Uit de kast

Coronalezen is iets anders dan vakantielezen

Over quarantaine en epidemieën weten we genoeg, nu willen we iets anders lezen. Joost de Vries tipt Grossman, Toergenjev, Tokarczuk en Lively.

Op die zondagmiddag half maart, toen de lockdown werd aangekondigd en een onzichtbare en toch voelbare sluier over de straten viel, keek ik uit het raam, zag ik mensen letterlijk hun fietsen neergooien om naar de coffeeshop te hollen, en ik dacht: alles ga ik nu anders doen. Zelf m’n brood bakken, elke ochtend tien kilometer hardlopen, mijn moeder bellen en eindelijk eens Leven en lot lezen van Vasili Grossman. Nu denk ik dit al jaren, elke week, het enige verschil was dat ik nu geen excuus had het niet te doen.

Maar coronalezen bleek iets anders dan het ontspannen vakantielezen. Je leeft ineens met het ijzeren ritme van ’s ochtends de berichten uit het buitenland, ’s middags de sterftecijfers in Nederland en ’s avonds de experts en meningen in het journaal en de talkshows. De ruis van nieuwsfeitjes vult de uren daartussenin. Wat met deze korte aandachtsspanne hielp waren de fraai uitgegeven novelles van de ‘Kleine Russische bibliotheek’ van Van Oorschot, vooral Eerste liefde van Toergenjev. Een jongen wordt verliefd, op zijn onbereikbare buurmeisje, en heeft geen oog voor de krachten die zich buiten zijn zicht afspelen. Het verhaal staat zo kraakhelder en vanzelfsprekend op de pagina’s dat het moeilijk voor te stellen is dat Toergenjev ooit zijn best heeft moeten doen het op te schrijven. Het verhaal bestaat gewoon.

Joost de Vries (1983) is romanschrijver, essayist en redacteur van De Groene Amsterdammer. Vorige maand verscheen zijn roman ‘Rustig aan, tijger’.

Naarmate de acute crisis afnam en de sleur opdoemde begon ik weer romans voor de iets langere adem te lezen. Olga Tokarczuk’s Jaag je ploeg over de botten van de doden vond ik grappig en daarmee leek ik in een val te trappen; het ver­haal van een New Age-dametje in een Pools bosdorp, dat op onderzoek uitgaat als alle jagers op mysterieuze wijze om het leven komen. Met haar astrologische hang-ups vond ik haar moeilijk serieus te nemen, zoals alle dorpsbewoners haar bespotten, en daarmee haar daadkracht over het oog zien. Ik was net zo erg als de dorpelingen.

De versoepeling kwam eraan, de sterftecijfers namen af, en ik moest denken aan Moon Tiger van Penelope Lively, het verhaal van een oude vrouw op haar sterfbed, die terugkijkt op haar vrije jeugd, haar uitdagende broer, de romantiek van de oorlog, haar gedoemde huwelijk, de veroordelende blik van haar dochter. Ik las het drie jaar geleden en durfde het daarna niet meer aan te raken. Te goed. Omdat het stilistisch zo vrij geschreven is, omdat het zo achteloos een zo meeslepend verhaal vertelt en omdat het, simpelweg, zoveel levenswijsheid lijkt te bevatten.

De journaals begonnen minder acuut te worden, aan de talkshowstafels werden de experts vervangen door BN’ers-met-meningen, ik vergat in te schakelen. Moon Tiger bleek nog net zo goed te zijn. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden