RecensieVerbrande suiker

De debuutroman van Avni Doshi doet denken aan ‘Absolutely Fabulous’, maar dan in India

null Beeld
Beeld

Booker-genomineerde Avni Doshi tekent de relatie tussen moeder en dochter fascinerend en met veel charme.

“Ik zou liegen als ik zou zeggen dat ik nooit plezier heb beleefd aan de ellende van mijn moeder.” In Verbrande suiker, vorig jaar genomineerd voor de Booker Prize, valt de debuterende Avni Doshi met de deur in huis. “Als kind leed ik door haar toedoen en alle pijn die zij daarna doormaakte kwam me voor als een soort terugbetaling.”

Veel plezier is dochter Antara, beeldend kunstenaar, niet meer vergund. Wilde ze haar moeder vroeger nog weleens ‘onder het genot van een kopje thee’ herinneren aan haar wreedheid, nu heeft dat geen zin meer: moeder Tara is dementerend. En mocht ze toch een poging wagen, dan zijn er anderen die Antara tegenhouden. “Zo is het wel genoeg. Ze weet het niet meer, het arme mens.”

Taugébonen op kleur

De roman begint breed en schetsmatig. Er is iets met een afwezige vader, een ashram, Sai Baba, een zwerversbestaan, nonnen op een kostschool, Nana en Nani (opa en oma) – maar wat ma nou precies te verwijten valt? Aanvankelijk focust Doshi op het heden: op de vraag ‘Wat doen we met ma?’ en op de miscommunicatie tussen Antara en haar man Delip. Als de echtelieden ruzie hebben neemt Antara haar toevlucht tot de spiegels waarmee de woonkamer behangen is, omdat ‘een spiegelbeeld zien schreeuwen hetzelfde is als televisiekijken’.

Met haar moeder kibbelt Antara over haar werk, feminisme en futiliteiten. Tot ergernis van ma sorteert Antara taugébonen op kleur en zij ergert zich op haar beurt aan ma’s woordgebruik als deze het over een sliertje kurkuma ‘ter grootte van een babyvoorhuidje’ heeft. Gekissebis dat me, ondanks die vileine voorbode, aan Eddie en Saffie deed denken. Absolutely Fabulous, maar dan in Poona (India), met een rivier die tijdens de moesson overstroomt en opdroogt in de zomer. “Soms bereikt de stank van de stilstaande poelen het appartement van Ma. Op de oevers verrijzen gebouwen, een combinatie van luxe koopappartementen en vijfsterrenhotels die op hun websites reclame maken voor het uitzicht over het water. De bouwplaatsen worden gescheiden door gigantische reclameborden voor soapseries in het Hindi en crèmes waar je huid lichter van wordt.”

 Avni Doshi Beeld
Avni DoshiBeeld

In dit door Doshi fraai getekende decor moet Antara alle zeilen bijzetten om grip op de werkelijkheid te houden. In haar laatste kunstwerk tekende ze drie jaar lang elke dag opnieuw, uit haar hoofd, de tekening van de vorige dag na, een reeks die ooit begon met een toevallig gevonden foto, maar kunst maakt ze nu al een tijdje niet meer. Naast de zorg voor een moeder die nooit voor haar heeft gezorgd, lijkt haar leven een aaneenschakeling van vragen waar ze op het einde van haar jeugd, ‘dit onvermogende tijdperk’, antwoorden op had moeten geven. Wil ze kinderen?, om (niet zo) maar wat te noemen.

En dan wordt, in nog 200 woorden, de ziel van een huwelijk blootgelegd:

“Terwijl ik het vraag besef ik dat ik geen kinderen wil die hetzelfde klinken als hij, alsof hun tong te losjes in hun mond beweegt. Ik had hem deze vraag al gesteld toen we drie maanden aan het daten waren, met een fles wijn erbij, toen we het over de ellende van onze ouders hadden.

‘Ik geloof van wel. Jij niet?’ zegt hij.

Het is precies hetzelfde antwoord als toen. Hij is dezelfde man. Hij is niet veranderd. Morgen zal het afnemende maan zijn.

‘Waarom?’

‘Waarom wat?’

‘Waarom wil je kinderen?’

Hij haalt zijn schouders op. ‘Om net als andere mensen te zijn.’

Ik weet niet meer wat ik de laatste keer heb gezegd en of het iets is wat ik ook wil, maar het voelt vertrouwd, het voelt als iets wat ik zou zeggen. Is conformiteit niet iets waar ik altijd naar heb verlangd? En ik kijk naar Dilip en hij glimlacht.

‘Je bent vandaag het appartement niet uit geweest, of wel?’ ”

Reusachtige goeroe

Doshi grossiert in dit soort scènes die, als kort verhaal, volledig op zichzelf zouden kunnen staan.

Ook ma heeft ooit naar een gewoon leven verlangd, met als resultaat: Antara. Maar het kind was nog geen vier jaar oud toen de ashram lonkte en Antara’s vader werd ingeruild voor Baba, de reusachtige goeroe.

In een pagina’s lange droom met mensen als witte, grijpgrage piramides wordt de lezer getuige van de imprint die het leven in de ashram bij haar achterliet. Waarna de lezer, als in een trechter, vanuit dat brede, quasi ordeloze begin wordt meegezogen in een wereld van oorzaak en gevolg, en de roman, bijna ongemerkt, van een verzameling treffende schetsen is getransformeerd in een pageturner.

Fascinerend en van grote charme.

null Beeld
Beeld

Avni Doshi
Verbrande suiker
Vert. Luud Dorresteijn en Maaike Harkink
Xander; 304 blz. € 20,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden