zo opnieuw aanstekelijk over mannen, vrouwen en de gevoelens die zij aanvankelijk niet uit durven spreken. Het uitgangspunt van deze nieuwe roman is ook zeker origineel, normaal zijn het tenslotte vaders die hun gezin in de steek laten. Het nostalgische relaas over onbesproken en onverwerkte trauma’s wordt bij vlagen meeslepend, maar uiteindelijk is de uitwerking nogal doorzichtig en zijn de plotse uitbarstingen van opgekropte gevoelens wel erg zwaar aangezet.

null Beeld
Beeld

Roberto Camurri
De naam van de moeder
Vert. Manon Smits.
De Bezige Bij; € 21,99
(verschijnt 2/3)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden