BoekrecensieMijn konijn van vaderskant

De bijna-doodervaring zet de verhalenverteller in‘Mijn konijn van vaderskant’ van Etgar Keret op scherp

Absurde, lichte verhalen vol misère die dienen als reclame voor het leven.

In het universum van verhalenschrijver Etgar Keret is werkelijk alles mogelijk: goudvissen kunnen praten, aambeien hebben een persoonlijkheid en een droomvrouw kan ’s nachts zomaar in een dik, harig mannetje transformeren dat voetbal met je kijkt. Het zijn sprankelende vertellingen, ontsproten aan een uniek brein: absurd maar toch geloofwaardig, hilarisch maar diep ontroerend en geschreven met veel mededogen voor de tekortkomingen van de mens. Ooit zei de Israëlische schrijver: “Ik schrijf zodat de lezers iets meer van de mens gaan houden. Mijn verhalen zijn in zekere zin een reclame voor het leven.”

Vergeleken met eerdere bundels als ‘Verrassing’ en ‘Superlijm’ is ‘Mijn konijn van vaderskant’ wat zwaarder van toon, wat volgens Keret alles te maken heeft met een bijna-doodervaring. Een paar jaar geleden raakte zijn chauffeur tijdens een boektour in de Verenigde Staten een andere auto op de snelweg. De klap was immens, Keret brak een paar ribben en dacht dat zijn laatste uur geslagen had.

Wat hem vooral van dat moment is bijgebleven, is hoe nietig hij zich voelde, hoe onbeduidend het leven, zíjn leven, hem ineens voorkwam. De personages in deze tweeentwintig nieuwe verhalen krijgen het flink te verduren; ze zijn murw gebeukt door tegenslagen, door eenzaamheid en verlatenheid. Gevangen in een leven dat allesbehalve barmhartig is strompelen ze machteloos voort.

Inktzwart leesplezier

In ‘Doe het niet!’ zien een weduwnaar en zijn zoontje een man op het dak van een appartementencomplex staan. De vader probeert de man van een fatale sprong te weerhouden maar het kind roept, ervan overtuigd dat de man een superheld is: ‘Ga eens vliegen, kom op! Vlieg!’ Met de tegenstribbelende vijfjarige onder zijn arm haast de vader zich de vele trappen op, maar eenmaal boven is het dak leeg en in de verte klinken sirenes. De situatie kantelt als er een bewoonster van de flat opduikt die denkt dat de vader van plan is samen met zijn kind de dood tegemoet te springen. Ze is dik, alleen en ze heeft een kind verloren, dus zij weet wat lijden is. ‘Doe het niet’, zegt ze. Inktzwarte materie, dat valt niet te ontkennen, maar de lichte verteltrant van Keret en zijn gave om zelfs in het meest tragische de humor te laten weerklinken houden het alleszins draaglijk. Sterker nog, zijn verhalen zijn een feest, zeker voor de lezer die het absurde wel weet te waarderen.

Etgar Keret (1967)Beeld Patrick Post

Waar Etgar Keret terecht om geroemd wordt (The New York Times noemt hem zowaar een genie) zijn zijn ideeёn. Hij heeft maar een beperkt aantal pagina’s nodig om een gelaagd verhaal op te dissen dat naar een meesterlijke ontknoping toewerkt. Zo ontdekt in ‘Tabula rasa’ een zachtaardige jongen die in een instelling opgroeit dat hij een kloon is van Adolf Hitler, en dat zijn verblijf wordt gesponsord door een oude kerel wiens hele familie in de oorlog is uitgemoord.

In een ander verhaal vraagt een verveelde rijkaard zich af wat hij met al zijn geld aan moet. “Hij had natuurlijk ook kunnen nadenken over de niet minder interessante vraag wat hij met zijn leven aan moest.” De man besluit verjaardagen van mensen op te kopen, want alleen jarig zijn schenkt hem nog echte blijdschap. Ook in ‘Allergieën’ neemt de zoektocht naar geluk groteske vormen aan. Een stel dat afscheid heeft moeten nemen van hun kinderwens besluit een hond uit het asiel te halen. Het is een vals kreng dat allergisch is voor hondenvoer, duif is het enige wat het ondier verdraagt. Vastbesloten er het beste van te maken verhuist het stel meerdere keren, ze ontvangen thuis geen vrienden meer, en de man gaat er iedere dag op uit om een duif uit de lucht te knallen.

Het is allemaal van een ongelooflijke treurigheid, maar: “We hadden het goed samen, heel goed. En we hadden het gevoel dat we al dat goeds eerlijk hadden verdiend.” Het verhaal eindigt luchtig met een huiselijk tafereel waarin het stel samen met de hond geniet van een in wijn gekookte duif. En ze leefden nog lang en gelukkig, denk je er als lezer vanzelf glimlachend bij.

Oordeel: Sprankelend, geestig, en van een ongelooflijke treurigheid

Etgar Keret
Mijn konijn van vaderskant
Vert. R. Verhasselt
Podium; 248 blz. € 22,50

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden